| Opis projektu: | Inwazje biologiczne należą do najpoważniejszych zagrożeń dla bioróżnorodności w Europie, a ich skutki często wykraczają daleko poza bezpośrednią konkurencję ekologiczną. Jednym z mniej oczywistych, lecz szczególnie niebezpiecznych procesów jest krzyżowanie się gatunków inwazyjnych z gatunkami rodzimymi. Takie hybrydyzacje mogą prowadzić do stopniowego „rozmywania” puli genowej gatunków lokalnych, a w skrajnych przypadkach – do niemal całkowitego zastąpienia ich genomów przez geny gatunku obcego. Projekt koncentruje się na europejskich brzanach (Barbus), które stanowią modelowy przykład takiego procesu. W rzekach Włoch inwazyjna brzana pospolita intensywnie krzyżuje się z endemicznymi gatunkami, tworząc liczne mieszańce zdolne do dalszego rozmnażania. W innych częściach Europy, na przykład w Polsce, podobne krzyżowanie zachodzi sporadycznie i nie prowadzi do trwałego mieszania genomów. Dlaczego więc w jednych systemach dochodzi do masowej inwazji genetycznej, a w innych nie?
Celem projektu jest wyjaśnienie mechanizmów genetycznych, które decydują o tym, czy hybrydyzacja pozostaje ograniczona, czy prowadzi do utraty rodzimej różnorodności genetycznej. Badania wykorzystają nowoczesne metody genomiki, pozwalające analizować całe genomy ryb, w tym duże zmiany strukturalne w chromosomach oraz ślady doboru naturalnego. Szczególna uwaga zostanie poświęcona temu, czy mieszańce zachowują geny lokalnie przystosowane do warunków środowiska oraz czy mniejsze dopływy rzek mogą pełnić rolę ostoi dla rodzimych form.
Wyniki projektu pozwolą lepiej zrozumieć, w jaki sposób działalność człowieka – poprzez przenoszenie gatunków i przekształcanie rzek – wpływa na ewolucję organizmów wodnych. Zdobyta wiedza będzie istotna nie tylko dla biologii ewolucyjnej, lecz także dla ochrony przyrody, pomagając w opracowaniu skuteczniejszych strategii ochrony zagrożonych gatunków ryb słodkowodnych. |