Aix galericulata (Linnaeus, 1758) — Mandarynka — Mandarin duck (Ptak)

Status gatunku w Polsce

Gatunek jest obcy na całym obszarze, na którym występuje w Polsce

Potencjalnie inwazyjny gatunek obcy

Występuje w środowisku przyrodniczym; rozmnażająca się populacja; liczebność wzrastająca

Liczba stanowisk: 1 - 10; liczebność: od 2001 r. kilka par gniazduje w Parku Łazienkowskim w Warszawie, a prawdopodobnie także w innych parkach w tym mieście. Z kolei w 2011 kilka par pojawiło się Krakowie.

Gatunek nie jest kontrolowany; należy podjąc kontrolę, ponieważ jest to inwazyjny lub potencjalnie inwazyjny gatunek obcy i istnieją skuteczne metody kontroli
Ponieważ przy dużej liczebności gatunek ten może negatywnie oddziaływać na rodzimą awifaunę, należy rozważyć likwidację populacji lęgowej.

Biologia i opis gatunku

Mandarynka jest średniej wielkości kaczką. Samica, młode i samiec w szacie spoczynkowej przypominają karolinkę Aix sponsa. Mandarynka jest jaśniejsza i szara na większej powierzchni.

Wielkość: Długość ciała: 41 - 49 cm; rozpiętość skrzydeł: 68 - 74 cm.

Dymorfizm płciowy: Samce i samice różnią się wyglądem
Samce w szacie godowej mają duże głowy (jakby grzywy), boki ciała są pomarańczowe, dzioby czerowne. Samice mają szare upierzenie i dzioby. W szacie spoczynkowej samce są upierzone tak jak samice, odróżnia je tylko czerwony dziób.

Sposób odżywiania: Roślinożerny

Rozmnażanie: Gatunek jest bardzo płodny. Jednoroczna samica składa około 5 - 7 jaj, natomiast starsze osobniki mogą ich mieć nawet 15. Pisklęta wykluwają się po miesiącu i od razu są ruchliwe i zaradne. Pierwsza szata godowa u samców pojawia się jesienią, a następnej wiosny uzyskują dojrzałość płciową.

Siedliska w zasięgu naturalnym:

  • Śródlądowe wody powierzchniowe
    Wody słodkie, stojące lub płynące, w sąsiedztwie roślinności dającej schronienie i stanowiącej miejsca rozrodu (drzewa liściaste).

Wpływ

Siedliska zajmowane w zasięgu wtórnym:

  • Rzeki i strumieine o względnie stałym przepływie
    Sporadycznie w ujściach rzek. (Dane pochodzą z: obszaru poza Europą, gdzie gatunek jest obcy)
  • Obszary łąkowe i obszary porośnięte turzycami, trzcinami, mchami lub porostami
    Łąki wilgotne (Dane pochodzą z: obszaru Europy, gdzie gatunek jest obcy)
  • Uprawiane lub niedawno opuszczone tereny rolnicze i ogrodnicze
    W pobliżu gospodarstw rolnych sąsiadujących z lasami liściastymi. (Dane pochodzą z: obszaru Europy, gdzie gatunek jest obcy)
  • Duże parki
    Stawy i sadzawki w rozległych parkach. (Dane pochodzą z: obszaru Europy, gdzie gatunek jest obcy)

Introdukcja

Okoliczności poprzedzające pojawienie się gatunku w Polsce: W 1900 roku Heinroth w Berlinie celowo zasiedlił ten gatunek, którego populacja utrzymywała się do 1921 roku. Ponownie w latach 70 - tych mandarynki stały się mieszkańcami parków Berlińskich, a w Szkocji i południowej części Anglii mieszkało już kilkaset par mandarynek.

Najwcześniejsza introdukcja/obserwacja: około roku 1982

Sposoby przetransportowania gatunku do Polski:

  • Gatunek został celowo sprowadzony

Przyczyny, dla których gatunek został przetransportowany do Polski:

  • Handel i hodowla zwierząt domowych

Wektory odpowiedzialne za przedostanie się gatunku do Polski:

  • Nie dotyczy (gatunek był sprowadzony celowo)

Sposoby przedostania się gatunku do środowiska przyrodniczego Polski:

  • Celowe wsiedlenie; brak danych o tym czy introdukcja była legalna

Ogólny opis introdukcji w Polsce: Obserwowane w naturze osobniki pochodzą z półotwartych hodowli lub populacji tych ptaków z innych krajów Europy, do których zostały introdukowane.

Literatura

  • Beaman M., Madge S. 1998. The Handbook of Bird Identification for Europe and Western Palearctic : . Christopher Helm A & C Black, Londyn link
  • DAISIE European Invasive Alien Species Gateway 2008. Aix galericulata link
  • Hagemeijer EJM and Blair MJ (Eds) 1997. The EBCC Atlas of European Breeding Birds: Their Distribution and Abundance. : . T & A D Poyser, London link
  • Zieliński P. 2007. Mandarynka Aix galericulata. W: Sikora A., Gromadzki M., Neubauer G., Chylarecki P. (red.) Atlas rozmieszczenia ptaków legowych Polski 1985–2004 : 530. Bogucki Wyd. Nauk., Poznan

Opracowanie: Aleksandra Pępkowska-Król, Wiesław Król

Typ: Vertebrata
Klasa/Gromada: Aves
Rząd: Anseriformes
Rodzina: Anatidae

Synonimy angielskie: Mandarin