Phytophthora alni subsp. alni Brasier & Kirk — Phytophthora alni podgat. alni — Phytophthora alni subsp. alni (Mikroorganizm (bakterie, pierwotniaki itp.))

Status gatunku w Polsce

Gatunek jest obcy na całym obszarze, na którym występuje w Polsce

Inwazyjny gatunek obcy
Phytophthora alni subsp. alni poraża zarówno młode siewki jak i kilku-kilkunastoletnie drzewa olszy. Objawy chorobowe na młodych siewkach to przejaśnienia liści wierzchołkowych lub/i zgnilizna podstawy pędu, natomiast na porażonych drzewach można obserwować małe, rzadkie i często żółte listowie, wczesne i nadmierne owocowanie, tworzenie małych, nietypowych szyszek oraz rdzawe lub smoliste wysięki na pniach.

Phytophthora alni subsp. alni izolowano z kilkunastu stanowisk olszy w południowo-wschodniej Polsce. Na liczebność Phytophthora alni subsp. alni ma wpływ temperatura oraz ilość opadów. Długotrwale utrzymująca się niska temperatura zimą oraz chłodne lato mogą znacząco obniżyć liczebność populacji.

Sposób dyspersji po introdukcji do Polski: Dane na temat sposobu dyspersji po introdukcji do Polski sa niepewne
W Polsce w latach 2003-2004 Phytophthora alni subsp. alni wyizolowano z kilkunastu stanowisk nadrzecznych i leśnych, zwłaszcza w południowo-wschodniej części kraju, ale także nad Odrą i północnej części Polski. Patogen ten może rozprzestrzeniać się z siewkami olszy, z prądem wody, poprzez szyszki opadające na ziemię, a także może być roznoszony przez ptaki brodzące w wodzie, opony pojazdów i narzędzia do pielęgnacji roślin.

Biologia i opis gatunku

Phytophthora alni subsp. alni to jeden z trzech podgatunków Phytophthora alni. Budowa morfologiczna zoosporangiów (organów rozmnażania bezpłciowego) i gametangiów (organów rozmnażania płciowego) jest podobna do morfologii tych organów u Phytophthora cambivora. Phytophthora alni subsp. alni jest sprawcą zgnilizny podstawy pnia olszy. Za nagły rozwój choroby odpowiedzialne są zoosporangia. Phytophthora alni subsp. alni tworzy na pożywce CA (Carrot Agar) kolonie nieregularne w zarysie, obszarami wolno i szybko rosnącymi. Strzępki są gładkie, jednolite, bez zgrubień i guzków, rozgałęzione prawie pod kątem prostym o średnicy 6-15 µm.

Dymorfizm płciowy: Samce i samice nie różnią się wyglądem
Phytophthora alni subsp. alni to organizm homotaliczny (jednoplechowy), co oznacza, że organy rozmnażania płciowego (plemnie, lęgnie) tworzą się na tej samej plesze.

Sposób odżywiania: Pasożyt
Poraża kilka gatunków olszy, w Polsce przede wszystkim olszę czarną (Alnus glutinosa).

Rozmnażanie: Przy niewielkich wahaniach temperatury i w obecności wody uwalniają się z nich zoospory (zarodniki pływkowe) - główne jednostki infekcyjne. W wyniku stykania się z cząsteczkami gleby i korzeniami, zarodniki kiełkują w strzępkę kiełkową, która infekuje zdrowe tkanki korzeni lub/i szyjki korzeniowej. Phytophthora alni subsp. alni izoluje się z nekrotycznych tkanek na standardowe pożywki mikrobiologiczne.

Siedliska w zasięgu naturalnym:

  • Lasy
    Phytophthora alni subsp. alni może porażać zarówno siewki olszy jak i kilkunastoletnie drzewa. Phytophthora alni subsp. alni izoluje się często z drzewostanów okresowo podtapianych wodą, bądź rosnących wzdłuż rzek i strumieni.

Wpływ

Mechanizmy wpływu:

  • Pasożytnictwo, Skala wpływu: Możliwy
    Wpływ na: olsza czarna (Alnus glutinosa)
    (Dane pochodzą z: Polski)

Sposoby wykorzystywania gatunku przez człowieka:

  • Sposób wykorzystania gatunku jest trudny do zaklasyfikowania (Dane pochodzą z: Polski)

Introdukcja

Okoliczności poprzedzające pojawienie się gatunku w Polsce: Phytophthora alni subsp. alni po raz pierwszy stwierdzono w Wielkiej Brytanii i niemal w tym samym czasie pojawiło się ono także we Francji, a potem w Austrii. Duże szkody powstały w Niemczech na skutek handlu zakażonymi sadzonkami i ich wysadzeniem wzdłuż brzegów rzek w celu ich umocnienia. Choroba olszy powodowana przez Phytophthora alni subsp. alni szybko rozprzestrzeniła się w dół rzek, powodując zamieranie olszy rosnących w najbliższym sąsiedztwie wody.

Literatura

  • Trzewik A., Orlikowska T., Orlikowski L.B. 2009. Identyfikacja i wykrywanie Phytophora alni na olszy (Detection and identification of Phytophthora alni) Progress in Plant Protection 49: 746-750. link

Typ: Myxomycota
Klasa/Gromada: Phycomycota
Rząd: Peronosporales
Rodzina: Pythiaceae