Sinanodonta woodiana (Lea, 1834) — Szczeżuja chińska — Adventive swan mussel (Mięczak wodny)

Status gatunku w Polsce

Gatunek jest obcy na całym obszarze, na którym występuje w Polsce

Potencjalnie inwazyjny gatunek obcy

Występuje w środowisku przyrodniczym; rozmnażająca się populacja; liczebność wzrastająca

Sposób dyspersji po introdukcji do Polski: Gatunek jest przypadkowo rozprzestrzenianiany przez człowieka

Gatunek nie jest kontrolowany; należy prowadzić monitoring, a w przypadku stwierdzenia negatywnego wpływu należy podjąć kontrolę

Biologia i opis gatunku

Sinanodonta woodiana w Polsce pojawiła się na początku lat 80. XX wieku w systemie podgrzanych jezior konińskich (Pojezierze Kujawskie) wraz z importowanymi z Węgier tołpygą białą i pstrą. Korzystne warunki wód pochłodniczych, a przede wszystkim wyższa temperatura wody, umożliwiły rozwój populacji tych małży. Muszle dorosłych szczeżuj chińskich mają barwę brązowo-buraczkową, osobników młodocianych- oliwkowo-żółtą z licznymi promieniście rozchodzącymi się zielonkawymi i buraczkowymi pasmami. W cyklu rozwojowym S. woodiana występuje larwa (glochidium) pasożytująca na skórze, płetwach i skrzelach ryb.

Wielkość: W Polsce: Długość: 3,15 - 16,8 cm. Ciężar: 0,003 - 0,455 kg. (Małże, na których dokonywano pomiarów pochodzą z kanału wód pochłodniczych Elektrowni Dolna Odra (Zachodniopomorskie).

Dymorfizm płciowy: Samce i samice różnią się wyglądem
Samice S. woodiana charakteryzują się większą szerokością (wypukłością) muszli oraz większymi współczynnikami wypukłości muszli niż samce. Pomiędzy samcami a samicami odnotowano różnice w tempie wzrostu przedniej i tylnej części linii zamka.

Sposób odżywiania: Planktonożerca
Filtrator.

Siedliska w zasięgu naturalnym:

  • Śródlądowe wody powierzchniowe

Wpływ

Mechanizmy wpływu:

  • Konkurencja, Skala wpływu: Mały
    Wpływ na: małże skójkowate (Unionidae)
    (Dane pochodzą z: Polski)

Introdukcja

Najwcześniejsza introdukcja/obserwacja: około roku 1980

Sposoby przetransportowania gatunku do Polski:

  • Gatunek został w sposób niezamierzony zawleczony wraz z celowo sprowadzonymi towarami

Przyczyny, dla których gatunek został przetransportowany do Polski:

  • Rybactwo komercyjne

Wektory odpowiedzialne za przedostanie się gatunku do Polski:

  • Zwierzę

Sposoby przedostania się gatunku do środowiska przyrodniczego Polski:

  • W sposób niezamierzony zawleczony bezpośrednio do środowiska przyrodniczego

Literatura

  • DAISIE European Invasive Alien Species Gateway 2008. Sinanodonta woodiana link
  • Domagała J., Łabęcka A.M., Migdalska B., Pilecka Rapacz M. 2007. Colonisation of the channels of Międzyodrze (North-western Poland) by Sinanodonta woodiana (Lea, 1834) (Bivalvia: Unionidae) Polish Journal of Natural Sciences 22: 679 - 690. link
  • Domagała J., Migdalska B., Łabęcka A.M., Pilecka-Rapacz M. 2003. Anodonta woodiana (Lea, 1834) na Pomorzu Zachodnim. Acta Biologica Uniwersytetu Szczecińskiego 10: 199-202.
  • Gąbka M., Antonowicz R., Dolata P.T. 2006. Szczeżuja chińska Sinanodonta woodiana – obcy gatunek małża w wielkopolskiej części Doliny Baryczy. (Chinese Clam Sinanodonta woodiana – new, adventive species in the Barycz river valley (Wielkopolska region)) Przyroda południowej Wielkopolski 3: 14-15. link
  • Gąbka M., Dolata P.T., Antonowicz R. 2007. New localities of the Chinese clam Sinanodonta woodiana (Lea, 1834) (Bivalvia, Unionidae) in the Barycz River Valley (Wielkopolska Region). Folia Malacologica 15: 71-74. link
  • Kamil Najberek, Malgorzata Strzalka, Wojciech Solarz 2011. Alien Sinanodonta woodiana (Lea, 1834) and protected Anodonta cygnea (Linnaeus, 1758) (Bivalvia: Unionidae) in the Spytkowice pond complex Folia Malacologica 19(1): 31-33. Versita link
  • Łabęcka A. 2009. Cykl płciowy zawleczonych gatunków małży Sinanodonta woodiana (Lea, 1834), Corbicula fluminea (O.F. Müller, 1774) oraz Corbicula fluminalis (O.F. Müller, 1774) (Mollusca: Bivalvia) z kanału zrzutowego wód pochłodniczych Elektrowni Dolna Odra. Rozpr. doktorska, Szczecin 1: 1-163. Katedra Zoologii Ogólnej, Uniwersytet Szczeciński
  • Mizera T., Urbańska M. 2003. Stwierdzenie Anodonta woodiana (Lea) w Sierakowskim Parku Krajobrazowym. XIX Krajowe Seminarium Malakologiczne, Słupsk : 32-32.
  • Protasov A.A., Afanasjev S. A., Sinicina O. O., Zdanowski B. 1994. Ecological disturbances in heated Konin lakes. Composition and functioning of benthic communities Archives of Polish Fisheries 2: 257-284.
  • Protasov A.A., Afanasjev S. A., zdanowski B. 1993. Naturalne systemy samooczyszczania wód jezior koninskich Komunikaty Rybackie 6: 6-9.
  • Protasov A.A., Zdanowski B., Sinicina O. O., Afanasjev S. A., Tunowski J. 1997. Structure and functioning of zooperifiton and benthos communities of the channel of heated lakes Konińskie District Archives of Polish Fisheries 5: 77-98.
  • Watters, G.T. 1997. A synthesis and review of the expanding range of the Asian freshwater mussel Anodonta woodiana (Bivalvia: Unionidae) Veliger 40: 152-156.
  • Zdanowski B. 1996. Nieznana szczeżuja (Anodonta sp.) w podgrzanych jeziorach Konińskich. XII Krajowe Seminarium Malakologiczne, Łódź : 43-43.

Opracowanie: Anna Maria Łabęcka, Katarzyna Zając

Typ: Mollusca
Klasa/Gromada: Bivalvia
Rząd: Unionoida
Rodzina: Unionidae

Synonimy łacińskie: Anodonta woodiana (Lea, 1834)

Synonimy angielskie: Chinese huge mussel