Aktualności

NOWA PUBLIKACJA 22.01.2026

Precyzyjna teledetekcja w ochronie ekosystemów nadrzecznych

W dobie gwałtownych zmian klimatu ochrona lasów łęgowych – jednych z najbardziej bioróżnorodnych, a zarazem najbardziej zagrożonych ekosystemów Europy – wymaga nowoczesnych metod badawczych. Dr Hanna Hajdukiewicz, dr Anna Zielonka oraz dr inż. Edward Walusiak opublikowali w czasopiśmie Ecological Indicators wyniki badań, w których udowadniają, że wykorzystanie bezzałogowych statków powietrznych (UAV) wyposażonych w sensory multispektalne pozwala na monitorowanie kondycji roślinności nadrzecznej z dokładną precyzją. Dzięki centymetrowej rozdzielczości obrazów określono stan fizjologiczny poszczególnych gatunków oraz grup roślin, co w przypadku tradycyjnych metod terenowych lub zdjęć satelitarnych było dotychczas utrudnione. 

Zastosowanie różnorodnych wskaźników spektralnych pozwoliło na wieloaspektową ocenę kondycji roślinności, gdzie wskaźnik NDVI (Normalized Difference Vegetation Index) skutecznie śledził sezonową akumulację biomasy z wyraźnym letnim szczytem, choć wykazywał mniejszą wrażliwość na nagłe przesunięcia fizjologiczne. Z kolei NDRE (Normalized Difference Red Edge Index) lepiej odzwierciedlał długoterminowe trendy w zawartości chlorofilu oraz reakcje fizjologiczne, szczególnie w przypadku gatunków rodzimych, natomiast wskaźnik MTCI (MERIS Terrestrial Chlorophyll Index) okazał się najbardziej czuły na zmiany krótkoterminowe, takie jak wzrost poziomu chlorofilu po opadach deszczu, wychwytując posezonowe spadki kondycji wcześniej niż sygnały oparte na samej strukturze roślin. Analiza wykazała również istotne różnice w przypadku gatunków inwazyjnych, które mogą charakteryzować się wysokimi wartościami NDVI przy jednocześnie niższych poziomach NDRE i MTCI, co sugeruje, że duża ilość zgromadzonej biomasy nie zawsze idzie w parze z wysoką wydajnością fizjologiczną w danych warunkach środowiskowych.

Opracowana przez zespół z IOP PAN metoda to gotowy protokół monitoringu, który wypełnia lukę między teorią naukową a praktycznym zarządzaniem ekosystemami. Dzięki wysokiej precyzji danych, może on zostać bezpośrednio zaimplementowany przez służby ochrony przyrody oraz w ramach zarządzania rzekami jako skuteczne narzędzie do wczesnej detekcji gatunków inwazyjnych i ewaluacji projektów renaturyzacyjnych. Badania te udowadniają, że teledetekcja niskiego pułapu to znacznie więcej niż technologiczny trend – to rzetelna metoda badawcza dostarczająca obiektywnych wskaźników ekologicznych, które są niezbędne do podejmowania trafnych decyzji w zakresie ochrony i regeneracji zasobów przyrodniczych.

Link do artykułu: https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2025.114573

SEMINARIUM IOP PAN 22.01.2026

Serdecznie zapraszamy na seminarium Instytutu Ochrony Przyrody PAN, które odbędzie się w poniedziałek 26. stycznia 2026 r. o godzinie 11:00 w sali konferencyjnej (Mickiewicza 33, Kraków) oraz online (link poniżej).

Naszą prelegentką będzie mgr Joanna Kołodziejczyk (IOP PAN), która zaprezentuje referat pt. "Niewidzialni pasażerowie, widoczny wpływ: mikrobiom a inwazyjność szopów".

Link do spotkania: SEMINARIUM 26.01.2026
Identyfikator spotkania: 329 998 127 271 05
Kod dostępu: y8GH9YH7

BRAK AKTUALNYCH DANYCH GENETYCZNYCH NIE POZWALA OKREŚLIĆ LICZEBNOŚCI NIEDŹWIEDZI W POLSCE 16.01.2026

Badania naukowców przeprowadzone w głównych ostojach niedźwiedzi brunatnych, czyli na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego i na Podkarpaciu, wskazują, że dekadę temu w Polsce było ich ok. 130 – powiedziała PAP dr hab. Agnieszka Sergiel. Aktualnych danych genetycznych jednak nie ma.

Według Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie w Bieszczadach, na Pogórzu i w Beskidzie Niskim może aktualnie bytować około 300 niedźwiedzi. Naukowcy komentują jednak, że te szacunki nie są dokonywane właściwymi metodami i są prawdopodobnie zawyżone.

Dr hab. Agnieszka Sergiel, profesor Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie, podkreśliła, że monitoring liczebności populacji niedźwiedzia brunatnego w całym kraju (oparty na badaniach genetycznych) jest obowiązkiem Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska (GIOŚ). Dotąd nie został on jednak przeprowadzony.

- Co roku należy monitorować rozmieszczenie niedźwiedzia brunatnego w kraju, czyli zasięg populacji. Sprawdza się wówczas czy pojawiają się jakieś nowe obszary występowania, czy też ich ubywa. Natomiast jak dotąd nie przeprowadzono monitoringu liczebności tego gatunku w skali całego kraju – powiedziała PAP biolożka mgr Teresa Berezowska-Cnota z Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie.

Ciąg_dalszy_artykułu_w_serwisie_internetowym_Nauka_w_Polsce:
https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C111242%2Cnaukowcy-brak-aktualnych-danych-genetycznych-nie-pozwala-okreslic

NOWA PUBLIKACJA 09.01.2026

Sędziwe drzewa w miejskich terenach zieleni

Zapraszamy do zapoznania się z filmem, w którym przedstawiono wyniki badania dotyczącego konfliktu między bezpieczeństwem publicznym a ochroną sędziwych drzew w miejskich terenach zieleni. Na podstawie danych z niemal 6000 drzew z Krakowa naukowcy pokazują, że drzewa w miejscach intensywnie odwiedzanych przez ludzi (np. przy alejkach, ławkach i placach zabaw) częściej podlegają zabiegom arborystycznym, co wiąże się ze stratami kluczowych mikrosiedlisk dla przyrody. Film omawia główne wyniki oraz rekomendacje, m.in. ideę „pocket reserves” — małych, strategicznych stref, gdzie stare drzewa mogą dożywać sędziwego wieku bez kompromisu dla bezpieczeństwa.
Artykuł:
Fröhlich, A., Przepióra, F., Drobniak, S., Mikusiński, G., & Ciach, M. (2024). Public safety considerations constraint the conservation of large old trees and their crucial ecological heritage in urban green spaces. Science of The Total Environment, 948, 174919. 
Link do artykułu: https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2024.174919

Link do filmu: https://www.facebook.com/reel/2005576400832820
Film wygenerowano z użyciem NotebookLM.