Aktualności

NOWA PUBLIKACJA 24 04 2024

testKolejna dobra wiadomość na zakończenie projektu Ecopond.

Właśnie ukazała się zbiorcza publikacja pt.: Diversity, Ecology and Evolution of Odonata (2024), w której jeden z rozdziałów stanowi artykuł współautorstwa dra hab. Szymona Śnieguli, prof. IOP PAN pt.:

"First Record of Microsporidia Infection in the Damselfly Ischnura elegans Larvae: Temperature and Predator Cue Effects on the Host’s Life History"

Link do publikacji: https://doi.org/10.3390/d14060428

Wielkie gratulacje dla wszystkich autorów!

 

 

OFERTA PRACY NA STANOWISKO PODOKTORSKIE W PROJEKCIE WildINTEL 08 04 2024

Zapraszamy do składania aplikacji na stanowisko podoktorskie w ramach projektu WildINTEL pn.  ,,Budowa skalowalnego systemu monitoringu dzikich zwierząt poprzez integrację fotoodłowów i sztucznej inteligencji z Kluczowymi Zmiennymi Bioróżnorodności” (2023/05/Y/NZ8/00104).
Jest to 3-letni projekt w którym współpracują europejskie zespoły badawcze z Polski, Hiszpanii, Norwegii i Niemiec, finansowany w ramach wspólnego zaproszenia BiodivMon ogłoszonego przez BiodivERsA+.

Więcej informacji w OGŁOSZENIU (EN)

 

SEMINARIUM IB PAN 05 04 2024

Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN zaprasza na seminarium, które odbędzie się 
9 kwietnia 2024 r. (wtorek), o godzinie 10:00, w formie hybrydowej (stacjonarnie i zdalnie).

Podczas seminarium dr Michał Adamski (Instytut Botaniki PAN) wygłosi referat: 

,,Bioaktywne związki syntetyzowane przez cyjanobakterie i glony’’

Link do spotkania:
Seminarium IB PAN_09.04.2024

 

SEMINARIUM PTH 05 04 2024

Polskie Towarzystwo Hydrobiologiczne, Oddział w Krakowie serdecznie zaprasza na seminarium, które odbędzie się 19 kwietnia 2024 r. o godzinie 13:00 (piątek)
w Sali konferencyjnej Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie (I piętro) oraz na platformie internetowej TEAMS.

Podczas seminarium zostanie wygłoszony referat:

„Everglades – unikalny ekosystem wodny’’

dr hab. Robert Gwiazda (Instytut Ochrony Przyrody PAN, Kraków, https://scholar.google.com/citations?user=zUa-ga4AAAAJ&hl=en)

Link_do_spotkania:_https://teams.microsoft.com/dl/launcher/launcher.html...
Identyfikator spotkania: 354 467 094 567
Kod dostępu: tTwyYq

ZAPROSZENIE (pdf)

Po referacie planujemy dyskusję i podjęcie aktualnych tematów.

Serdecznie zapraszamy!

W imieniu Zarządu
dr hab. Tadeusz Fleituch,
Sekretarz Krakowskiego Oddziału PTH

 

ŻYCZENIA ŚWIĄTECZNE 28 03 2024

testŻyczymy Państwu,
aby nadchodzące Święta Wielkanocne
były radosne i pełne nadziei,
a chwile spędzone w gronie najbliższych dodawały otuchy
i pozwalały przezwyciężyć wszystkie trudności.
Niech te Święta będą dla Państwa czasem pełnym spokoju,
szczęścia i zasłużonego odpoczynku.

Dyrekcja
Instytutu Ochrony Przyrody
Polskiej Akademii Nauk


NOWA PUBLIKACJA 27 03 2024

testNowy artykuł opublikowany w Ecological Indicators 160 (2024), doi.org/10.1016/j.ecolind.2024.111929

Harmful blooms across a longitudinal gradient in central Europe during heatwave: cyanobacteria biomass, cyanotoxins, and nutrients (Szkodliwe zakwity sinic w gradiencie północ-południe w Europie Środkowej podczas letniej fali upałów: biomasa i toksyny sinic oraz nutrienty)

Elżbieta Wilk-Woźniak, Wojciech Krztoń, Martyna Budziak, Edward Walusiak et al.

Badania dotyczące zakwitów sinic w Europie Środkowej sugerują, że wzrost temperatury oraz eutrofizacja jezior zwiększają częstotliwość, długość i intensywność zakwitów wód. W trzech krajach tego regionu (Litwa, Polska i Chorwacja) przeprowadzono badania, skupiając się łącznie na aż 92 jeziorach., podczas lata kiedy stwierdzono obecność jednej z "największych europejskich fal upałów"  (2015 r). Zaobserwowaliśmy różnice w rozmieszczeniu zakwitów sinic wzdłuż gradientu północ-południe. Najniższe średnie temperatury wody i największe biomasy sinic zaobserwowaliśmy w jeziorach litewskich, natomiast najwyższe temperatury i najmniejsze biomasy sinic w jeziorach chorwackich. Średnia biomasa sinic i średnia koncentracja toksyn sinicowych były również najwyższe w jeziorach położonych na północnej szerokości geograficznej. Związki pokarmowe były statystycznie istotnymi czynnikami wpływającymi na ogólną biomasę sinic, koncentrację toksyn sinicowych i biomasę niektórych gatunków sinic (głównie Planktothrix agardhii) w jeziorach z północnej szerokości geograficznej. Wyniki naszych badań wskazują, że fale upałów sprzyjają wzrostowi intensywności zakwitów toksycznych sinic, szczególnie w północnych chłodnych jeziorach, położonych na wysokich szerokościach geograficznych, ale wzrost koncentracji składników odżywczych jest bardzo ważnym czynnikiem zwiększającym zakwity w całej Europie Środkowej. Niektóre gatunki sinic dominują tylko w określonych warunkach co może być wskaźnikiem eutrofizacji i zmian klimatycznych. Nasze badania pokazały, że grupa jezior chłodnych z północnej strefy Europy jest najbardziej zagrożona obecnością gatunków sinic mających zdolność produkcji neurotoksyn (Aphanizomenon gracile and Dolichospermum spp.).

Fot. Wojciech Krztoń

 

KONFERENCJA BIODIVERSITY OF PONDS 19 03 2024

testW związku z zakończeniem projektu ECOPOND "Ekologia zbiorników słodkowodnych w kontekście wpływu działalności człowieka i regionu geograficznego - DNA środowiskowe i nie tylko" (nr UMO-2019/34/H/NZ8/00683) oraz publikacją wyników prowadzonych badań mamy przyjemność zaprosić Państwa na konferencję naukową, która odbędzie się dnia 21 marca 2024r. 

Myślą przewodnią spotkania jest: bioróżnorodność stawów w kontekście urbanizacji i geografii. 

W konferencji wezmą udział partnerzy projektu z polskich i norweskich instytucji naukowych (Uniwersytet Łódzki, Uniwersytet Jagielloński, Norweski Instytut Badań Przyrody, Norweski Instytut Weterynarii) oraz zaproszeni goście, m.in. dr Rafał Maciaszek, autor popularnego bloga "Łowca Obcych".

SZCZEGÓŁY ORGANIZACYJNE:

Tytuł: BIODIVERSITY OF PONDS in the context of urbanization and geography
Evolutionary ecology of selected organisms and their responses to the human activity

Data: 21 marca 2024

Miejsce: ul. Gronostajowa 7, Kampus UJ, sala P1.2

Godziny: 10:00-15:00

Zachęcamy do zapoznania się ze szczegółowym programem konferencji dostępnym na stronie internetowej projektu ECOPOND: https://ecopondproject.eu/pl/aktualnosc/56,konferencja-projektu-ecopond-21-marca-2024

Wydarzeniu towarzyszy wystawa dokumentująca historię projektu.

PROGRAM WYDARZENIA (pdf)

POSTER (jpg)

 

SEMINARIUM PTH 08 03 2024

Polskie Towarzystwo Hydrobiologiczne, Oddział w Krakowie, serdecznie zaprasza na seminarium które odbędzie się 15 marca (piątek), 2024, o godzinie 13:00

w Sali konferencyjnej Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie (I piętro) oraz na platformie internetowej TEAMS.

Podczas seminarium zostanie wygłoszony referat:

„Długoletnie zmiany wskaźnika kondycji płoci monitorowane w zbiorniku podgórskim”

dr hab. Antoni Amirowicz (Instytut Ochrony Przyrody PAN, Kraków, https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=6507446510)

Link_do_spotkania_https://teams.microsoft.com/dl/launcher/launcher.html...

Identyfikator spotkania: 316 224 552 272
Kod dostępu: tmJgwc

ZAPROSZENIE (pdf)

Po referacie planujemy dyskusję i podjęcie aktualnych tematów.

Serdecznie zapraszamy!

W imieniu Zarządu
dr hab. Tadeusz Fleituch,
Sekretarz Krakowskiego Oddziału PTH

 

SEMINARIUM ISEZ PAN 04 03 2024

Zapraszamy na seminarium Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN, które odbędzie się w środę 6 marca 2024 r. o godz. 10:00 w sali konferencyjnej ISEZ PAN (ul. Sławkowska 17, Kraków).
Naszym prelegentem będzie mgr Marcin Wiorek (Zakład Zoologii Bezkręgowców, ISEZ PAN), który wygłosi wykład zatytułowany:
"W środku zagadki: Mindanao (Filipiny) i biogeografia ćmy tygrysiej (Lepidoptera: Erebidae: Arctiinae)".

Seminarium odbędzie się w trybie hybrydowym (obecność fizyczna i wirtualna).
Aby uzyskać dostęp online do spotkania, należy skorzystać z linku przedstawionego poniżej:

Seminarium ISEA PAN, 6 marca 2024 r.

 

ROZSTRZYGNIĘCIE KONKURSU 29 02 2024

W dniu 29 lutego 2024 rozstrzygnięto konkurs na stypendium naukowe Narodowego Centrum Nauki dla studenta-stypendysty w ramach projektu WildINTEL pt. „Budowa skalowalnego systemu monitoringu dzikich zwierząt poprzez integrację fotoodłowów i sztucznej inteligencji z Kluczowymi Zmiennymi Bioróżnorodności” (nr_2023/05/Y/NZ8/00104)_z_dn._19.01.2024_(http://panel.iop.krakow.pl/uploads/232/WildINTEL_student%20position_Krakow_.pdf)

Informujemy, że w ramach konkursu na stypendium naukowe NCN, do udziału w realizacji projektu badawczego została zakwalifikowana pani Monika T. Hoffmann.

 

SEMINARIUM IB PAN 29 02 2024

Zapraszamy na seminarium Instytutu Botaniki im. W. Szafera PAN, które odbędzie się 5 marca 2024 r. (wtorek), o godzinie 10:00, w formie zdalnej. Podczas seminarium dr hab. Błażej Ślązak (Instytut Botaniki PAN) wygłosi referat: 

Jak rośliny z rodzaju Viola bronią się przed patogenami i szkodnikami – ekologia chemiczna cyklotydów

Link do spotkania:
Seminarium IB PAN 05.03.2024

Wszystkich zainteresowanych serdecznie zapraszamy!

 

NOWA PUBLIKACJA 28 02 2024

Zróżnicowanie w reakcjach na temperaturę i drapieżnictwo oraz ich wpływ przekazywany na kolejne etapy życia u ważki tężnicy wytwornej

testGlobalne ocieplenie i inwazyjne gatunki obce, zarówno oddzielnie, jak i w połączeniu, mogą mieć ogromny wpływ na kondycję gatunków rodzimych. Jednak wiemy stosunkowo niewiele o tym, jak te dwa czynniki kształtują cechy organizmów zmiennocieplnych na różnych etapach życia oraz czy i jak może to się różnić między lokalnymi populacjami. W przedstawionych badaniach sprawdzaliśmy wpływ obecności w środowisku wodnym drapieżnika, wywołany przez gatunek rodzimy (drapieżny okoń) lub inwazyjny obcy (wszystkożerny rak sygnałowy) na ważne cechy ściśle powiązane z sukcesem rozrodu ważki tężnicy wytwornej. Owad doświadczał sygnału pochodzącego od drapieżnika tylko podczas stadium jaja lub podczas obu stadiów jaja i larwy w połączeniu z podwyższoną temperaturą symulującą ocieplenie klimatu. Aby zbadać lokalne zróżnicowanie reakcji ważek na potencjalnych drapieżników, porównaliśmy dwie lokalne populacje tężnicy wytwornej, oddalonych od siebie zaledwie kilkoma kilometrami, doświadczające odmiennych warunkami termicznymi (stawy z chłodniejszą oraz cieplejszą wodą) oraz historią drapieżników (obecność lub brak gatunków rodzimych i inwazyjnych obcych). W przypadku braku sygnałów drapieżnika, ocieplenie pozytywnie wpływało na przeżycie ważki, być może dlatego, że wyższa temperatura była bliżej optymalnej. Natomiast przy obecności drapieżnika, ocieplenie obniżało przeżycie, co wskazuje na synergiczny efekt tych dwóch zmiennych na przetrwanie owada. Podczas gdy ocieplenie skracały czas rozwoju larwalnego ważki, sygnały drapieżnika wydłużały go, zwłaszcza w przypadku sygnałów pochodzących od inwazyjnych raków doświadczanych podczas stadium jaja. Ten wynik wskazuje na opóźniony wpływ stresu doświadczonego w czasie fazy jaja na długość rozwoju larwy. Podobnie ocieplenie w połączeniu z sygnałem drapieżnika zwiększały masę w czasie wylotu tężnicy wytwornej, przy czym wpływ drapieżnika był głównie wynikiem ekspozycji na sygnały pochodzące od raków sygnałowych podczas stadium jaja, co w tym przypadku wskazuje na korzystny opóźniony wpływ stresu, gdyż opisywana cecha zazwyczaj korzystnie wpływa na rozród owadów. Warto zauważyć, że podwyższona temperatura i presja od strony drapieżników nie były spójne w obu badanych populacjach, co sugeruje odmienną adaptację w skali lokalnej do warunków termicznych oraz historii zasiedlania badanych stawów przez drapieżniki. Dodatkowo, obserwowaliśmy również wyraźne zmiany reakcji ważek w różnych stadiach rozwojowych. Opisane wyniki mogą mieć istotne znaczenie dla działań ochroniarskich w kontekście zagrożonych gatunków w zbliżonym cyklu życiowym do badanej ważki. Rozumienie interakcji między globalnym ociepleniem a obecnością inwazyjnych drapieżników może pomóc w identyfikacji obszarów, gdzie te czynniki są szczególnie niekorzystne dla populacji rodzimych gatunków.

Badania finansowane przez Narodowe Centrum Nauki (nr grantu 2019/33/B/NZ8/00521) oraz Norweski Mechanizm Finansowania na lata 2014–2021 (EEA – Fundusze Norweskie) w ramach Programu „Badania”, którego operatorem jest Narodowe Centrum Nauki (nr grantu 2019/34/H/NZ8/00683).

Wyniki swoich badań Nermeen R. Amer, Andrzej Antoł i Szymon Śniegula z Instytutu Ochrony Przyrody PAN, oraz Robby Stoks z belgijskiego Uniwersytetu w Leuven opublikowali w czasopiśmie PLoS ONE: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0295707.

 

SEMINARIUM IOP PAN 20 02 2024

Serdecznie zapraszamy na seminarium instytutowe, które odbędzie się w poniedziałek 26 lutego 2024 r. o godzinie 13:00. w sali konferencyjnej (Mickiewicza 33, Kraków).

Naszym prelegentem będzie dr hab. Tadeusz Zając, prof. IOP PAN, który wygłosi referat zatytułowany: "CONFREMU – Conservation of freshwater mussels: pan-European approach – podsumowanie projektu”.

 

SEMINARIUM IOP PAN 13 02 2024

Serdecznie zapraszamy na seminarium instytutowe, które odbędzie się w poniedziałek 19 lutego 2024 r. o godzinie 13:00. w sali konferencyjnej (Mickiewicza 33, Kraków). Naszą prelegentką będzie dr Sayantani Basak (Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet w Stirling w Wielkiej Brytanii), która wygłosi wykład zatytułowany: "Think global and act local: a pathway to encompass human dimensions in identifying and managing wild boar conflicts in cities”.  Seminarium jest prezentacją projektu badawczego, który będzie zgłoszony do konkursu NCN Sonatina.

 

NOWY ZESZYT CZASOPISMA "CHROŃMY PRZYRODĘ OJCZYSTĄ" ZIMA, 2023! 12 02 2024

Ukazał się kolejny numer kwartalnika "Chrońmy Przyrodę Ojczystą" zima, 2023.

testdudek w polskiej części Górnych Łużyc: artykuł zawiera ciekawe informacje m.in. o ekologii, fenologii, siedliskach i ich zagrożeniu, a także diecie gatunku, zebrane na podstawie badań i obserwacji prowadzonych w polskiej części Górnych Łużyc w okresie niemal 30 lat.

po zdrowie do lasu: Artykuł jest próbą przybliżenia wybranych, ciekawszych tematów prezentowanych podczas konferencji „Las i zdrowie człowieka” zorganizowanej przez Instytut Nauk Leśnych SGGW w Warszawie. Lecznicze funkcje lasu zostały odkryte i udowodnione naukowo już w latach 80. XX wieku. Kąpiele leśne zapoczątkowane w Japonii mają wielu zwolenników na całym świecie, a skuteczność wpływu terapii leśnych na zdrowie psychofizyczne człowieka została naukowo udowodniona. Oprócz informacji czym są i na czym polegają kąpiele leśne oraz w czym tkwi leczniczy sekret lasu, czytelnik dowie się m.in. co to jest technika pięciu zmysłów, czym są zielone recepty, o strategii dostępności lasów dla mieszkańców, aromaterapii czy mykoterapii (Bank Ekstraktów z Grzybów prowadzi badania w kierunku poszukiwania substancji leczniczych pozyskanych z grzybów).

makrofauna bezkręgowa a rekultywacja: artykuł porusza kwestię obecności makrofauny bezkręgowej w miejskich zbiornikach wodnych poddanych zabiegom rekultywacji. Prowadzona na dużą skalę rekultywacja zbiorników wodnych może wpływać negatywnie na występowanie makrofauny bezkręgowej. W jej wyniku następuje redukcja liczebności tej grupy zwierząt oraz wyraźne zmniejszenie ich zróżnicowania gatunkowego. Dominują najpospolitsze organizmy – larwy muchówek z rodziny ochotkowatych oraz skąposzczety, a brakuje w tych zbiornikach mięczaków (przy ich dość obfitym i zróżnicowanym występowaniu w sąsiadujących – nierekultywowanych). Może to wskazywać, że przekształcenie warunków środowiskowych, głównie drastyczna przebudowa struktury dna, jest zdecydowanie niekorzystna dla zwierząt o większych rozmiarach i długim cyklu życiowym, przebiegającym w całości w środowisku wodnym.

nasze ryby chronione: babki, rogacz i inne drobiazgi: Antoni Amirowicz, jak zwykle bardzo ciekawie, opisuje tytułowe „drobiazgi” żyjące w naszym Bałtyku, który jako skarb unikalnej flory i fauny zasługuje na szczególną troskę i ochronę bezcennych ostoi biocenoz. Zaprezentowane zostały cztery rodzime gatunki babek, relikt arktyczny – kur rogacz, dennik, taśmak, pocierniec, iglicznia i wężynka.

testChrońmy Przyrodę Ojczystą” (ISSN: 0009-6172) to czasopismo adresowane do przyrodników, zarówno profesjonalnie zajmujących się ochroną przyrody, jak i amatorsko zainteresowanych związaną z nią problematyką. Celem czasopisma jest popularyzacja idei i wspomaganie praktyki ochrony przyrody poprzez publikowanie oryginalnych prac dotyczących aktualnej problematyki z tej dziedziny. Teksty publikowane są w języku polskim.

Papierową, pełną wersję bieżącego oraz archiwalnych numerów "Chrońmy Przyrodę Ojczystą" można nabyć w naszym instytucie: http://www.iop.krakow.pl/sprzedaz_wydawnictw_1_143.html. Jesteśmy także dostępni w prenumeracie u kolporterów prasy.

Więcej informacji o aktualnym numerze: https://www.iop.krakow.pl/artykuly_1_548.html?wydawnictwo_id=384

Informacje redakcyjne: http://www.iop.krakow.pl/informacje_redakcyjne_1_151.html

Zapraszamy do przeglądania interaktywnej wersji Pdf – flipbooka. https://publuu.com/flip-book/23446/890551

 

NOWA PUBLIKACJA 09 02 2024

testNa stronie Global Water Forum ukazał się artykuł popularnonaukowy o fragmentacji makroplastiku w rzekach. Artykuł przybliża model fragmentacji makroplastiku w rzekach opracowany przez dr Macieja Liro z naszego Instytutu, dr Anne Zielonkę (Uniwerstytet Jagielloński) i Tima van Emmerika (Uniwersytet w Wageningen, Holandia).

https://www.globalwaterforum.org/2024/02/08/rivers-as-macroplastic-fragmentation-machines/

 

NOWA PUBLIKACJA 23 01 2024

Nowa praca (opublikowana w otwartym dostępie):

testMortality Pattern of Poecilus cupreus Beetles after Repeated Topical Exposure to Insecticide ─ Stochastic Death or Individual Tolerance?
Grzegorz Sowa, Agnieszka J. Bednarska, Ryszard Laskowski

https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acs.est.3c08031

Śmiertelność organizmów narażonych na działanie substancji toksycznych jest często opisywana przy pomocy modeli, które mają wyjaśnić czy śmiertelność ta jest zjawiskiem zależnym od indywidualnej odporności (tzw. Individual Tolerance model; IT), czy też zjawiskiem losowym (tzw. Stochastic Death model; SD). Podczas gdy model IT jest zgodny z zasadami doboru naturalnego, znaczenie modelu SD jest dyskusyjne. Aby wyjaśnić, dlaczego idea stochastycznej śmiertelności znalazła zastosowanie w ekotoksykologii, zbadaliśmy śmiertelność chrząszczy Poecilus cupreus zebranych z pól rzepaku traktowanych pestycydami (OSR) oraz z nieopryskiwanych łąk, poddanych następnie w laboratorium kilkukrotnemu narażeniu na insektycyd Proteus 110 OD. Śmiertelność po narażeniu na pestycyd w obu populacjach chrząszczy została opisana krzywymi Kaplana-Meiera oraz przy użyciu modelu GUTS (ang. General Unified Threshold model for Survival), który integruje założenia SD i IT. Analiza Kaplana-Meiera wykazała, że śmiertelność chrząszczy z łąk była znacznie wyższa po pierwszym zabiegu niż po dwóch kolejnych, co wskazuje na model IT. Chrząszcze z pól rzepaku wykazywały w przybliżeniu stałą śmiertelność po pierwszym i drugim zabiegu, co jest zgodne z modelem SD. Analiza GUTS nie wskazała jednoznacznie lepszego modelu, przy czym model IT był marginalnie lepszy dla chrząszczy z łąk, a SD lepszy dla chrząszczy z pól OSR. Specyficzny wzorzec przeżywalności chrząszczy zasiedlających pola rzepaku jest prawdopodobnie wynikiem "filtrowania środowiskowego", w tym przypadku wstępnej selekcji mniej wrażliwych osobników przez stosowanie pestycydów na polach rzepaku. Podobnie może być w przypadku badań na populacjach laboratoryjnych wykorzystywanych w badaniach ekotoksykologicznych – są one zwykle jednolite genetycznie (np. klony, hodowle o wysokim stopniu wsobności), co może prowadzić badaczy do błędnej interpretacji obserwowanych wzorców śmiertelności jako stochastycznych.

 

OFERTA: STYPENDIUM DLA STUDENTÓW/DOKTORANTÓW W PROJEKCIE WildINTEL 19 01 2024

Stypendium w Instytucie Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk w zakresie sztucznej inteligencji, nauki obywatelskiej i monitoringu bioróżnorodności

Zapraszamy do aplikowania na stanowisko studenta/doktoranta w ramach stypendiów Narodowego Centrum Nauki (NCN) dla studentów/doktorantów w zakresie projektu WildINTEL ,,Budowa skalowalnego systemu monitoringu dzikich zwierząt poprzez integrację fotoodłowów i sztucznej inteligencji z Kluczowymi Zmiennymi Bioróżnorodności" (2023/05/Y/NZ8/00104). Jest to 3-letni projekt w którym współpracują europejskie zespoły badawcze z Polski, Hiszpanii, Norwegii i Niemiec, finansowany w ramach wspólnego zaproszenia BiodivMon ogłoszonego przez BiodivERsA+.
Instytucje zaangażowane w projekt to Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk (koordynator projektu); the Centre for Advanced Studies in Physics, Mathematics and Computation, Faculty of Experimental Sciences, University of Huelva; the Department of Natural Resources and Environmental Health, University of South-Eastern Norway; the German Centre for Integrative Biodiversity Research (iDiv) Halle-Jena-Leipzig, Martin Luther University Halle-Wittenberg; GBIF Spain, Coordination Unit, Spanish National Research Council (CSIC); the Electrical Engineering and Computer Science (EECS)/ Computer Science and AI Laboratory (CSAIL) from the Massachusetts Institute of Technology (USA).

Więcej informacji w OFERCIE (EN).

 

NOWA PUBLIKACJA 16 01 2024

Znaczenie monitorowania różnorodności genetycznej w odniesieniu do zmian klimatycznych

testGlobalna produkcja CO2 nie słabnie, a wynikająca z niej zmiana klimatu ma już udokumentowany wpływ na populacje gatunków. Przystosowanie do nowych warunków klimatycznych zachodzi poprzez zmiany  adaptacyjne w genomie. Identyfikacja tej zmienności ma znaczenie dla służb ochrony przyrody i powinna być uwzględniona  w planowaniu i realizacji zadań ochronnych. Ale czy w tej chwili skutecznie monitorujemy tę kluczową zmianę?

 

testW nowym artykule w Nature Ecology & Evolution Pearman, Broennimann i in., którego współautorami są dr hab. Aleksandra Biedrzycka i dr hab. Maciej Konopiński z Instytutu Ochrony Przyrody PAN (https://doi.org/10.1038/s41559-023-02260-0) naukowcy wykorzystują technikę identyfikacji obszarów geograficznych odpowiadających warunkom granic zasięgów klimatu ciepłego/suchego dla 147 gatunków roślin i zwierząt, dla których prowadzony jest monitoring genetyczny. Autorzy określają, że ok 25% populacji występuje na obszarach granicy zasięgu, natomiast 75% populacji doświadcza warunków klimatycznych odpowiadających optimum dla danego gatunku. Wraz ze wzrostem temperatur i spadkiem wilgotności ciepłe obszary na granicy zasięgu staną się coraz bardziej niezdatne do zamieszkania przez gatunki. Ponieważ jednak populacje na tych obszarach były w przeszłości narażone na stosunkowo ciepłe i suche warunki, prawdopodobnie mają również warianty genetyczne umożliwiające przystosowanie się do tych warunków. Zakładając wystarczający przepływ genów między populacjami, te warianty genetyczne mogą być ważne dla adaptacji populacji centralnych w miarę pogarszania się jakości środowiska z powodu zmiany klimatu. Niemniej jednak, ze względu na tempo zmian klimatycznych, istnieje duże ryzyko utraty populacji z granicy zasięgu, a co za tym idzie, wariantów genetycznych pozwalających na dostosowanie do nowych warunków. Dlatego niezwykle ważne jest prowadzenie monitoringu genetycznego właśnie takich marginalnych populacji.

Nakładając mapy marginalnych klimatycznie obszarów wielu gatunków w Europie na ich zasięgi, autorzy identyfikują strefy, które prawdopodobnie charakteryzują się istotną zmiennością genetyczną, wskazując obszary kluczowe dla monitoringu genetycznego. Przeważająca większość tych obszarów zlokalizowana jest w Europie Południowej i Południowo-Wschodniej, co sugeruje potrzebę rozszerzonego monitorowania genetycznego tych terenów.

Autorzy oceniają również przygotowanie krajów do monitorowania wpływu zmian klimatycznych na różnorodność genetyczną wykorzystując udokumentowane działania monitoringu genetycznego w 32 krajach w ramach programu Europejskiej Współpracy w Dziedzinie Badań Naukowo-Technicznych, COST. Wyniki tego podsumowania pokazują, że do końca 2021 r. przeprowadzono zaskakująco mało badań pod kątem monitoringu genetycznego. W tyle pozostają szczególnie kraje Europy Południowo-Wschodniej (Turcja i kraje bałkańskie), gdzie w związku z występowaniem południowych granic zasięgów wielu gatunków, zapotrzebowanie na badania genetyczne monitorowanie jest wysokie. Autorzy sugerują konieczność intensyfikacji monitoringu genetycznego na tych obszarach. Podkreślają również, że zgodnie z unijnymi dyrektywami, siedliskową i ptasią, wysiłki związane z prowadzeniem monitoringu genetycznego powinny zostać wzmocnione w dużej części Europy. Co więcej, w związku z ustalonymi podczas COP15 tzw. Globalnymi Ramami na Rzecz Różnorodności Biologicznej (GBF), tego rodzaju monitoring genetyczny jest obowiązkowy dla krajów uczestniczących.

P. B. Pearman, O. Broennimann, 48 additional co-authors, A. Guisan and M. Bruford. Monitoring species’ genetic diversity in Europe varies greatly and overlooks potential climate change impacts. Nature Ecology & Evolution 2024 (DOI: https://doi.org/10.1038/s41559-023-02260-0)

Pierwszy autor:  peter.b.pearman@gmail.com

Kontakt IOP PAN: biedrzycka@iop.krakow.pl

Fot. Andreas Meyer: Hyla meridionalis, Rana graeca


OFERTA PRACY NA STANOWISKO DOKTORANTA W PROJEKCIE PollinERA 16 01 2024

testInstytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie ogłasza nabór na pełnoetatowe stanowisko doktoranta w projekcie PollinERA pn. „Zrozumienie interakcji między pestycydami a owadami zapylającymi w celu wsparcia oceny ryzyka środowiskowego i polityki UE”. Projekt realizowany jest ramach środków Unii Europejskiej z obszaru B HORIZON-CL6-2023-BIODIV-01-1.
Więcej informacji w OGŁOSZENIU (EN)

 

PROJEKT PollinERA OFICJALNIE ROZPOCZĘTY 15 01 2024

testProjekt PollinERA - „Zrozumienie interakcji między pestycydami a owadami zapylającymi w celu wsparcia oceny ryzyka środowiskowego i polityki UE” właśnie się rozpoczął. PollinERA to projekt unijny z obszaru B HORIZON-CL6-2023-BIODIV-01-1, który ma na celu zmianę obecnie stosowanej oceny ryzyka i wpływu pestycydów na owady zapylające (opartej na testowaniu wpływu pojedynczych substancji na jeden gatunek – pszczołę miodną), w ekologicznie spójną systemową ocenę wpływu mieszanin pestycydów na różne gatunki owadów zapylających. testSzczegółowe cele PollinERA to:

  • Wypełnienie luk w danych ekotoksykologicznych, aby umożliwić realistyczną ocenę źródła i dróg narażenia oraz wpływu pestycydów na owady zapylające i ich wrażliwość na pestycydy i mieszaniny.
  • Opracowanie i przetestowanie systemu wspólnego monitorowania pestycydów i owadów zapylających w europejskich systemach upraw i krajobrazach, opracowanie wskaźników ryzyka i informacji o narażeniu na mieszaniny pestycydów.
  • Opracowanie modeli toksykokinetycznych/toksykodynamicznych (TKTD) i populacyjnych w celu przewidywania toksycznego wpływu pestycydów na zapylacze.
  • Opracowanie systemowej oceny ryzyka na poziomie populacji, uwzględniającej wiele czynników stresogennych i długoterminową dynamikę przestrzenno-czasową w skali krajobrazu oraz sporządzenie otwartej bazy danych dotyczącej owadów zapylających i pestycydów.

testW projekt zaangażowani są partnerzy z ośmiu krajów europejskich: Danii (koordynator), Polski, Szwecji, Włoch, Niemiec, Belgii, Bułgarii i Słowenii. Projekt rozpoczął się we styczniu 2024 r. i potrwa do grudnia 2027 r.  W ramach tego projektu w Instytucie Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk utworzone zostanie stanowisko doktoranta (ogłoszenie), pod opieką naukową dr hab. Agnieszki Bednarskiej, prof. IOP PAN.

Fot. Agnieszka Bednarska

 


NOWA PUBLIKACJA 15 01 2024

Wygląd, czy osobowość  – co zapewnia sukces rozrodczy?

testBadano związek między osobowością a sukcesem rozrodczym u samców ważki rzecznej Calopteryx splendens. Prace przeprowadzono w naturalnych warunkach, na dziko żyjących owadach, ponieważ eksperymenty behawioralne w laboratorium mogą być zakłócone stresem wynikającym ze sztucznych warunków. Sprawdzano czy zaangażowanie w zaloty, wygląd, czy odwaga i agresywność samców zwiększają ich popularność wśród samic. Okazało się, że najważniejszą cechą było zaangażowanie w zaloty. Adorowanie samiczek owocowało większą ilością kopulacji, niż inwestowanie w walki i wysoką aktywność. Plastyczność, czyli zmienność badanych zachowań, nie przynosiła większego sukcesu niż stałość, czyli osobowość. Natomiast mniejszy rozmiar plamki na skrzydle również skutkował z większą ilością partnerek, co nie jest oczywistym wynikiem dla tego gatunku, gdzie samice często preferują partnerów z bardziej wybarwionymi skrzydłami.

Badania prowadzone przez Marię J. Golab z IOP PAN oraz  Tomas Brodin z SLU w Szwecji.

Link do artykułu: https://doi.org/10.1080/24750263.2023.2294090

 

NOWA PUBLIKACJA 11 01 2024

Zmienność temperatury otoczenia przed rozpoczęciem lęgów przewiduje częstotliwość angażowania się w kopulacje poza-partnerskie przez samice sikory modrej Cyanistes caeruleus.

Ojcostwo spoza pary będące wynikiem kopulacji poza-partnerskich stanowi alternatywną strategią rozrodczą, która ma potencjalnie ważne konsekwencje dla dostosowania, zarówno samców, jak i samic, ale także ich potomstwa. Do tej pory zidentyfikowano szereg czynników wpływających na występowanie ojcostwa poza parą u ptaków. Jednakże, rola zmienności środowiskowej w oddziaływaniu na występowanie epizodów kojarzeń poza parą była dotychczas przedmiotem stosunkowo niewielkiej uwagi. Międzyośrodkowy zespół badawczy, którego członkiem był dr Rafał Martyka z naszego instytutu, ocenił znaczenie temperatury otoczenia dla prawdopodobieństwa występowania ojcostwa spoza pary u krótkożyjacego gatunku ptaka wróblowego – sikory modrej. Autorzy badań wykazali, że zmienność lokalnych warunków termicznych doświadczanych przez samice w okresie 14 dni przed inicjacją lęgów (datą złożenia pierwszego jaja) jest związana z częstotliwością występowania ojcostwa spoza pary – prawdopodobieństwo ojcostwa spoza pary na poziomie lęgu wzrastało wraz ze wzrostem zmienności temperatury otoczenia. Zaobserwowany wzorzec jest zgodny z ideą plastycznych reakcji samic na nieprzewidywalne warunki środowiskowe. Dlatego też kojarzenie poza-partnerskie mogą stanowić przystosowawczą strategię mającą na celu rekompensowanie negatywnych konsekwencji niestabilnych warunków środowiskowych dla dostosowania.

Temperature variability is associated with the occurrence of extrapair paternity in blue tits.
Aneta Arct, Rafał Martyka, Szymon M. Drobniak, Lars Gustafsson, Mariusz Cichoń. Behavioral Ecology, Volume 35, Issue 1, 2024, arad106.
Link do artykułu: https://doi.org/10.1093/beheco/arad106


SEMINARIUM IB PAN 08 01 2024

Instytut Botaniki PAN zaprasza na seminarium, które odbędzie się 9 stycznia 2024 r. (wtorek), o godzinie 10:00, w formie hybrydowej (stacjonarnie i zdalnie).
Podczas seminarium dr Mariusz Janczur (Autonomous University of the State of Mexico, Toluca, Meksyk) wygłosi referat:

Differential association of sexual forms of Opuntia robusta with mycorrhizal arbuscular fungi

Link do spotkania:
Seminarium IB PAN_09.01.2024 godz. 10:00

 

SEMINARIUM IOP PAN 04 01 2024

Zapraszamy na seminarium Instytutu Ochrony Przyrody PAN, które odbędzie się w najbliższą środę, 10 stycznia 2024 r. o godzinie 13.00 w sali konferencyjnej Instytutu (Mickiewicza 33, Kraków). 

Naszym gościem będzie dr Mariusz Janczur z Universidad Autónoma del Estado de México, Toluca, Mexico (Autonomous University of the State of Mexico, Toluca, Mexico), który zaprezentuje referat zatytułowany: 
"Czy grube ptaki są szczęśliwe?".

 

NOWA PUBLIKACJA 03 01 2024

Gatunki obce, zmiany klimatu i prawo

Zmiany klimatu są jednym z kluczowych czynników sprzyjających sukcesowi gatunków obcych po ich introdukcji na nowe obszary. W naszym artykule oceniliśmy jak zmiany klimatu wpłyną na ryzyko wprowadzenia, zadomowienia i rozprzestrzenienia w Polsce 60 obcych gatunków roślin i 58 obcych gatunków zwierząt. Zbadaliśmy również czy zmiany klimatu wpłyną na ryzyko negatywnego wpływu tych gatunków na rodzimą przyrodę, gospodarkę i zdrowie człowieka. Według ocen ekspertów prowadzących analizy, zmiany klimatu będą sprzyjały 79 spośród badanych gatunków. Spowoduje to wzrost liczby inwazyjnych gatunków obcych wysokiego ryzyka z 38 do 63. Obecnie większość z tych gatunków nie jest jeszcze szeroko rozpowszechniona w Polsce, a niektóre z nich w ogóle nie były jeszcze stwierdzone w środowisku, lecz występują jedynie w uprawie lub hodowli.
Choć większość inwazyjnych gatunków obcych wysokiego ryzyka podlega regulacjom prawnym na poziomie krajowym lub unijnym, to nie brak wśród nich takich gatunków, na które nie nałożono dotychczas żadnych ograniczeń prawnych. Ponieważ zmiany klimatu jeszcze bardziej zwiększą inwazyjność tych gatunków, pożądane jest się objęcie ich przepisami prawnymi, mającymi na celu ograniczenie ryzyka ich wprowadzenia do środowiska.

Climate change as a factor enhancing the invasiveness of alien species.
Solarz W., Najberek K., Tokarska-Guzik B., Pietrzyk-Kaszyńska A., 2023. Environmental & Socio-economic Studies 11, 36-48.
Artykuł w otwartym dostępie / open access: https://doi.org/10.2478/environ-2023-0022