Aktualności

JUBILEUSZ 70-LECIA INSTYTUTU OCHRONY PRZYRODY PAN 27 09 2022

testRozpoczynamy jubileusz 70-lecia Instytutu Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk!

Mieszkańców i Gości Krakowa zapraszamy na wystawę prezentującą badania prowadzone w naszym Instytucie. Wystawa znajduje się na Placu Szczepańskim i będzie czynna do 16 października tego roku.

Wystawę udostępnimy także na facebooku.

 

 

NOWA PUBLIKACJA 26 09 2022

Z kosmosu widać kiedy niedźwiedzie zniszczą pasieki

testNowe badanie wykazało, że zdjęcia satelitarne pomagają przewidzieć, kiedy niedźwiedzie będą miały mało pożywienia w lesie - moment, gdy ryzyko ataków niedźwiedzi na pasieki osiąga szczyt. W latach niedoboru pożywienia niedźwiedzie mogą zaatakować nawet 13 razy więcej pasiek niż w latach kiedy pożywienia w lesie jest pod dostatkiem. Takie prognozy mogą dostarczyć informacji pszczelarzom, kiedy należy najpilniej i skutecznie chronić swoje ule. 

Jednym z bardziej energetycznych i ważnych pokarmów dla niedźwiedzi brunatnych w strefie umiarkowanej Europy są orzeszki bukowe - maleńkie orzechy, które każdy buk może wyprodukować w tysiącach jesienią, czyli w sezonie, w którym niedźwiedzie muszą jeść ogromne ilości pokarmu, aby zgromadzić zapasy tłuszczu przed hibernacją. Jednak orzeszki bukowe nie zawsze są dostępne w takiej samej ilości. W niektórych latach buki w lesie wydają się synchronizować produkcję, wytwarzając ogromne ilości orzeszków. Jednak w innych latach plony buków są zupełnie zerowe i wtedy niedźwiedzie mają trudności z zaspokojeniem swojego apetytu. 

Niedźwiedzie są tak zależne od orzeszków bukowych, że w latach, kiedy drzewa produkują ich bardzo mało, są zmuszone szukać alternatywnego pożywienia. Nowe badanie przeprowadzone w Karpatach w Polsce wykazało, że w latach bez lub z niewielką ilością orzeszków bukowych wzrastała liczba ataków niedźwiedzi na pasieki. "Średnia liczba szkód w latach z małą produkcją lub bez produkcji orzeszków bukowych jest dwukrotnie wyższa niż liczba szkód w latach nasiennych- tj. latach z ogromną produkcją orzeszków bukowych" - wyjaśnił Carlos Bautista, główny autor badania. "Ta różnica może być nawet 13-krotnie wyższa!", dodał.

To odkrycie zachęciło autorów do zbadania czy mogą przewidzieć kiedy produkcja orzeszków bukowych będzie niska, a tym samym, kiedy szkody w pasiekach będą częstsze. "Wyraźny wzorzec większej ilości szkód wyrządzonych w pasiekach w latach niskiej produkcji orzeszków bukowych sprawił, iż pomyśleliśmy, że prognozowanie produkcji orzeszków bukowych to dobry pomysł na identyfikację lat, w których konflikty będą prawdopodobnie bardziej intensywne" wyjaśnił Tobias Kuemmerle, współautor badania. Wykorzystując najnowocześniejsze połączenie satelitarnych pomiarów produktywności lasów, danych meteorologicznych i naziemnych pomiarów produkcji orzeszków bukowych z okresu 14 lat, badanie to z powodzeniem dokonało prognozy kiedy wyprodukowanych zostanie mało orzeszków bukowych i zdarzy się wiele szkód w pasiekach. "Według naszej wiedzy jest to pierwsze badanie łączące konflikty między ludźmi a dzikimi zwierzętami z produktywnością lasów mierzoną z kosmosu i na ziemi" - dodał Kuemmerle.

Badanie to może pomóc w redukcji szkód wyrządzanych przez dzikie zwierzęta, które są głównym źródłem konfliktów między ludźmi a zwierzętami. "Większość uli w naszym obszarze badawczym jest niezabezpieczona; tylko nieliczne mają odpowiednie ogrodzenie elektryczne zapobiegające atakom niedźwiedzi. O ile prawdą jest, że w dobrych latach nasiennych buka ochrona pasiek może być nawet niepotrzebna, to oczywiste jest, że wszystkie ule powinny być dobrze chronione podczas złych lat, gdy produkcja orzeszków bukowych jest niska" - wyjaśniła Nuria Selva, współautorka badania. "Dostarczając tych informacji z wyprzedzeniem, pszczelarze i agencje zajmujące się dzikimi zwierzętami mogłyby naprawdę zmniejszyć straty ekonomiczne i stać się proaktywni w stosowaniu środków zapobiegawczych, gdy są one najbardziej potrzebne" - dodaje. Biorąc pod uwagę aktualną ekspansję zasięgu dużych drapieżników i roślinożerców w Europie, przewidywanie lat naturalnego niedoboru pożywienia może stanowić ścieżkę do zapobiegania szkodom, a także sprzyjać koegzystencji dzikich zwierząt i ludzi.

Badanie zostało właśnie opublikowane w czasopiśmie Remote Sensing in Ecology and Conservation. Zostało ono sfinansowane przez Narodowe Centrum Nauki w Polsce i jest wynikiem współpracy naukowców z Instytutu Ochrony Przyrody PAN i Wydziału Geografii Uniwersytetu Humboldta w Berlinie.

Link do artykułu: https://doi.org/10.1002/rse2.302

 

OBRONA ROZPRAWY DOKTORSKIEJ 22 09 2022

Dyrektor Instytutu Ochrony Przyrody PAN informuje, że w dniu 27 września 2022 roku o godz. 1100
w Instytucie Ochrony Przyrody PAN w Krakowie al. Mickiewicza 33 odbędzie się publiczna obrona rozprawy doktorskiej mgr inż. Sylwi Pustkowiak.

Tytuł rozprawy:
„Wpływ pojedynczych elementów krajobrazu i informacji socjalnej na występowanie i liczebność ptaków polnych” ("The effect of singular landscape elements and social information on the distribution and abundance of farmland birds").

W obronie można uczestniczyć po zalogowaniu się na stronę: tutaj

Więcej informacji w zawiadomieniu.

 

OBRONA ROZPRAWY DOKTORSKIEJ 22 09 2022

Dyrektor Instytutu Ochrony Przyrody PAN informuje, że w dniu 27 września 2022 roku o godz. 900
w Instytucie Ochrony Przyrody PAN w Krakowie al. Mickiewicza 33 odbędzie się publiczna obrona rozprawy doktorskiej mgr Doroty Kotowskiej.

Tytuł rozprawy: „Czynniki wpływające na występowanie wybranych inwazyjnych obcych gatunków roślin wzdłuż dróg w Polsce”  ("Factors affecting the occurrence of selected invasive alien plant species along roads in Poland").

W obronie można uczestniczyć po zalogowaniu się na stronę: tutaj

Więcej informacji w zawiadomieniu.

 

SEMINARIUM IOP PAN 15 09 2022

Zapraszamy na seminarium Instytutu Ochrony Przyrody PAN, które odbędzie się w środę 21.09.2022, o godz. 12.tej, on-line na platformie Teams.

Tym razem będziemy mieli możliwość wysłuchania dwóch prelegentek:

1. Mgr Dorota Kotowska (IOP PAN) wygłosi referat pt. „Czynniki wpływające na występowanie wybranych inwazyjnych obcych gatunków roślin wzdłuż dróg w Polsce”;

2. Mgr inż. Sylwia Pustkowiak (IOP PAN) wygłosi referetat pt. "Wpływ pojedynczych elementów krajobrazu i informacji socjalnej na występowanie i liczebność ptaków polnych”.

Będzie to wystąpienie próbne przed obroną doktoratu.

Link do seminarium IOP PAN 21.09.2022 r.

Serdecznie zapraszamy!

 

KONKURS NA STANOWISKO DYREKTORA INSTYTUTU OCHRONY PRZYRODY PAN W KRAKOWIE 14 09 2022

Konkurs na stanowisko dyrektora Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie na 4-letnią kadencję rozpoczynającą się w dniu 1 stycznia 2023 r.

Na podstawie § 4 pkt 3 oraz § 6 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 22 listopada 2010 r. w sprawie konkursu na stanowisko dyrektora instytutu naukowego Polskiej Akademii Nauk (Dz.U nr 233, poz. 1530 ze zm.), Komisja Konkursowa powołana przez Radę Kuratorów Wydziału II Nauk Biologicznych i Rolniczych PAN ogłasza nabór kandydatów na stanowisko dyrektora Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie na 4-letnią kadencję rozpoczynającą się w dniu 1 stycznia 2023 roku.

Konkurs składa się z dwóch etapów obejmujących:

1)    ocenę formalną zgłoszeń do konkursu oraz ocenę kwalifikacji naukowych/zawodowych kandydatów na podstawie przedstawionych dokumentów;

2)    ocenę wiedzy i predyspozycji kandydatów do kierowania instytutem na podstawie rozmowy kwalifikacyjnej.

Więcej informacji w OGŁOSZENIU

 

NOWA PUBLIKACJA 14 09 2022

Pixy i ważona różnorodność nukleotydowa - nowa publikacja!

Różnorodność nukleotydowa to tradycyjna miara zmienności sekwencji, która wciąż jest jedną z podstawowych statystyk używanych w badaniach genetycznych, w szczególności w genetyce populacyjnej. Ponieważ dane produkowane przez urządzenia do sekwencjonowania masowego często zawierają nieodczytane nukleotydy rozsiane w uzyskanych odczytach konieczne jest stosowanie modyfikacji do oryginalnego równania zaproponowanego przez Nei'ego w 1979 roku. W zeszłym roku na łamach czasopisma Molecular Ecology Resources ukazała się publikacja dotycząca nowej metody obliczania różnorodności nukleotydowej - pixy. Jego autorzy, Korunes i Samuk, stworzyli również program o tej samej nazwie do szybkiego obliczania różnorodności nukleotydowej na podstawie dużych ilości danych produkowanych metodami masowego sekwencjonowania. Metoda zyskała spore zainteresowanie, a artykuł zaledwie w ciągu roku został zacytowany kilkadziesiąt razy. Celem obecnej publikacji było porównanie metody pixy z wcześniej dostępnymi metodami. Wykazano, że ważona różnorodność nukleotydowa jest znacznie dokładniejsza i, w przeciwieństwie do pixy, nie jest obarczona systematycznym odchyleniem.

Konopiński M. K. 2022. Average weighted nucleotide diversity is more precise than pixy in estimating the true value of π from sequence sets containing missing data. Molecular Ecology Resources. https://onlinelibrary.wiley.com/…/e…/10.1111/1755-0998.13707

 

POŻEGNANIE 19 08 2022

testZ głębokim żalem zawiadamiamy, że w dn. 17 sierpnia odszedł od nas nagle nasz Kolega,

Prof. dr hab. Bartłomiej Wyżga.

Wybitny geolog, geomorfolog pełen pasji naukowych, wspaniały Człowiek
i serdeczny Kolega, wychowawca młodego pokolenia naukowców.

Rodzinie Zmarłego składamy wyrazy głębokiego współczucia.

Uroczystości pogrzebowe odbędą się w czwartek, 25 sierpnia 2022 r.
o godzinie 13:00 w kaplicy na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

Dyrekcja, Rada Naukowa oraz Koleżanki i Koledzy
z Instytutu Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk w Krakowie

NEKROLOG


TO NIE SINICE ZATRUŁY ODRĘ 17 08 2022

W związku z pojawiającymi się w mediach rozmaitymi teoriami odnoszącymi się do katastrofy w Odrze zwracamy uwagę, że rozpowszechnianie takich fantazji nie wnosi niczego do ustalenia przyczyny skażenia i nie służy zabezpieczeniu naszych rzek przed takimi problemami w przyszłości. Wysuwanie hipotez, że katastrofa została wywołana przez zakwity sinic lub bruzdnic zdumiewa. ‘Zakwit’ to określenie tak masowego rozwoju organizmów wchodzących w skład fitoplanktonu, że daje widoczny gołym okiem efekt intensywnej barwy wody. Obecność tych organizmów jest łatwo wykrywana w analizie fitoplanktonu, a takich obserwacji nie zgłosiły ani polskie, ani niemieckie instytucje. Procedury wykrywania toksyn uwalnianych przez te organizmy istnieją i mogą być przeprowadzone przez profesjonalne laboratoria. Takich doniesień również brak. Podobnie nie znajdują potwierdzenia mnożone spekulacje dotyczące składu chemicznego wody w Odrze oraz wpływu zjawisk hydrologicznych. Wszystkie te pomysły jedynie pogłębiają dezorientację społeczeństwa. Ustalenie przyczyny katastrofy powinno być oparte na wiarygodnych wynikach badań, a nie na śmiałych spekulacjach.

Zaistniała sytuacja zwraca uwagę na ignorowanie problemów ochrony środowiska przez zbyt długi czas, niedostateczny monitoring naszych wód, i niewystarczającą wiedzę o funkcjonowaniu ekosystemów wodnych wśród decydentów. Postępujące zmiany klimatyczne oraz bardzo silna antropopresja (czyli zmiany środowiska spowodowane działalnością ludzi) są odpowiedzialne za coraz częstsze występowanie negatywnych zjawisk nie tylko w środowiskach wodnych. Przyroda naszego kraju jest lekkomyślnie niszczona. Zwracamy uwagę, że lekceważenie działań w celu ochrony wód, brak odpowiedniego monitoringu ich stanu, i brak dobrej edukacji środowiskowej społeczeństwa prowadzi do tego, że katastrofy ekologiczne będą coraz częściej tematem doniesień medialnych.

Dr hab., prof. IOP PAN Elżbieta Wilk-Woźniak

Dyrektor Instytutu Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk
Prezes Polskiego Towarzystwa Fykologicznego
Kierownik Zakładu Biologii Wód

 

NOWA PUBLIKACJA 16 08 2022

Dzikie lasy z dużymi drapieżnikami są bardziej atrakcyjne

testNa zatłoczonej planecie poczucie dzikości staje się coraz ważniejsze dla wypoczynku ludzi. Nowe badanie pokazuje, że dwie trzecie odwiedzających lasy w Polsce (68%) i Norwegii (66%) woli stare, naturalne lasy zamieszkane przez duże drapieżniki.

Duże zwierzęta drapieżne, takie jak wilki, rysie czy niedźwiedzie brunatne, mogą budzić fascynację i zainteresowanie, ale także strach. Podobnie lasy naturalne, wolne od kontroli człowieka, mogą być postrzegane jako „raj" lub jako „piekło".  W badaniu sprawdzono, jak atrakcyjne dla odwiedzających są dzikie lasy, tj. lasy z kilkoma gatunkami drzew w różnym wieku, z martwymi drzewami  i zamieszkałe przez duże drapieżniki, w porównaniu do plantacji czy dominujących lasów gospodarczych pozbawionych dużych drapieżników. Wyniki pokazują, że preferencje wobec dzikiej przyrody są silnie spolaryzowane. „W badaniu praktycznie nie było osób neutralnych wobec cech lasu i obecności dużych drapieżników. Znaleźliśmy silny związek między dwoma badanymi wymiarami, tzn. osoby, które wybierały odwiedzenie lasu zbliżonego do naturalnego, wolały, aby w lesie żyły również duże drapieżniki. Okazuje się, że dla wielu ludzi sama szansa spotkania dużego drapieżnika lub możliwość zobaczenia jego tropów przekłada się na zadowolenie z wizyty w lesie. Natomiast osoby, które wolały odwiedzić las gospodarczy, miały silną skłonność do unikania lasów, w których żyją drapieżniki„- wyjaśnia Nuria Selva, współliderka badania z Instytutu Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk w Krakowie.

Autorzy badali preferencje odwiedzających lasy za pomocą ankiety internetowej skierowanej do ponad 1,000 osób w Polsce i w Norwegii. Badani widzieli lasy, różniące się wiekiem i zróżnicowaniem wiekowym, liczbą gatunków drzew, ilością martwego drewna, a także obecnością lub brakiem dużych drapieżników oraz - co najważniejsze - odległością od miejsca zamieszkania. Siła preferencji badanych została zmierzona za pomocą tzw. „gotowości do podróży", tj. dodatkowej odległości, jaką ludzie byliby gotowi pokonać, aby odwiedzić las o danym zestawie cech, w tym obecność dużych drapieżników lub ich braku.  Uzyskane wyniki wskazują, że dwie trzecie badanych obu krajach- Polska (68 proc.) i Norwegia (66 proc.)- woli lasy zbliżone do naturalnych z obecnością dużych drapieżników. Osoby te określono mianem „lubiących dzikość”. Natomiast pozostała część badanych okazała się mieć preferencje silnie negatywne względem dzikości. „W Polsce, w klasie lubiących dzikość badani gotowi byli pokonać dodatkowe 38 km, aby odwiedzić las 100-letni względem młodnika i 15 dodatkowych kilometrów, żeby odwiedzić las, w którym jest wilk. W klasie osób „negatywnie nastawionych do dzikości” wskaźniki te wynoszą tylko 2 km jeśli chodzi o 100-letni las i 29 km, aby uniknąć odwiedzenia lasu, w którym żyją wilki, a lasu z niedźwiedziami 33 km. Nasze badanie pokazało, że w przypadku Norwegii wskaźniki te są jeszcze bardziej skrajne. Norwescy przeciwnicy dzikości gotowi byli przejechać dodatkowe 37 km żeby nie spotkać wilka i 66 żeby uniknąć odwiedzenia lasu, w którym żyją niedźwiedzie” - wyjaśnia Marek Giergiczny, współlider badania z Uniwersytetu Warszawskiego.

Te przeciwstawne poglądy odzwierciedlają dualizm relacji człowiek-przyroda, który został określony jako biofilia (miłość do przyrody) i biofobia (strach przed przyrodą). „Nasze badanie wyraźnie pokazuje, że duże drapieżniki są ważnymi składnikami ekosystemów leśnych również z perspektywy społecznej i że duże drapieżniki odgrywają rolę w wartości rekreacyjnej lasu" - mówi Giergiczny. „Duże drapieżniki mogą sprawić, że odwiedzający będą postrzegać nawet zdegradowany krajobraz jako dziki lub autentyczny. Doświadczenia związane z przyrodą i dzikością przyczyniają się do ludzkiego zdrowia i dobrego samopoczucia większości społeczeństwa, a ludzie będą ich potrzebować w coraz bardziej zatłoczonym i przekształconym świecie" - dodaje Selva. Autorzy zwrócili uwagę na potrzebę uwzględnienia znaczenia wartości lasów i dużych drapieżników dla rekreacji człowieka i odpowiedniego dostosowania zarządzania ekosystemami leśnymi.

Badanie zostało właśnie opublikowane w Scientific Reports i jest efektem współpracy naukowców z Uniwersytetu Warszawskiego, Norweskiego Uniwersytetu Przyrodniczego, Uniwersytetu Południowo-Wschodniej Norwegii oraz Instytutu Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk. Finansowanie zapewnił Polsko-Norweski Program Badawczy realizowany przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w Polsce w ramach Norweskiego Mechanizmu Finansowego 2009-2014 (Projekt GLOBE, POLNOR/ 198352/85/2013).

Link do artykułu: https://www.nature.com/articles/s41598-022-17862-0

 

NOWA PUBLIKACJA 11 08 2022

testNaukowcy z naszego instytutu (dr Maciej Liro, dr Paweł Mikuś, prof. Bartłomiej Wyżga) wykonali pierwsze badania ilości makroplastiku (cząstki plastiku większe od 0,5 cm) zdeponowanego w rzece górskiej. Wyniki badań przeprowadzonych na Dunajcu pokazały, że morfologia koryta jest niezwykle istotnym czynnikiem decydującym o tym, gdzie zatrzymuje się niesiony przez rzekę plastik. W szerokim, wielonurtowym odcinku rzeki stwierdzono 36 razy więcej makroplastiku (1492 kg/km) niż w sąsiadującym z nim wąskim, uregulowanym odcinku (42 kg/km). O różnicy w ilości zatrzymanego makroplastiku zadecydowała różna powierzchnia zwałów drzewnych i zadrzewionych kęp w tych odcinkach: znikoma w odcinku uregulowanym i znacznie większa w odcinku wielonurtowym. Podczas badań terenowych ustalono, że zwały rumoszu drzewnego wyłapywały na powierzchni 1 m2 180 razy więcej, a zadrzewione kępy 10 razy więcej makroplastiku niż łachy żwirowe. O dużej efektywności zwałów grubego rumoszu drzewnego w zatrzymywaniu makroplastiku świadczy to, że na ich powierzchni zostało zdeponowane 41,1% makroplastiku zatrzymanego w wielonurtowym odcinku Dunajca, chociaż formy te pokrywały zaledwie 1,5% powierzchni tego odcinka. Opublikowane wyniki pokazują, że wielonurtowe odcinki rzek górskich, o dużej powierzchni zwałów drewna i zadrzewionych kęp, mogą stanowić dogodne lokalizacje do oczyszczania rzek z plastiku.

Praca ukazała się w otwartym dostępie w czasopiśmie Science of the Total Environment i jest dostępna pod linkiem:
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0048969722034519

 

ZAPROSZENIE DO NADSYŁANIA ARTYKUŁÓW DO "PLANTS" 10 08 2022

testSerdecznie zapraszamy do nadsyłania artykułów/artykułów przeglądowych do specjalnego wydania czasopisma Plants pt. „Wpływ inwazyjnych gatunków obcych roślin na różnorodność roślin rodzimych i wydajność upraw” [Plants, ISSN 2223-7747, IF: 4.658].

W wydaniu tym uwzględnione zostaną artykuły dokumentujące wpływ gatunków obcych roślin na współwystępujące z nimi rodzime rośliny oraz uprawy. Wydanie to ma na celu zebranie najnowszych wyników badań i doświadczeń, które pokazują taki wpływ, zarówno negatywny, jak i pozytywny. Zapraszamy do nadsyłania artykułów dokumentujących przykłady bezpośredniego oddziaływania obcych roślin na sąsiadującą z nimi florę. Mile widziane są również artykuły dokumentujące pośrednie oddziaływania, na przykład na organizmy przynoszące roślinom korzyści (zapylacze, organizmy tworzące biofilm) lub na ich wrogów (roślinożerców, patogeny).

Termin nadsyłania manuskryptów upływa 15 marca 2023 r. Zobacz szczegóły: https://www.mdpi.com/journal/plants/special_issues/492E3RY083

 

WARSZTATY Z CYKLU "SZTUKA I PRZYRODA" 10 08 2022

„Utkać/Wypleść/Wybudować” czyli o zdolności zwierząt do tworzenia zaskakujących form i struktur.

Instytut Ochrony Przyrody PAN razem z Muzeum Narodowe w Krakowie serdecznie zaprasza dzieci, młodzież i dorosłych na kolejne warsztaty o charakterze poplularnonaukowym z cyklu "Sztuka i przyroda", które odbędą się w najbliższy piątek (12.08.2022 r.) o godzinie 15:00 i 17:00 (2 grupy) w Kamienicy Szołayskich im. Feliksa Jasieńskiego, Plac Szczepański 9. Spotkania składają się z prezentacji dotyczącej przyrody i sztuki oraz mini-warsztatów plastycznych.

Udział w warsztatach jest bezpłatny. Konieczna rezerwacja: Centrum Informacji i Rezerwacji MNK, rezerwacja@mnk.pl lub tel. 12 43 35 744 (czynne od pon. do pt. w godz. 9:00–16:00).
Więcej informacji: https://mnk.pl/aktualnosci/utkac-wyplesc-wybudowac-czyli-o-zdolnosci-zwierzat-do-tworzenia-zaskakujacych-form-i-faktur

Serdecznie zapraszamy!

 

NOWA PUBLIKACJA 10 08 2022

Przejrzystość wody jest ważnym czynnikiem wpływającym na dostępność ryb dla ptaków nurkujących. Dr hab. Robert Gwiazda oraz mgr Adam Flis z naszego Instytutu badali tą charakterystykę za pomocą krążka Secchiego w dwóch zbiornikach zaporowych i obserwowali zachowania kormoranów Phalacrocorax carbo. Pokarm kormoranów w zależności od przejrzystości wody badano od czerwca do listopada na zbiorniku podgórskim. Wśród 14 gatunków ryb w pokarmie kormorana we wszystkich miesiącach dominowała płoć Rutilus rutilus. Nie stwierdzono zależności między przejrzystością wody (zakres 1,4–4,0 m) a gatunkiem oraz wielkością ryb stanowiących pokarm kormorana. Liczebność kormoranów i przejrzystość wody badano w okresie migracji jesiennej ptaków na zbiorniku nizinnym. Liczba żerujących kormoranów była wyższa w miejscu o większej przejrzystość wody (zakres 0,4–1,4 m). Także udział procentowy kormoranów żerujących w miejscu o większej przejrzystości był wyższy. Na liczebność żerujących kormoranów ma jednak wpływ nie tylko przejrzystość wody, ale także rok, miesiąc, miejsce i głębokość. Tylko kompleksowe badania tych czynników mogą pokazać zależność między rozmieszczeniem potencjalnych ofiar, warunkami środowiskowymi i zachowaniem drapieżnika.
Praca ukazała się w czasopiśmie Ardea:
Gwiazda R. & Flis A. 2021. Studies of food ecology of Great Cormorant Phalacrocorax carbo in relation to water transparency require system-adjusted data: an example from two Polish reservoirs. Ardea 109 (3): 529–536. https://ardea.nou.nu/ardea_show_abstract.php?lang=uk&nr=4389

 

SEMINARIUM IOP PAN 10 08 2022

Zapraszamy na seminarium Instytutu Ochrony Przyrody PAN, które odbędzie się w czwartek 11.08.2022, o godz. 11.30, on-line na platformie Teams.

Naszą prelegentką będzie dr Nermeen Amer (IOP PAN), która przedstawi referat (w języku angielskim) zatytułowany: 

"Ekspozycja na miedź wpływa na rozwój, zachowanie i fizjologię komarów Culex pipiens (Diptera: Culicidae)"

Kliknij tutaj, aby dołączyć do spotkania

 

NOWY ZESZYT CZASOPISMA "CHROŃMY PRZYRODĘ OJCZYSTĄ" LATO, 2022! 09 08 2022

testUkazał się kolejny numer kwartalnika "Chrońmy Przyrodę Ojczystą" lato, 2022!

W zeszycie zamieściliśmy zaktualizowaną Czerwoną listę kręgowców Polski uwzględniającą aktualne dane dotyczące ryb i ptaków. Opublikowana po 10 latach od ostatniego wydania, najnowsza wersja czerwonej listy obejmuje 181 gatunków kręgowców, z czego niemal połowa (88) gatunków zakwalifikowanych do listy znajduje się grupie silnych i krytycznych zagrożeń (CR, EN, VU).


Ponadto w zeszycie:

 

 

- wspomnienie o Profesorze Adamie Łomnickim

- metabarkoding jako uniwersalne narzędzie do badania składu gatunkowego – praktyczne zastosowania

- stwierdzenie lęgu gadożera – gatunku krytycznie zagrożonego w Polsce ze względu na drastyczny spadek liczebności w ciągu ostatnich 50 lat i skrajnie małą obecnie liczebność. Lęg gadożera stwierdzono w Lasach Sobiborskich po 30-letniej przerwie.

- połowy ryb chronionych – czy można pogodzić ochronę ryb z eksploatacją chronionych gatunków. Problematyka obejmuje 5 przykładowych gatunków ryb chronionych: ciosa, parposz, aloza, łosoś i głowacica.

 

testChrońmy Przyrodę Ojczystą” (ISSN: 0009-6172) to czasopismo adresowane do przyrodników, zarówno profesjonalnie zajmujących się ochroną przyrody, jak i amatorsko zainteresowanych związaną z nią problematyką. Celem czasopisma jest popularyzacja idei i wspomaganie praktyki ochrony przyrody poprzez publikowanie oryginalnych prac dotyczących aktualnej problematyki z tej dziedziny. Teksty publikowane są w języku polskim.

Papierową, pełną wersję bieżącego oraz archiwalnych numerów "Chrońmy Przyrodę Ojczystą" można nabyć w naszym instytucie:
http://www.iop.krakow.pl/sprzedaz_wydawnictw_1_143.html

Więcej informacji o aktualnym numerze:
https://www.iop.krakow.pl/artykuly_1_548.html?wydawnictwo_id=378

Informacje_redakcyjne:_http://www.iop.krakow.pl/informacje_redakcyjne_1_151.html

 

NOWA PUBLIKACJA 19 07 2022

testZmiany klimatu wpływają na organizmy na różne sposoby, prowadząc do zmian w fizjologii, zachowaniu oraz terminach ważnych wydarzeń w ich życiu, np. terminów klucia lub osiągnięcia formy dorosłej.

Mateusz Raczyński Kamil Bartoń i Szymon Śniegula z Instytutu Ochrony Przyrody PAN, oraz Frank Johansson z Uniwersytetu w Uppsala w Szwecji i Robby Stoks z Uniwersytetu w Leuven w Belgii zbadali wpływ symulowanego wzrostu temperatur na rozwój ważki tężnicy wytwornej pochodzącej z północnej granicy jej występowania. Larwy ważek mogą się kluć niesynchronicznie, co może prowadzić do dalszych różnic w istotnych cechach wpływających na kondycję i sukces rozrodu. Różne terminy klucia mogą też wpływać na długość rozwoju owadów do momentu osiągnięcia dojrzałości płciowej. Jest to szczególnie istotne w przypadku tężnicy wytwornej, gdyż jest to ważka o zmiennym woltynizmie, tzn. jej rozwój może trwać od jednego roku do kilku lat.
Autorzy wykazali, że podwyższenie temperatury zwiększyło proporcjonalnie ilość ważek jednorocznych w porównaniu do dwuletnich. Dodatkowo osobniki w wyższej temperaturze, które wykluły się wcześniej, miały zwiększoną odporność immunologiczną. Wskazuje to na zwiększenie inwestycji owadów „przedterminowych” w cechy sprzyjające przetrwaniu w warunkach, gdzie na skutek globalnego ocieplenia presja patogenów może być wyższa. Dodatkowo podwyższona temperatura przyspieszyła tempo wzrostu u samic, lecz zmniejszyła je u samców. Wyniki te potwierdziły istotny wpływ trwającego ocieplenia i co za tym idzie terminu klucia na istotne cechy przystosowawcze u bezkręgowców wodnych. Badania wykonane w ramach grantu finansowanego przez Narodowego Centrum Nauki (numer grantu 2017/25/B/NZ8/01852).

Raczyński M., Stoks R., Johansson F., Bartoń K., Sniegula S. 2022. Phenological Shifts in a Warming World Affect Physiology and Life History in a Damselfly. Insects, MDPI 13 (7): 622 

Pełen tekst pracy na stronie czasopisma:
https://doi.org/10.3390/insects13070622

Fot. Brochard Christophe

 

DLACZEGO KOT DOMOWY TO GATUNEK OBCY W POLSCE? 13 07 2022

https://www.iop.krakow.pl/ias/problem/czesto-zadawane-pytania 

W związku z pojawiającymi się kontrowersjami dotyczącymi wpisania kota domowego do bazy danych Gatunki Obce w Polsce Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk wyjaśnia

testDlaczego kot domowy to gatunek obcy w Polsce?

Kot domowy Felis catus został udomowiony prawdopodobnie około 10 000 lat temu na obszarze kolebki wielkich cywilizacji starożytnego Bliskiego Wschodu, na terenach rozciągających się od doliny Nilu do południowej części Mezopotamii. Zatem z czysto naukowej perspektywy, na terenie Europy, a zatem również w Polsce, powinien on być uważany za gatunek obcy.

Ponieważ istnieją jednoznaczne dowody naukowe na negatywny wpływ kota domowego na rodzimą różnorodność biologiczną, powinien on być zaliczany w naszym kraju do inwazyjnych gatunków obcych. Opinia ta jest zgodna z opinią sformułowaną przez zespół zajmujący się inwazyjnymi gatunkami obcymi w ramach działań Komisji Europejskiej.

Klasyfikacja taka jest zgodna z definicjami przyjętymi w bazie danych Gatunki Obce w Polsce https://www.iop.krakow.pl/ias/projekt/definicje. Są to definicje obowiązujące w Ustawie z dnia 11 sierpnia 2021 r. o gatunkach obcych oraz w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1143/2014 z dnia 22 października 2014 r. w sprawie działań zapobiegawczych i zaradczych w odniesieniu do wprowadzania i rozprzestrzeniania inwazyjnych gatunków obcych

Fot. Wojciech Krztoń

testDlaczego koty nie zostały zaliczone do inwazyjnych gatunków obcych przez UE?

Mimo jednoznacznych dowodów na negatywny wpływ kota domowego na rodzima przyrodę, gatunek ten nie został zaliczony do inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie dla Unii (w rozumieniu Rozporządzenia UE 1143/2014), ponieważ nie spełnia on niektórych spośród wymienionych w Artykule 4(3)) tego Rozporządzenia kryteriów, jakie są w tym celu wymagane. Ze względu na masowe występowanie tego gatunku w hodowlach domowych, a także w środowisku przyrodniczym, jest mało prawdopodobne, że włączenie kota domowego do wykazu unijnego skutecznie zapobiegłoby jego oddziaływaniu, zminimalizowałoby je lub je złagodziło (Art. 4(3e)). Ponadto, zgodnie z Art. 4(6) Rozporządzenia, przyjmując lub aktualizując wykaz unijny, Komisja Europejska w uwzględnia m.in. aspekty społeczno-gospodarcze. Z tych właśnie względów, kot domowy nie jest obecnie włączony do wykazu unijnego.

Jednocześnie należy zauważyć, że prawo UE nie zabrania władzom lokalnym podejmowania środków w celu zarządzania populacjami zdziczałych kotów, o ile odbywa się to zgodnie z odpowiednimi przepisami krajowymi.

Źródło fotografii: pixabay.com/pl

Czy zaliczenie w bazie danych kota domowego do inwazyjnych gatunków obcych w Polsce oznacza, że na podstawie przepisów Ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o gatunkach obcych jest on inwazyjnym gatunkiem obcym stwarzającym zagrożenie dla Polski lub dla Unii?

Baza danych Gatunki obce w Polsce stanowi źródło informacji o niemal 1800 gatunkach obcych w Polsce. Znaczna część z nich, zgodnie z przyjętymi definicjami, to inwazyjne gatunki obce. Tymczasem przepisy Ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o gatunkach obcych, dotyczące m.in. konieczności występowania o zezwolenia i prowadzenia działań zaradczych, dotyczą kilkudziesięciu spośród tych gatunków, które na podstawie przepisów zaliczono do dwóch grup: jedną z nich są inwazyjne gatunki obce stwarzające zagrożenie dla Polski, natomiast drugą – inwazyjne gatunki obce stwarzające zagrożenie dla Unii.

Kot domowy, podobnie jak większość inwazyjnych gatunków obcych w bazie danych Gatunki obce w Polsce, nie należy do żadnej z tych dwóch grup. Zatem przepisy Ustawy, dotyczące konieczności występowania o zezwolenia, czy prowadzenia działań zaradczych, w tym eliminacji, izolacji i kontroli populacji, nie odnoszą się do kota domowego.

Należy jednak dążyć, w zgodzie z istniejącymi przepisami dotyczącymi m.in. dobrostanu zwierząt, do zmniejszenia negatywnego wpływu kota domowego na rodzimą przyrodę. Jednym z najprostszych sposobów może być ograniczanie czasu przebywania kotów poza pomieszczeniami zamkniętymi w czasie sezonu lęgowego ptaków.

……………………..
Instytut Ochrony Przyrody PAN przeciwstawia się jakiemukolwiek okrucieństwu względem zwierząt, a zaliczenie kota domowego do inwazyjnych gatunków obcych nie oznacza i nie może tłumaczyć znęcania się nad nimi. Właściciele kotów są zobowiązani do troski o swoje zwierzęta. Wypuszczanie i porzucanie kotów naraża te zwierzęta na choroby i przedwczesną śmierć, np. w wyniku kolizji z samochodami, oraz zagraża rodzimym gatunkom zwierząt.


KONKURS NA STANOWISKO TYPU POST-DOC W PROJEKCIE SONATA 17 07 07 2022

testInstytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk w Krakowie ogłasza konkurs na stanowisko typu post-doc w projekcie Sonata 17 (nr. 2021/43/D/NZ9/02990), “Usługi ekosystemowe, inwazyjne gatunki obce i agronomia. Czy możemy opuszczać grunty rolne dla ochrony rodzimej różnorodności biologicznej i usług ekosystemowych, jeśli ryzyko inwazji jest wysokie?” finansowanym przez Narodowe Centrum Nauki.

Więcej informacji w OGŁOSZENIU (PL), (ENG).

 

KONKURS NA STANOWISKO STUDENTA-STYPENDYSTY W PROJEKCIE SONATA 17 07 07 2022

testInstytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk w Krakowie ogłasza konkurs na stanowisko studenta-stypendysty w projekcie Sonata 17 (nr. 2021/43/D/NZ9/02990), “Usługi ekosystemowe, inwazyjne gatunki obce i agronomia. Czy możemy opuszczać grunty rolne dla ochrony rodzimej różnorodności biologicznej i usług ekosystemowych, jeśli ryzyko inwazji jest wysokie? ” finansowanym przez Narodowe Centrum Nauki.

Więcej informacji w OGŁOSZENIU (PL), (ENG).

 

STYPENDIUM NAUKOWE MINISTRA NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO DLA WYBITNYCH MŁODYCH NAUKOWCÓW W 2022 R. 04 07 2022

Jest nam miło poinformować, że Pan dr Maciej Liro z naszego Instytutu otrzymał stypendium naukowe Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w XVII edycji konkursu dla wybitnych młodych naukowców wykazujących się znaczącymi osiągnięciami w działalności naukowej. Stypendium zostało przyznane dla 215 osób spośród rozpatrzonych 1719 wniosków.

Więcej_o_konkursie:_https://www.gov.pl/web/edukacja-i-nauka/42-mln-zl-na-stypendia-dla-wybitnych-mlodych-naukowcow

 

PROWADZENIE BADAŃ NAUKOWYCH NAD IGO 30 06 2022

Prowadzenie badań naukowych nad IGO lub działań edukacyjnych z wykorzystaniem IGO w świetle Ustawy o gatunkach obcych z 11 sierpnia 2021

Zwracamy się do Państwa z prośbą o wypełnienie ankiety na temat realizacji badań naukowych i działań edukacyjnych, dotyczących inwazyjnych gatunków obcych (IGO) Link do ankiety

Interesuje nas jak przebiegają te działania po wejściu w życie Ustawy o gatunkach obcych z dnia 11 sierpnia 2021.

Ankieta jest całkowicie ANONIMOWA – formularz nie wymaga podania żadnych danych osobowych (np. adresu mailowego), nie zapisuje IP komputera itp. Zebrane odpowiedzi będą analizowane i prezentowane wyłącznie zbiorczo, w odniesieniu do grup systematycznych, a nie poszczególnych gatunków, tak by zapewnić pełną anonimowość respondentów. Wypełnienie ankiety zajmie mniej niż 5 minut.

Będziemy bardzo wdzięczni za wypełnienie ankiety do 10.07.2022 r. Jednocześnie prosimy o rozpowszechnienie ankiety wśród znanych Państwu osób, które zajmują się inwazyjnymi gatunkami obcymi.

Dziękujemy w imieniu Zespołu Badawczego Inwazje Biologiczn

 

WARSZTATY Z CYKLU ,,SZTUKA I PRZYRODA’’ 24 06 2022

Instytut Ochrony Przyrody PAN razem z Muzeum Narodowym w Krakowie serdecznie zaprasza młodzież i dorosłych na pierwsze warsztaty z cyklu "Sztuka i przyroda", które odbędą się w piątek (24.06.2022 r.) o godzinie 15:00 i 17:00 (2 grupy) w Domu Józefa Mehoffera, ul. Krupnicza 26 w Krakowie.

Udział w warsztatach jest bezpłatny. Konieczna rezerwacja: Centrum Informacji i Rezerwacji MNK, rezerwacja@mnk.pl lub tel. 12 43 35 744 (czynne od pon. do pt. w godz. 9:00–16:00).

Więcej informacji: https://mnk.pl/aktualnosci/weekend-w-ogrodzie-mehoffera

Serdecznie zapraszamy!

 

OFERTA PRACY DLA PRACOWNIKA TECHNICZNEGO DO REALIZACJI PROJEKTU LIFE17 ENV/LT/000407 20 06 2022

Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie poszukuje osoby, która będzie zatrudniona w realizacji projektu LIFE17 ENV/LT/000407 „Algae - Economy Based Ecological Service of Aquatic Ecosystems/ Glony - Gospodarka ekologiczna".

Więcej informacji w OGŁOSZENIU.

 

KONKURS NA STANOWISKO POST-DOC W PROJEKCIE OPUS 17 ROZSTRZYGNIĘTY 20 06 2022

Mamy przyjemność ogłosić, że konkurs otwarty na stanowisko post-doc w projekcie Opus 17 nr 2019/33/B/NZ8/00521: Skutki współdziałania ograniczeń o pochodzeniu antropogenicznym oraz naturalnym na cykl życiowy organizmu, finansowanym przez Narodowe Centrum Nauki i realizowanym w Instytucie Ochrony Przyrody PAN został rozstrzygnięty.
Laureatką konkursu została dr Nermeen Raffat Mahmoud Hussein Amer.  
Pani Raffat Mahmoud Hussein Amer rozpocznie pracę w IOP PAN na stanowisku adiunkta.

 

NOWA PUBLIKACJA 15 06 2022

Dwa blisko spokrewnione gatunki obcych roślin w Europie, Impatiens glandulifera oraz I. balfourii, charakteryzują się podobnym tempem wzrostu i zdolnościami reprodukcyjnymi. Co więcej, obie rośliny są bardzo atrakcyjne dla zapylaczy. Jednak tylko I. glandulifera jest wysoce inwazyjnym gatunkiem obcym w Europie, podczas gdy I. balfourii jest inwazyjny jedynie lokalnie. W artykule zostały przedstawione wyniki badań, w których testowaliśmy czy sukces obu gatunków zależy od presji, jaką wywierają na oba gatunki ich naturalni wrogowie. Badania prowadzono na poletku doświadczalnym, gdzie oceniano uszkodzenia liści badanych roślin oraz presję ze strony szkodników. Jednocześnie, w komorze klimatycznej, testowano presję ze strony wspólnego wroga obu gatunków, chrakteryzującego się szerokim spektrum pokarmowym – ślimaka z rodzaju Cepaea. Badania objęły ponadto ocenę możliwość krzyżowania się obu gatunków. Takie mieszańce mogłyby przyczynić się do zwiększenia inwazyjności I. balfourii.

Najberek K., Solarz W., Gąsienica-Staszeczek M. et al. 2022. Role of enemy release and hybridization in the invasiveness of Impatiens balfourii and I. glandulifera. Journal of Plant Research.

Link do artykułu: https://link.springer.com/article/10.1007/s10265-022-01398-5

 

NOWA PUBLIKACJA 13 06 2022

NIE TYLKO ZMIENIAJĄCY SIĘ KLIMAT I DRAPIEŻNIKI ZAGRAŻAJĄ ŻYCIU WAŻEK – NAJNOWSZE WYNIKI BADAŃ POLSKO-SZWEDZKIEGO ZESPOŁU 

Słowo „pasożyt” nie wzbudza pozytywnych skojarzeń – jak bowiem ciepło myśleć o organizmach, które samemu czerpiąc korzyści przynoszą straty swym żywicielom lub gospodarzom? Nie zmienia to faktu, że pasożytnictwo jest jedną z najczęstszych interakcji międzygatunkowych i występuje u wszystkich grup organizmów. Infekcje pasożytnicze mogą mieć różne konsekwencje dla gospodarzy-żywicieli, od przejściowej łagodnej choroby, aż do śmierci. Dzieje się tak poprzez zmiany w fizjologii gospodarza, spowodowane m.in. uszkodzeniem jego tkanek.

„Wysoka częstość infekcji może mieć również wpływ na liczebność populacji żywiciela, a nawet doprowadzić do jej wyginięcia. Ma to miejsce zwłaszcza, gdy osobniki mają niską odporność lub w przypadku, gdy pasożyt jest wysoce zakaźny. Dodatkowym czynnikiem sprzyjającym zakażeniu może być stres doświadczany przez potencjalnych żywicieli, który pośrednio powoduje spadek ich odporności i „otwarcie wrót” dla kolejnych chorobotwórczych organizmów” - tłumaczy dr hab. Szymon Śniegula z Instytutu Ochrony Przyrody PAN w materiale przesłanym PAP.

Nic więc dziwnego, że greckie słowo parasitos, od którego pochodzi termin „pasożyt” oznacza dosłownie „spożywający przy stole innego”. Jest to więc wrogie i jednostronne współbiesiadnictwo, które znacznie obniża jakość życia żywiciela.

O skomplikowanej relacji pasożyt-gospodarz w świecie owadów donoszą badania prowadzone przez zespół naukowców z Instytutu Ochrony Przyrody PAN, Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Uniwersytetu w Lund. Badaczom udało się po raz pierwszy przedstawić zapis zakażenia mikrosporydiami u larw ważki tężnicy wytwornej (Ischnura elegans), hodowanej w warunkach laboratoryjnych – gatunku modelowego do badań ekologicznych i ewolucyjnych. Więcej …

Pełny opis artykułu:

Andrzej Antoł, Anna Maria Labecka, J. I. Ronny Larsson, Szymon Sniegula 2022 ‘First Record of Microsporidia Infection in the Damselfly Ischnura elegans Larvae: Temperature and Predator Cue Effects on the Host’s Life History’ Diversity 14(6), 428.

DOI: https://doi.org/10.3390/d14060428

,,Nauka w Polsce'' o prowadzonych badaniach:  https://tinyurl.com/4uva535u

 

SEMINARIUM IOP PAN 07 06 2022

Zapraszamy na seminarium Instytutu Ochrony Przyrody PAN, które odbędzie się w najbliższy czwartek 09.06.2022, o godz. 12.tej, on-line na platformie Teams.

Naszym prelegentem będzie mgr Carlos Bautista (IOP PAN), który przedstawi referat (w języku angielskim) zatytułowany: 

"Naturalne i antropogeniczne czynniki wpływające na występowanie szkód powodowanych przez niedźwiedzie"

Będzie to wystąpienie próbne przed obroną doktoratu.

Link do seminarium IOP PAN 09.06.2022 r.

Serdecznie zapraszamy!

 

SEMINARIUM IB PAN 03 06 2022

Zapraszamy na seminarium Instytutu Botaniki PAN, które odbędzie się 7 czerwca 2022 r. (wtorek), o godzinie 10:00. Podczas seminarium dr hab. Grzegorz Worobiec, dr hab. Marcin Piątek oraz dr hab. Elżbieta Worobiec wygłoszą referat:
Szaferomyces pliocenicus gen. et sp. nov. z późnego pliocenu Mizernej (Polska) – pierwszy kopalny szczątek mączniaków prawdziwych (Erysiphaceae)?

Seminarium odbędzie się za pośrednictwem platformy MS Teams.

Link do spotkania:

Seminarium IB PAN 7 czerwca 2022

 

SEMINARIUM IOP PAN 02 06 2022

Szanowni Państwo,

Zapraszamy na seminarium Instytutu Ochrony Przyrody PAN, które odbędzie się w najbliższy wtorek 07.06.2022, o godz. 12.tej, on-line na platformie Teams.

Tym razem będziemy mieli przyjemność wysłuchać dwóch prelegentów:

1. Mgr Maciej Bonk (IOP PAN) wygłosi referat zatytułowany “Wpływ antropogenicznych przekształceń rzek na rozmieszczenie i biologię inwazyjnego raka pręgowatego Orconectes limosus Rafinesque”,

2. Mgr Wojciech Krztoń (IOP PAN) wygłosi referat zatytułowany „Zmiany różnorodności funkcjonalnej zooplanktonu jako odpowiedź na zakwity sinicowe”.

Link do seminarium IOP PAN 07.06.2022 r.

Serdecznie zapraszamy!

 

NOWA PUBLIKACJA 19 05 2022

testRozbieżne czy zbieżne? Znaczenie i rozkład przestrzenny usług ekosystemów z punktu widzenia profesjonalistów zajmujących się ochroną przyrody i liderów lokalnych.

Koncepcja usług ekosystemowych jest szeroko stosowana w nauce i polityce dotyczącej ochrony przyrody. Partycypacyjne mapowanie usług ekosystemowych powstało jako metoda umożliwiająca ujawnienie różnych perspektyw, wiedzy, potrzeb i wartości i uwzględnienie ich w procesach decyzyjnych dotyczących ochrony przyrody i planowania przestrzennego.

Wyniki badań, opublikowane przez Agatę Pietrzyk-Kaszyńską i Agnieszkę Olszańską z naszego Instytutu wraz ze współpracownikami z projektu LINKAGE, dostarczają nowych informacji na temat tego, w jaki sposób różne grupy interesariuszy rozumieją i interpretują koncepcję usług ekosystemowych.

Wyniki projektu wskazują, że rozumienie koncepcji usług ekosystemowych oraz ich priorytetyzacja są podobne w obu badanych grupach (specjalistów ochrony przyrody oraz lokalnych liderów, aktywistów). Zarówno eksperci, jak i przedstawiciele lokalnych społeczności wskazywali podobne usługi ekosystemowe jako najważniejsze z punktu widzenia jakości życia społeczności lokalnej. Obie grupy miały trudności z konceptualizacją pojęcia usług ekosystemowych oraz z identyfikacją obszarów dostarczających te usługi. Tak eksperci, jak i liderzy lokalni podczas mapowania usług ekosystemowych wykorzystywali zarówno swoją wiedzę (fakty), jak i wartości, którymi się kierują.

Publikacja dostarcza również informacji na temat praktycznych aspektów organizowania warsztatów mapowania poprzez szereg wskazówek, z których najważniejsza dotyczy wielkości obszaru badań – zbyt duże obszary są nieodpowiednie dla partycypacyjnego mapowania usług ekosystemowych.

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264837722002204?dgcid=author

 

SEMINARIUM PTH 16 05 2022

Zarząd Oddziału Krakowskiego Polskiego Towarzystwa Hydrobiologicznego serdecznie zaprasza na seminarium naukowe, które odbędzie się w dniu 20 maja 2022 roku w sali konferencyjnej Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie, al. Mickiewicza 33 o godz. 13.00. W ramach spotkania zaprezentowane zostaną 2 referaty. Szczegóły w ZAPROSZENIU.

 

SEMINARIUM IOP PAN 10 05 2022

Szanowni Państwo,

zapraszamy na seminarium Instytutu Ochrony Przyrody PAN, które odbędzie się w najbliższy czwartek 12.05.2022, o godz. 12.tej, on-line na platformie Teams.

Naszym prelegentem będzie mgr Zuzanna Jagiełło (Katedra Zoologii, Uniwesytet Przyrodniczy w Poznaniu), która przedstawi referat zatytułowany: "Materiały antropogeniczne a ptaki: budowa gniazda i biologia lęgowa w zurbanizowanym świecie".

Link do seminarium IOP PAN 12.05.2022 r.

Serdecznie zapraszamy!

 

SEMINARIUM IB PAN 06 05 2022

Zapraszamy na seminarium IB PAN, które odbędzie się 10 maja 2022 r. (wtorek), o godzinie 10:00. Podczas seminarium dr Błażej Ślązak wygłosi referat:  Transkryptomika krok po kroku na przykładzie badań mechanizmów obronnych fiołka wonnego.

Seminarium odbędzie się za pośrednictwem platformy MS Teams.

Link do seminarium: Seminarium IB PAN 10.05.2022

 

ZAKWITY GLONÓW I SINIC 06 05 2022

testJednym z głównych powodów zwiększonego obciążenia ekosystemów wodnych związkami azotu i fosforu jest wciąż rosnąca populacja ludzka. Nadmierny dopływ tych pierwiastków do zbiorników wodnych prowadzi do ich hipereutrofizacji. Wzbogacenie wód związkami azotu i fosforu sprzyja nadmiernej produkcji i niekontrolowanemu wzrostowi makroglonów i sinic, co prowadzi do powstawania szkodliwych zakwitów wody. Silny wzrost biomasy glonów i sinic powoduje problemy środowiskowe i społeczne.

Tu można przeczytać o zakwitach glonów i sinic:
https://publuu.com/flip-book/23446/76538

 

SEMINARIA INOŚ UJ 06 05 2022

Zapraszamy na seminaria Instytutu Nauk o Środowisku - Uniwersytet Jagielloński.

Najbliższe seminarium odbędzie się 10 maja 2022 r. Więcej informacji TUTAJ

Link do seminarium: click here to access seminar

 

NOWA PUBLIKACJA 04 05 2022

"Żyjąc wysoko i z ryzykiem: wyzwanie dla ochrony niedźwiedzi andyjskich"

Niedźwiedzie andyjskie są jedynym gatunkiem niedźwiedzi w Ameryce Południowej, żyjącym wyłącznie w Andach. Niedźwiedzie andyjskie mogą zamieszkiwać krajobrazy obejmujące zarówno lodowce i wysokogórskie łąki na wysokości nawet do 4750 m n.p.m., jak również górskie i amazońskie lasy tropikalne na wysokości zaledwie kilkuset metrów.

Nowo opublikowane wyniki badań międzynarodowego zespołu naukowców (do którego należą Carlos Bautista Leon i Nuria Selva z naszego Instytutu) wyjaśniają zależność andyjskich niedźwiedzi od siedlisk położonych na dużych wysokościach. Badanie wykazało, że niedźwiedzie andyjskie zamieszkują głównie w strefach położonych na dużych wysokościach, w tym na grzbietach górskich i w dolinach. Większość z tych obszarów jest raczej niedostępna, dzięki czemu zapewnia niedźwiedziom pożywienie i schronienie. Jednakże, nawet te pozornie niedostępne obszary są zagrożone przez antropopresję i zmiany klimatyczne. Okazuje się, że głównym zagrożeniem dla niedźwiedzi andyjskich jest ekspansja człowieka, wkraczającego z uprawami i zwierzętami gospodarskimi w siedliska niedźwiedzi.

Wyniki badań wskazują, że w południowo-wschodnim Peru obszar zajmowany przez niedźwiedzie andyjskie skurczył się o połowę w ciągu ostatniego stulecia, a na 45% obszaru, na którym obecnie żyją niedźwiedzie, istnieje ryzyko konfliktu z ludźmi. Oznacza to, że niektóre siedliska mogą stanowić dobre warunki do życia dla niedźwiedzi, ale mogą też działać jak „pułapki”, ponieważ tam właśnie istnieje najwyższe ryzyko śmierci w wyniku kłusownictwa. Około 40% obszaru występowania niedźwiedzi andyjskich w południowo-wschodnim Peru znajduje się w granicach parków narodowych i innych obszarów chronionych, jednak aż jedna czwarta tego terenu jest również zagrożona konfliktami. Obecność zwierząt hodowlanych na obszarach chronionych jest dobrze udokumentowana w różnych krajach andyjskich i stanowi istotny problem dla ochrony niedźwiedzi andyjskich.

W opracowaniu zaproponowano powiększenie obszarów chronionych oraz wdrożenie specjalnego programu mającego na celu ograniczenie strat powodowanych przez niedźwiedzie i inne dzikie zwierzęta w inwentarzu żywym i w plonach.

Link do artykułu: https://doi.org/10.1016/j.gecco.2022.e02112

 

NOWA PUBLIKACJA - INWAZYJNE GATUNKI OBCE JAKO REZERWUARY PATOGENÓW 04 05 2022

Żywiciele roślin i zwierząt odgrywają ważną rolę jako wektory niebezpiecznych patogenów i pasożytów, jednak wiedza na temat związków między żywicielami a patogenami jest wciąż ograniczona. Aby wypełnić tę lukę, zespół badaczy kierowany przez dr Kamila Najberka z naszego Instytutu, przy użyciu źródeł internetowych zebrał informacje o patogenach przenoszonych przez 118 inwazyjnych gatunków obcych w Europie (60 roślin i 58 zwierząt). Na podstawie tego zbioru danych określono najważniejsze grupy patogenów i najbardziej zainfekowanych gospodarzy. Wyniki badań opublikowane w najnowszym numerze czasopisma Ecological Indicators wskazują na to, że najliczniej występującymi patogenami były bakterie Xylella fastidiosa u roślin i wirus wścieklizny u zwierząt. Najbardziej porażonymi żywicielami były: ambrozja bylicolistna Ambrosia artemisiifolia i szop pracz Procyon lotor.

Największą liczbę gatunków patogenów przenosiły żywiciele wprowadzeni nieumyślnie oraz żywiciele wprowadzeni z Ameryki Północnej. Stwierdzono również, że największa liczba publikacji na temat patogenów dotyczyła żywicieli ważnych z punktu widzenia człowieka, natomiast przenoszenie patogenów przez innych żywicieli było słabo zbadane.

Link do artykułu: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1470160X22003508#!

 

REKRUTACJA NA STANOWISKO MANAGERA ADMINISTRACYJNEGO W PROJEKCIE ECOPOND 04 05 2022

Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie poszukuje pracownika na stanowisko Managera Administracyjnego w wymiarze pełnego etatu na czas określony w projekcie ECOPOND 2019/34/H/NZ8/00683: Ekologia zbiorników słodkowodnych w kontekście wpływu działalności człowieka i regionu geograficznego – DNA środowiskowe i nie tylko, finansowanym ze środków Norweskiego Mechanizmu Finansowego na lata 2014–2021 (Fundusze Norweskie) i realizowanym w ramach konkursu GRIEG, którego operatorem jest Narodowe Centrum Nauki (w ramach Programu pn. Badania Podstawowe). Więcej informacji w OGŁOSZENIU.

 

NOWY PROJEKT! 22 04 2022

testTeresa Berezowska-Cnota z naszego Instytutu wraz ze Svitlaną Kudrenko z Frankfurckiego Towarzystwa Zoologicznego po raz drugi zostały laureatkami Research and Conservation Grants, ufundowanego przez International Association for Bear Research and Management. Celem projektu jest przeprowadzenie pierwszego systematycznego monitoringu genetycznego niedźwiedzi brunatnych na terenie Karpat Ukraińskich i uzyskanie wiarygodnych oszacowań liczebności lokalnej populacji. Tym razem zespół otrzymał finansowanie na realizację drugiego etapu projektu. W pierwszym (w roku 2021), wykorzystując metody nieinwazyjne zebrano próby sierści i kału pochodzące od niedźwiedzi brunatnych zasiedlających Karpaty Ukraińskie. Ponadto, nawiązano współpracę z Czarnobylskim Radiacyjno-Ekologicznym Rezerwatem Biosfery, co zaowocowało przeprowadzeniem monitoringu w Czarnobylskiej Strefie Wykluczenia i zebraniem dodatkowych prób z tego obszaru. Zgromadzony materiał zostanie poddany analizom genetycznym w laboratorium Instytutu Ochrony Przyrody PAN w ramach projektu ‘Straddling bears: local population size and habitat suitability in a transboundary brown bear population hotspot in the Ukrainian Carpathians’.

International Association for Bear Research and Management

 

NOWY ZESZYT CZASOPISMA "CHROŃMY PRZYRODĘ OJCZYSTĄ" WIOSNA, 2022! 13 04 2022

testSerdecznie polecamy i zachęcamy do zapoznania się z najnowszym numerem kwartalnika Chrońmy Przyrodę Ojczystą” wiosna, 2022! Wraz z pierwszym tegorocznym zeszytem wszystkie treści czasopisma będą udostępnione online. Więcej ....

ŻYCZENIA WIELKANOCNE 13 04 2022

testZ okazji zbliżających się Świąt Wielkanocnych życzymy Państwu,

aby Święta dały radość, a każda chwila spędzona w gronie rodziny i przyjaciół była szczególnie świąteczna.

Niech towarzyszy Państwu zdrowie, świąteczny stół będzie pełen smakołyków, a pogoda pozwoli na podziwianie budzącej się wiosny.

Dyrekcja Instytutu Ochrony Przyrody PAN

Źrodło zdjęcia: pixabay.com


SEMINARIUM ISEZ PAN 04 04 2022

Zapraszamy na seminarium Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN, które odbędzie się on line w środę 6 kwietnia 2022 r. o godzinie 10:00. Wykład zatytułowany „Zachowania godowe wojsiłek w eocenie i dziś” przedstawi prof. dr hab. Ewa Krzemińska (ISEZ PAN).

Link do spotkania online w aplikacji Microsoft Teams:

Seminarium ISEZ PAN 06.04.2022 r.

 

KONKURS NA STANOWISKO POST-DOC W PROJEKCIE OPUS 17 01 04 2022

Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk w Krakowie ogłasza konkurs na stanowisko post-doc w projekcie Opus 17, (grant no. 2019/33/B/NZ8/00521), “Integrating effects of anthropogenic and natural stressors across the organism's life cycle” finansowanym przez Narodowe Centrum Nauki.

Więcej informacji w OGŁOSZENIU (PL), (EN).

 

NOWA PUBLIKACJA 31 03 2022

Prof. T. Fleituch and Prof. J. Smykla z naszego Instytutu są współautorami pracy na temat mikroorganizmów zasiedlających rozkładającą się ściółkę i wpływających na obieg węgla w rzekach oraz przylegających strefach łęgowych. Do badań mających na celu ilościowe określenie immobilizacji składników odżywczych użyto standaryzowanego podłoża materii organicznej o niskiej zawartości biogenów (paski bawełny). Badania przeprowadzono na 100 sparowanych rzekach i strefach łęgowych reprezentujących 11 typów biomów na całym świecie. Wykazano, że dopływ i immobilizacja egzogennych składników odżywczych są krytycznymi punktami kontroli rozkładu materii organicznej.

COSTELLO, David M., i inn. Globalne trendy i kontrolowanie immoblizacji biogenów w rozkładającej się celulozie w ekosystemach rzecznych. Global Biogeochemical Cycles, 2022, e2021GB007163.

Link: https://doi.org/10.1029/2021GB007163

 

SEMINARIA INOŚ UJ 29 03 2022

testZapraszamy na seminaria Instytutu Nauk o Środowisku - Uniwersytet Jagielloński.

Najbliższe seminarium odbędzie się 31 marca 2022 r. Więcej informacji TUTAJ

Link do seminarium: click here to access seminar

 

 

 

NOWA PUBLIKACJA 25 03 2022

Rozwój populacji ludzkiej w znacznym stopniu uzależniony jest od dostępności wody. Zapotrzebowanie to często zaspokajane jest poprzez budowę zbiorników zaporowych, które gromadzą wodę pitną wykorzystywaną również do irygacji pól uprawnych czy hodowli zwierząt. Dodatkową korzyścią płynącą z budowy zbiorników zaporowych jest możliwość wykorzystania ich jako odnawialnego źródła energii. Jednakże, pomimo wielu zalet, konstrukcja zapór niesie ze sobą również szereg negatywnych konsekwencji takich jak znaczne zmiany w krajobrazie, przerywanie ciągłości rzek będących korytarzem migracyjnych dla ryb, a także modyfikacje cyklów biogeochemicznych w środowisku naturalnym. Ekosystemy zbiorników zaporowych, podobnie jak wszystkie ekosystemy słodkowodne, są niezwykle wrażliwe na zmiany w środowisku oraz na zmiany klimatyczne. Wojciech Krztoń, Edward Walusiak oraz Elżbieta Wilk-Woźniak z naszego Instytutu przeprowadzili badania globalnych wzorców prognozowanego wzrostu średniej rocznej temperatury i ich możliwych konsekwencji dla ekosystemów zbiorników zaporowych. Autorzy przeanalizowali trzy scenariusze wzrostu temperatury: RCP (representative concentration pathway) 4.5, 6.0 i 8.5 dla 14 551 lokalizacji zbiorników zaporowych na całym Świecie dla okresu 2061 - 2080. Badania wykazały, że średni wzrost temperatury w lokalizacjach zbiorników zaporowych wyniesie 3.06 – 4.74 °C od stanu obecnego, a najwyższy zanotowany będzie dla zbiorników zlokalizowanych w wysokich szerokościach geograficznych półkuli północnej, oraz około 20⁰ szerokości geograficznej na półkuli południowej. Wzrost temperatury będzie miał liczne konsekwencje dla funkcjonowania ekosystemów zbiorników zaporowych, takie jak wydłużenie okresu stratyfikacji termicznej, czy zwiększona produkcja biomasy glonów eukariotycznych i sinic. Prowadzić to może do drastycznego pogorszenia się jakości wody, a także do zwiększonej emisji metanu ze zbiorników zaporowych.

Link do artykułu (50-dniowy beezpłatny dostęp): https://authors.elsevier.com/a/1eoV7B8ccuhPt

 

NOWA PUBLIKACJA 24 03 2022

Dr Magdalena Lenda z naszego Instytutu jest współautorką artykułu o wpływie mediów społecznościowych na ochronę przyrody. W artykule zebraliśmy popularną literaturę oraz artykuły naukowe aby zbadać wpływ mediów społecznościowych na ochronę przyrody. Na tej podstawie opisujemy, że media społecznościowe mogą nasilać zachowania proekologiczne wśród społeczeństwa, zwiększać finansowanie ochrony i zachęcać do zmian w polityce. Z drugiej strony media społecznościowe mogą przyczyniać się do eksploatacji gatunków i nielegalnego handlu, powodować wzrost turystyki na obszarach chronionych i utrwalać dezinformację. Odnosimy też pozytywne i negatywne skutki mediów społecznościowych do zjawisk psychologicznych. Praca ukazała się w otwartym dostępie w czasopiśmie FACETS:

Link do artykułu: https://doi.org/10.1139/facets-2021-0112

 

NOWA PUBLIKACJA 24 03 2022

Maciej Bonk, Antoni Amirowicz (2022). The body condition of invasive crayfish Faxonius limosus (Raf., 1817) (Decapoda: Cambaridae) is better in small rivers than in dam reservoirs in Central Europe, Environmental Science and Pollution Research.

Hydrotechniczne przekształcenia rzek wpływają na występowanie i biologię organizmów. Jedną z cech osobników informującą o tym jak korzystają one z zasobów troficznych jest ich kondycja, czyli związek masy ciała z długością. W pracy, której autorami są Maciej Bonk i Antoni Amirowicz z naszego Instytutu, omówiono różnice w kondycji inwazyjnych raków pręgowatych Faxonius (Orconectes) limosus żyjących w rzekach oraz w wybudowanych na nich zbiornikach zaporowych. Zbiorniki wpływają pozytywnie na rozmieszczenie raków pręgowatych umożliwiając im kolonizację niedostępnych wcześniej górnych odcinków cieków wyżynnych, ale zdają się oferować gorsze dla nich warunki troficzne. Świadczy o tym niższa kondycja osobników odławianych w zbiornikach. Badania przeprowadzono u podnóża Gór Świętokrzyskich.

SEMINARIUM ISEZ PAN 24 03 2022

Zapraszamy na seminarium Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN, które odbędzie się on line w środę 30 marca 2022 r. o godzinie 10:00. Wykład zatytułowany „Jak borsuk kształtuje bioróżnorodność?” przedstawią dr Przemysław Kurek (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu) i mgr inż. Łukasz Piechnik (Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN).

Link do spotkania online w aplikacji Microsoft Teams:

Seminarium ISEZ PAN 30.03.2022 r.

 

OBRONA ROZPRAWY DOKTORSKIEJ 18 03 2022

Dyrektor Instytutu Ochrony Przyrody PAN uprzejmie informuje, że w dniu 22 marca 2022 roku o godz. 1100
w Instytucie Ochrony Przyrody PAN w Krakowie al. Mickiewicza 33 odbędzie się

publiczna obrona rozprawy doktorskiej mgr inż. Marcina Matyska

Tytuł rozprawy:

Presja drapieżnicza na sztuczne gniazda imitujące lęgi jarząbka w warunkach Tatrzańskiego Parku Narodowego

W obronie można uczestniczyć po zalogowaniu się na stronę: tutaj

Więcej informacji w zawiadomieniu.

 

OBRONA ROZPRAWY DOKTORSKIEJ 18 03 2022

Dyrektor Instytutu Ochrony Przyrody PAN uprzejmie informuje, że w dniu 22 marca 2022 roku o godz. 900
w Instytucie Ochrony Przyrody PAN w Krakowie al. Mickiewicza 33 odbędzie się

publiczna obrona rozprawy doktorskiej mgr inż. Joanny Kosiby

Tytuł rozprawy:

„Sinice jako czynniki wpływające na zespoły orzęsków w płytkich zbiornikach wodnych" („Cyanobacteria as drivers of Ciliata assemblages in shallow inland waters”)

W obronie można uczestniczyć po zalogowaniu się na stronę:  tutaj

Więcej informacji w zawiadomieniu.

 

SEMINARIUM IOP PAN 16 03 2022

Zapraszamy na kolejne seminarium Instytutu Ochrony Przyrody PAN, które odbędzie się w czwartek 17.03.2022, o godz. 10.tej, on-line na platformie Teams.

Naszym prelegentem będzie mgr inż. Marcin Matysek (IOP PAN), który przedstawi referat zatytułowany:
"Presja drapieżnicza na sztuczne gniazda imitujące lęgi jarząbka Tetrastes bonasia w warunkach Tatrzańskiego Parku Narodowego". Będzie to prezentacja przed obroną doktoratu.

Link do seminarium

Serdecznie wszystkich zapraszamy!

 

NOWA PUBLIKACJA 15 03 2022

Marchowski D., Flis A., Gwiazda R., Kavetska K. M., Wysocki D. The dominant species of piscivorous bird does not adversely affect fishery in the lagoons of the southern Baltic Sea. The European Zoological Journal (2022).

Wpływ ptaków rybożernych na połowy rybackie był i jest ciągle żywym tematem nie jednej społecznej debaty i dlatego właśnie ważne jest, aby argumenty w tej debacie miały podstawy naukowe. Flagowym przykładem dobrze zbadanego gatunku konfliktowego jest kormoran (Phalacrocorax carbo), jednakże na niektórych obszarach to nurogęś (Mergus merganser) występuje znacznie liczniej i może być gatunkiem mającym potencjalnie duży wpływ na gospodarkę rybacką. Adam Flis i Robert Gwiazda z naszego Instytutu są współautorami artykułu prezentującego wyniki badań nad zagadnieniem: Czy duże stada zimujących nurogęsi wpływają na połowy rybackie w przymorskich zalewach południowego Bałtyku?

Link do pełnego artykułu: https://doi.org/10.1080/24750263.2022.2040620

 

NOWA PUBLIKACJA 10 03 2022

W styczniu 2022 r. rząd Grecji, jako pierwszy w Europie, nadał sześciu dużym obszarom górskim objętym programem Natura 2000 status obszarów objętych ścisłą ochroną z zakazem budowy dróg. Dzięki temu ten wyjątkowy obszar będzie skutecznie chroniony przed dalszą fragmentacją i degradacją. Obszary bez dróg powinny zostać włączone do sieci Natura 2000 w ramach zobowiązania do ochrony 30% powierzchni do 2030 r., określonego w Europejskiej Strategii na Rzecz Bioróżnorodności.

W "Science" został opublikowany list dotyczący tego zagadnienia, którego współautorem jest Nuria Selva Fernandez z naszego Instytutu. Link: https://www.science.org/doi/epdf/10.1126/science.abo2014

 

SEMINARIUM IOP PAN 10 03 2022

Zapraszamy na kolejne seminarium Instytutu Ochrony Przyrody PAN, które odbędzie się w najbliższy wtorek 15.03.2022, o godz. 12.tej, on-line na platformie Teams.

Naszym prelegentem będzie dr Ghulam Nabi (IOP PAN), który przedstawi referat zatytułowany: "Long-term physiological responses to anthropogenic impacts in fresh-water cetaceans".

Link do seminarium

Serdecznie wszystkich zapraszamy!

 

KSIĄŻKI I CZASOPISMA DO ROZDANIA 07 03 2022

Szanowni Państwo,

Instytut Ochrony Przyrody PAN ma do rozdania papierowe wersje następujących książek i czasopism:

 

1. Przewodniki metodyczne

a)      Monitoring gatunków roślin. Części: I, II, III, GIOŚ

b)     Monitoring gatunków zwierząt. Części: I, II, III, IV, GIOŚ

c)      Monitoring siedlisk przyrodniczych. Części: III, IV GIOŚ

Wersja elektroniczna na stronie: http://siedliska.gios.gov.pl/pl/publikacje/przewodniki-metodyczne

2. Biuletyn Monitoringu Przyrody. GIOŚ: Nr: 6, 7, 14, 16, 19

Wersja elektroniczna na stronie: http://siedliska.gios.gov.pl/pl/publikacje/biuletyn-monitoringu-przyrody

4. Mówić o przyrodzie. Zintegrowana wizja przyrody. Podręcznik dla studentów. Praca zbiorowa. 2001. Wyd IOP PAN, ISF, IB PAN, ISBN 83-901236-7-3

Darmowe egzemplarze można odbierać osobiście w Bibliotece Instytutu Ochrony Przyrody  PAN, parter (wejście od strony parkingu), al. A. Mickiewicza 33 w Krakowie we wtorki w godz. 9:00 - 11:00 oraz w czwartki w godz. 12:00 - 14:00.

Wysyłka po wcześniejszym uzgodnieniu pisząc na adres chronmy@iop.krakow.pl

Zapraszamy!

 

SEMINARIUM IB PAN 07 03 2022

Zapraszamy na seminarium Instytutu Botaniki PAN, które odbędzie się 8 marca 2022 r. (wtorek), o godzinie 10:00. Podczas seminarium dr hab. Beata Paszko wygłosi referat: ,,Znaczące zmiany w taksonomii rodzaju Calamagrostis s.l. (Poaceae) we florze Chin''

Link do spotkania: SEMINARIUM IB PAN 08.03.2022

 

NOWA PUBLIKACJA 03 03 2022

Niewiele badań dotyczy interaktywnego wpływu czynników ekologicznych na reakcje fizjologiczne u dzikich zwierząt. Prawie wszystkie z dotychczasowych badań były krótkoterminowe i nie obejmowały manipulacji eksperymentalnych, co ogranicza naszą zdolność do zrozumienia, w jaki sposób zmiany klimatu wpłyną na naturalne populacje. Korzystając z 10-letniego eksperymentu obejmującego manipulację wielkością lęgu u dzikich sikor modraszek Cyanistes caeruleus, zbadano wpływ warunków pogodowych i konkurencji wewnątrz gniazdowej na masę ciała i rozmiar strukturalny (długość skoku) piskląt tuż przed ich wylotem z gniazda. Wieloośrodkowy zespół autorski, którego członkiem jest dr Rafał Martyka z naszego Instytutu stwierdził, że zmienność masy ciała piskląt w 14 dniu po wykluciu tłumaczy interaktywny efekt między średnią temperaturą otoczenia doświadczaną w okresie rozwoju piskląt a eksperymentalnym powiększeniem wielkości lęgu. W lęgach kontrolnych (niepowiększonych) masa ciała piskląt była skorelowana z temperaturą w sposób nieliniowy (kwadratowy) z punktem wierzchołkowym (maksymalna masa ciała) na poziome ok. 13°C. Natomiast w lęgach powiększonych masa ciała piskląt stale wzrastała (również nieliniowo) wraz ze wzrostem temperatury. Wyniki te podkreślają znaczenie jaki ma wpływ warunków odchowu potomstwa i innych czynników środowiskowych podczas wzrostu piskląt w badaniach nad znaczeniem środowiska we wczesnym okresie życia na kondycję organizmu.

Link do artykułu: https://doi.org/10.1186/s12983-022-00456-x.

 

SEMINARIUM IOP PAN 28 02 2022

Szanowni Państwo,

Zapraszamy na kolejne seminarium Instytutu Ochrony Przyrody PAN, które odbędzie się w najbliższy piątek 04.03.2022, o godz. 12.tej, on-line na platformie Teams.

Naszą prelegentką będzie mgr Joanna Kosiba (IOP PAN), która przedstawi referat zatytułowany: "Sinice jako czynniki wpływające na zespoły orzęsków w płytkich zbiornikach wodnych".

Link do seminarium

Serdecznie wszystkich zapraszamy!

 

SOLIDARNI Z UKRAINĄ CОЛІДАРНІ З УКРАЇНОЮ 25 02 2022

testW związku z bezprawnym atakiem wojsk Federacji Rosyjskiej na Ukrainę i trwającą tam od 23 lutego wojną solidaryzujemy się z wszystkimi mieszkańcami i obywatelami Ukrainy dotkniętymi działaniami zbrojnymi oraz atakami na ludność cywilną. Sprzeciwiamy się prowadzeniu wojny, która zawsze powoduje śmierć i cierpienie niewinnych ludzi.

Każda agresja wymaga potępienia, a każde cierpienie – pomocy. Słowa pomagają, ale potrzebne jest też działanie.

Tu linki do miejsc w Krakowie gdzie uchodźcy z Ukrainy mogą szukać pomocy/
Нижче наведено посилання на місця в Кракові, куди біженці з України можуть звернутися за допомогою:

https://www.krakow.pl/aktualnosci/257446,26,komunikat,dzialania_podejmowane_przez_krakow_na_rzecz_spolecznosci_ukrainskiej.html

https://krakow.tvp.pl/58718914/infolinia-dla-ukraincow-szukajacych-schronienia-w-malopolsce (12 210 20 02 Infolinia dla Ukraińców szukających schronienia w Małopolsce/Гаряча лінія для Yкраїнців, які шукають притулок у Малопольщі)

https://otwarty.krakow.pl/centrum_wielokulturowe/250873,artykul,o_punkcie.html

https://www.facebook.com/PIO.KRK/

https://u-work.pl/nasze-dzialania/punkt-informacyjny-dla-obcokrajowcow/

Miasto Kraków organizuje też zbiórkę darów rzeczowych i finansowych zorganizowaną na prośbę Mera Lwowa https://www.krakow.pl/aktualnosci/257555,26,komunikat,zbiorka_dla_lwowa.html.

Jesteśmy razem. Solidarni.

 

NOWA PUBLIKACJA 22 02 2022

testBrak przyjaznych dla środowiska przepisów dotyczących obszarów przybrzeżnych utrudnia czerpanie istotnych korzyści, jakie wieloryby i inne walenie mogą przynosić społeczeństwu.

Martwe walenie wyrzucane na brzeg są obecne powszechnie od czasu gdy wyewoluowały 50 milionów lat temu. Ciała martwych wielorybów, delfinów i innych waleni są wyrzucane na brzeg na całym świecie, grupach lub jako pojedyncze osobniki, przynoszone przez prądy morskie. Padlina tych dużych zwierząt odgrywa kluczową rolę w ekosystemach przybrzeżnych, zwłaszcza poprzez dostarczanie ogromnych ilości składników odżywczych dzikim zwierzętom zamieszkującym te obszary. Niektóre gatunki, takie jak amerykańskie kondory, wyspecjalizowały się w konsumpcji tego obfitego zasobu. Dzięki padlinożerności i innym procesom naturalnym oddziaływanie padliny waleni może rozszerzyć się z lądu na otwarty ocean. Pod wodą skutki obecności padliny wielorybów mogą być widoczne nawet po kilkudziesięciu latach od śmierci walenia. W szczególności, obecność padliny wielorybów wiąże się z procesami ekologicznymi, które zachodzą na styku ekosystemów lądowych i wodnych. Ludzie, nie tylko Homo sapiens, również chętnie wykorzystywali wyrzucone na brzeg walenie. Jak wyjaśniają autorzy tego badania (do których należy również Nuria Selva z naszego Instytutu): "Od tysiącleci ludzie zamieszkujący obszary przybrzeżne postrzegali te szczątki jako dar natury, często o głębokich konotacjach duchowych". Od czasów prehistorycznych ludzie pozyskiwali z wyrzuconych na brzeg tusz waleni wysokiej jakości żywność i inne cenne materiały, takie jak mięso i kości. "Pożywienie dostarczane przez walenie było tak cenione, że na mocy ustawy uchwalonej przez Edwarda II w XI wieku, walenie wyrzucone na brzegi Anglii nazywano rybami królewskimi. Co więcej, olej pozyskiwany z tranu był używany jako paliwo do lamp, a kości do wyrobu różnych narzędzi lub tworzenia dzieł sztuki". Wraz ze zmianami w społeczeństwach ludzkich zmieniało się również przeznaczenie padliny. Obecnie konsumpcja waleni jest ograniczona do kilku wspólnot produkujących na własne potrzeby i niektórych krajów, które nadal naruszają międzynarodowe przepisy dotyczące ochrony środowiska. "Obecnie duża część korzyści uzyskiwanych przez ludzi z wyrzuconych na brzeg waleni związana jest z ich wartością naukową i edukacyjną, zarówno in situ, jak i w wielu muzeach, wystawiających szkielety i inne szczątki. Ponadto wzrasta świadomość społeczna i zainteresowanie ekoturystów waleniami wyrzuconymi na brzeg, a także licznymi padlinożercami, łatwymi do obserwowania i fotografowania."

Restrykcyjne przepisy i prześladowania
Badanie wykazało jednak, że większość obszarów przybrzeżnych podlega obecnie restrykcyjnym przepisom, które zobowiązują do szybkiego usuwania martwych waleni. Praktyka ta ma na celu uniknięcie niezadowolenia lokalnych społeczności i branży turystycznej, wynikającego z obecności rozkładających się szczątków i związanych z tym procesem następstwami (np. nieprzyjemnymi zapachami). Niemniej jednak, takie postępowanie nie tylko uniemożliwia padlinie odgrywanie złożonej i niezbędnej roli ekologicznej, ale także ogranicza korzyści, jakie człowiek może z niej czerpać. Z wyjątkiem najbardziej odległych i niezaludnionych wybrzeży, gdzie naturalny rozkład padliny jest nadal możliwy, najczęściej stosowane praktyki utylizacji polegają na jej zakopywaniu, spalaniu i przewożeniu na wysypiska śmieci. Jednak "należy zauważyć, że żadna z tych praktyk nie jest wolna od kosztów, zarówno technicznych, jak i społecznych, ekonomicznych czy ekologicznych". Wreszcie, drastyczny spadek liczebności populacji waleni w epoce wielorybnictwa znalazł odzwierciedlenie w zmniejszonej liczbie waleni wyrzucanych na brzeg. Spadek ten miał z kolei katastrofalne skutki dla ochrony tych gatunków, które były w dużym stopniu uzależnione od wyrzucania padliny na brzeg, np. kondorów.

Nie jesteśmy sami
Czterdzieści procent obecnej populacji ludzkiej - ponad trzy biliony ludzi - żyje na obszarach przybrzeżnych, wywierając tym samym znaczną presję na pozostałe organizmy żyjące w tym środowisku. Obecnie konieczna jest ponowna ocena praktyk i przepisów regulujących usuwanie padliny, aby uczynić je bardziej przyjaznymi dla środowiska. Ponadto, podstawowe znaczenie ma to, aby przepisy te uwzględniały każdy przypadek indywidualnie, gdyż podejmowane działania mogą zależeć od istniejących uwarunkowań ekologicznych i społecznych. Alternatywą dla usuwania padliny i związanej z tym utraty korzyści ekologicznych jest jej przewiezienie do pobliskich rezerwatów morskich lub na obszary mniej zaludnione, albo też umieszczenie jej na wyznaczonych odcinkach plaży, na określony czas i z ograniczonym dostępem ludzi. \"Wstępne dane uzyskane przez nasz zespół badawczy wskazują, że zwierzęta padlinożerne mogą być zaskakująco skuteczne w rozkładaniu ciał małych waleni, więc potencjalne zakłócenia spowodowane rozkładem padliny mogą być jedynie przejściowe. Temat ten zasługuje jednak na dalsze badania uwzględniające różne gatunki i lokalizacje." Naukowcy dobrze wiedzą, że człowiek nie może przetrwać w oderwaniu od przyrody. "Ale nawet jeśliby tak nie było, powinniśmy się zastanowić, czy warto żyć w aseptycznym świecie. Czy nie jesteśmy w stanie zrezygnować z niewielkiej części naszych wybrzeży na rzecz wielu innych gatunków, z którymi dzielimy planetę?\" Wraz z objęciem waleni ochroną prawną i późniejszą, choć powolną, odbudową ich populacji, będziemy musieli opracować strategie, które pomogą zharmonizować ochronę przyrody z potrzebami człowieka. "Połączenie między przyrodą a człowiekiem, a nie rozłączenie, może być źródłem wielorakich korzyści dla nas i dla następnych pokoleń".

Link do artykułu: https://doi.org/10.1016/j.ecoser.2022.101406

Źródło obrazów/Illustration source: www.canva.com

 

NOWA PUBLIKACJA 18 02 2022

O sukcesie lęgowym ptaków decyduje wiele czynników. Rabowanie lęgów przez drapieżniki jest ważnym czynnikiem wpływającym na sukces lęgowy ptaków. Mgr Marcin Matysek oraz dr hab. Robert Gwiazda z naszego Instytutu wraz z badaczami z innych ośrodków przeprowadzili badani, których celem było określenie znaczenia struktury siedliska oraz obecności dróg i szlaków turystycznych na ryzyko drapieżnictwa ptaków zakładających gniazda na ziemi w lasach w Tatrzańskiego Parku Narodowego. W tym celu zastosowano sztuczne gniazda imitujące gniazda jarząbka (Tetrastes bonasia). W sumie 174 sztucznych gniazd zostało rozmieszczonych i monitorowanych w latach 2012–2014 w celu określenia stopnia drapieżnictwa i zmiennych środowiskowych wpływających na poziom rabowania jaj. Dla 98 sztucznych gniazd określono zmienne w dwóch skalach (w promieniu do 5 m i do 100 m od sztucznego gniazda). Struktura drzewostanu (buczyna, bór) nie wpływała na rabowanie jaj w sztucznych gniazdach. Jaja w sztucznych gniazdach były częściej rabowane na stanowiskach o mniejszym udziale paproci i martwych drzew w bezpośrednim sąsiedztwie sztucznych gniazd. Stwierdzono mniejsze rabowanie jaj, gdy sztuczne gniazda znajdowały się w pobliżu dróg i szlaków turystycznych. Tłumaczono to tym, że głównym drapieżnikiem penetrującym gniazda jest kuna leśna (Martes martes), która unika ludzi i raczej nie przebywa blisko dróg i szlaków turystycznych. Średni dobowy wskaźnik drapieżnictwa na sztuczne gniazda był porównywalny z innymi badaniami i wynosił 0,003–0,009 w zależności od roku. Z badań wynika, że większa różnorodność siedlisk oraz obecność dróg i szlaków zwiększa przeżywalność jaj w gniazdach naziemnych na terenie TPN. Wyniki te są potencjalnie ważne dla ochrony kuraków leśnych zarówno w lasach gospodarczych jak i kompleksach leśnych poddanych dużej presji turystycznej.

Matysek M., Gwiazda R., Figarski T., Zięba F., Klimecki M., Mateja R., KrzanP., Piątek G. 2022. What habitat parameters are important for the survival of ground nests in mountain forests? Recommendations for protection of Hazel Grouse Tetrastes bonasia based on an experiment with artificial nests. Bird Study 69: 00-00. https://doi.org/10.1080/00063657.2022.202687

 

SEMINARIUM IOP PAN 17 02 2022

Zapraszamy na seminarium Instytutu Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, które odbędzie się 23 lutego 2022 roku (środa) o godzinie 12:00. Naszym prelegentem będzie dr Guillaume Wos z naszego Instytutu, (https://scholar.google.com/citations?user=Q5jqb6oAAAAJ&hl=en), który wygłosi referat zatytułowany: "Parallel adaptation to an alpine environment in Arabidopsis arenosa''.

Seminarium odbędzie się w języku angielskim, on-line na platformie Teams.

Link do seminarium: Dołącz do seminarium

 

SEMINARIUM IB PAN 11 02 2022

Zapraszamy na seminarium Instytutu Botaniki PAN, które odbędzie się 15 lutego 2022 r. (wtorek) o godzinie 10:00. Podczas seminarium  prof. dr hab. Andrzej Chlebicki, mgr inż. Jarosław Kozak, mgr inż. Mateusz Szar oraz dr inż. Wojciech Spisak wygłoszą referat: Technologia GALVI i system ODSALAX – efekt współpracy Centrum Badawczo-Produkcyjnego ALCOR z IB PAN

Link do spotkania: SEMINARIUM IB PAN 15.02.2022

 

KONKURS NA STANOWISKO POST-DOC W PROJEKCIE OPUS 17 09 02 2022

Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk ogłasza konkurs na stanowisko post-doc w projekcie Opus 17, nr 2019/33/B/NZ8/00521, „Ofiara”, finansowanym przez Narodowe Centrum Nauki.

Więcej informacji w OGŁOSZENIU PL, EN

 

KONKURS W PROJEKCIE ECOPOND ROZSTRZYGNIĘTY 08 02 2022

Mamy przyjemność ogłosić, że konkurs otwarty na stanowisko Post-doc w projekcie ECOPOND nr 2019/34/H/NZ8/00683: Ekologia zbiorników słodkowodnych w kontekście wpływu działalności człowieka i regionu geograficznego – DNA środowiskowe i nie tylko, finansowanym ze środków Norweskiego Mechanizmu Finansowego na lata 2014–2021 (Fundusze Norweskie), i realizowanym w ramach konkursu GRIEG, którego operatorem jest Narodowe Centrum Nauki (w ramach Programu pn. Badania Podstawowe) został rozstrzygnięty.

Laureatem konkursu został dr Guillaume Wos.

Pan Wos rozpoczął pracę w IOP PAN na stanowisku adiunkta. Bardzo się cieszymy mogąc powitać dr Guillaume Wos w zespole ECOPOND. Życzymy mu, by praca w projekcie była owocna i stanowiła źródło satysfakcji.

 

O INTERWENCJACH DOTYCZĄCYCH NIEDŹWIEDZI 07 02 2022

testInterwencja dotycząca rocznego niedźwiedzia odłowionego w okolicach Teleśnicy w styczniu bieżącego roku wywołała szeroką dyskusję. Zdaniem badaczy z Instytutu Ochrony Przyrody PAN i innych ekspertów współpracujących w ramach inicjatywy Carpathian Brown Bear Project, dotychczasowa historia i przebieg interwencji podejmowanych wobec niedźwiedzi wymagają krytycznej rewizji i ustalenia protokołu postępowania, który określi wszystkie kroki i możliwe działania. Badacze podkreślają, że w każdym przypadku, decyzja o interwencji powinna zapadać po rozpatrzeniu wszystkich możliwości i konsekwencji dla osobnika, populacji oraz ludzi zamieszkałych w obszarze występowania gatunku, przy uwzględnieniu dostępnej wiedzy i doświadczenia, z zachowaniem właściwych procedur i poszanowaniem prawa. Ochrona gatunku to wspólny wysiłek odpowiedzialnych instytucji, specjalistów z zakresu jego ekologii i etologii, biologii konserwatorskiej, zarządzania populacją, specjalistów medycyny weterynaryjnej i wszystkich, którzy stają na jego drodze lub tylko śledzą jego losy.

Więcej można przeczytać tutaj: https://carpathianbear.pl/.../o-interwencjach.../

Fot. Alberto Garcia Rodriguez

 

NOWA PUBLIKACJA 06 02 2022

Zwierzęta mają osobowość. Przykładowo, niektóre osobniki są zawsze bardziej odważne od pobratymców, niezależnie w jakich znajdą się sytuacjach. Zjawisko osobowości zwierząt jest zagadnieniem badanym od dwóch dekad i nadal brakuje prac w warunkach naturalnych na bezkręgowcach, jak również lista testowanych cech wymaga poszerzenia.

Maria Gołąb, Szymon Śniegula oraz Andrzej Antoł z Instytutu Ochrony Przyrody PAN oraz Tomas Brodin z Swedish University of Agricultural Sciences zaproponowali ważkę świteziankę błyszczącą oraz jej środowisko życia, jako model do badań osobowości w naturze. Testowali oni powtarzalność 9 cech zachowań, w dwóch sytuacjach (niezburzone terytorium i częściowo zatopione). Wyniki pokazały, że (1) świtezianka jest idealnym modelem do badań osobowości w naturze, (2) większość z testowanych cech miała wysoką powtarzalność, czyli potwierdzały istnienie osobowości u ważek, (3) właściwy dobór cech zachowania jest kluczowy dla prawidłowych oszacowań osobowości, (4) możliwe jest wskazanie co najmniej kilku nowych cech zachowania, które nie były dotąd szeroko badane w kontekście osobowości, a mogą rzucić światło na nowe problemy związane z tym zagadnieniem.

Badania były finansowane przez Narodowe Centrum Nauki (grant 2014/15/N/NZ8/00338)

Link o publikacji: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/ece3.8439

 

INFORMACJA O MOŻLIWOŚCI PROWADZENIA BEZPŁATNYCH BADAŃ NAUKOWYCH Z UŻYCIEM PROMIENIOWANIA SYNCHROTRONOWEGO 02 02 2022

test

Narodowe Centrum Promieniowania Synchrotronowego SOLARIS - infrastruktura w ramach Uniwersytetu Jagiellońskiego zaprasza do składania wniosków o dostęp do aparatury badawczej Centrum SOLARIS. Korzystanie dla wszystkich naukowców prowadzących badania o charakterze niekomercyjnym.

NCPS SOLARIS udostępnia bezpłatnie i na otwartych zasadach, unikatowe narzędzie badawcze, jakim jest synchrotron oraz kriomikroskopy. Techniki badawcze dostępne w SOLARIS służą naukowcom z różnych dziedzin: fizyki, chemii, materiałoznawstwa, biologii molekularnej, farmacji, inżynierii, energetyki, archeologii, nanotechnologii, nauki o życiu i wielu innych.

W Centrum możliwe są badania m.in. właściwości magnetycznych powierzchni materiałów, ich składu chemicznego wraz z obrazowaniem, reakcji chemicznych zachodzących na powierzchni materiałów, pasmowej struktury elektronowej i spinowej materiałów krystalicznych, właściwości strukturalnych materiałów oraz struktury makromolekuł, komórek, wirusów i morfologii nanomateriałów.

Krakowski Synchrotron umożliwia badania m.in. metodami: spektroskopii absorpcyjnej promieniowania rentgenowskiego, kątowo-rozdzielczej spektroskopii fotoelektronów, rentgenowskiej spektroskopii elektronów, mikroskopii fotoelektronów, skaningowej transmisyjnej mikroskopii rentgenowskiej oraz kriomikroskopii elektronowej.

Czas badawczy na synchrotronie rozdzielany jest w drodze otwartych konkursów pomiędzy zainteresowane grupy badawcze. Jedynym kryterium decydującym o bezpłatnym dostępie jest doskonałość naukowa, oceniana przez międzynarodowy panel ekspertów.

testKażdy naukowiec chcący przeprowadzić badania w SOLARIS może wystąpić z wnioskiem o dostęp do bezpłatnego czasu badawczego. Użytkowcy synchrotronu otrzymują wsparcie kierowników linii badawczych, którzy pomagają w ocenie technicznych możliwości przeprowadzenia eksperymentu, a następnie asystują podczas pomiarów, wspierając w doborze parametrów eksperymentu, a nierzadko także we wstępnej analizie uzyskanych danych.

Najbliższy nabór wniosków o czas badawczy rozpocznie się 1 marca br. i potrwa do 5 kwietnia 2022 r. Więcej informacji można znaleźć na stronie https://synchrotron.uj.edu.pl/dla-uzytkownikow. Aplikacja przez portal: www.duo.synchrotron.pl. Na wszystkie pytania odpowiadają specjaliści z Biura Użytkownika UJ, e-mail: user.solaris@uj.edu.pl; tel.: 571 445 045.

 

SEMINARIUM ISEZ PAN 17 01 2022

Zapraszamy na seminarium Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN, które odbędzie się on line we środę 19 stycznia 2022 r. o godzinie 10:00. Wykład zatytułowany Czynniki wpływające na zmienność w zachowaniu mrówekprzedstawi dr hab. Magdalena Witek (MiIZ PAN).

Link do spotkania online w aplikacji Microsoft Teams:

Seminarium ISEZ PAN

 

SEMINARIUM IB PAN 17 01 2022

Zapraszamy na seminarium Instytutu Botaniki PAN, które odbędzie się 18 stycznia 2022 r. (wtorek) o godzinie 10:00. Podczas seminarium dr Tomasz Suchan wygłosi referat: "Metabarkoding pyłku w badaniach migracji owadów"

Link do spotkania:

SEMINARIUM IB PAN 18.01.2022

 

NOWA PUBLIKACJA 05 01 2022

testW XX wieku, zwłaszcza w jego drugiej połowie, znacznie wzrósł udział lasów w dolinach rzek górskich Europy, w tym również w dolinach rzek polskich Karpat. W tym okresie doszło również do powszechnego uproszczenia układu koryt i zwężenia rzek górskich Europy. Hanna Hajdukiewicz i Bartłomiej Wyżga zbadali zmiany zasięgu lasu nadrzecznego, jakie dokonały się w ostatnich 130 lat w polskich Karpatach oraz związek tych zmian z transformacją  koryt rzecznych. W celu określenia czasowych zmian udziału lasów i innych kategorii pokrycia terenu przeanalizowano korytarze czterech rzek karpackich przedstawionych na mapach historycznych i zdjęciach lotniczych z ostatnich 130 lat przy użyciu metod GIS. W XX wieku znacznie wzrósł udział lasów w całkowitej powierzchni analizowanych korytarzy rzecznych. Las nadrzeczny rozwinął się w obrębie bocznych, wyższych partii dawnych szerokich koryt, które zostały wyłączone z rzek po przeprowadzeniu prac regulacyjnych oraz na skutek wcinania się rzek. Rozwojowi nadrzecznego lasu towarzyszył rozwój kęp, które przetrwały jednak tylko w nieuregulowanych odcinkach rzek. Obecność nadrzecznych lasów i porastanie brzegów rzek przez drzewa korzystnie wpływa na bioróżnorodność ekosystemów rzecznych i nadrzecznych w dolinach polskich Karpat. Jednak dostawa powalonych drzew do koryt rzecznych stanowi istotne źródło zagrożenia powodziowego w czasie wezbrań. Badania wykazały, że potrzebne są zatem zmiany w praktykach gospodarowania rzekami, które umożliwiłyby maksymalizację korzyści środowiskowych i zminimalizowanie zagrożenia powodziowego wynikającego z rozwoju lasów nadrzecznych.

Praca ukazała się w otwartym dostępie w czasopiśmie Science of The Total Environment 

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0048969721049287?via%3Dihub

 

SEMINARIA INOŚ UJ 05 01 2022

Zapraszamy na seminaria Instytutu Nauk o Środowisku - Uniwersytet Jagielloński.

Najbliższe seminarium odbędzie się 13 stycznia 2022 r. Więcej informacji TUTAJ

Link do seminarium: click here to access seminar

 

NOWY ZESZYT "CHROŃMY PRZYRODĘ OJCZYSTĄ" ZIMA, 2021! 02 01 2022

testSerdecznie polecamy i zachęcamy do zapoznania się z najnowszym numerem czasopisma "Chrońmy Przyrodę Ojczystą" zima, 2021!

testSpecjalnie dla Państwa udostępniliśmy artykuły „Genetyka konserwatorska, czyli ochrona przyrody w próbówce cz. II: Genetyka jako narzędzie w ochronie przyrody autorstwa Macieja Konopińskiego i Aleksandry Biedrzyckiej, „Metody zwalczania inwazyjnych raków i żółwi w Polsce – działania pilotażowe” autorstwa Rafała Maciaszka i Aleksandry Kolanek, a ponadto ciekawostki o roślinach z Górskiego Ogrodu Botanicznego w Zakopanem – „Ogrodowe wieści – jesień” autorstwa Ewy Samulak oraz portrety naszych chronionych ryb – tym razem o dwóch gatunkach strzebli w artykule „Nasze ryby chronione – dwie strzeble” Antoniego Amirowicza.