Cyprinus carpio Linnaeus, 1758 — Karp — Carp (Ryba)

Status gatunku w Polsce

Gatunek jest obcy na całym obszarze, na którym występuje w Polsce

Inwazyjny gatunek obcy
W wodach otwartych konkuruje o pokarm z gatunkami odżywiającymi się bentosem. Przy dużych zagęszczeniach może zmieniać w bardzo istotny sposób warunki środowiskowe (m.in. zakwity glonów), przyspieszając tempo eutrofizacji naturalnych akwenów, a przez to negatywnie oddziaływać na rodzime gatunki ryb.

Występuje w środowisku przyrodniczym; liczny, ale nie rozmnaża się w środowisku przyrodniczym

Liczba stanowisk: >1000; liczebność: występuje masowo.

Gatunek nie jest kontrolowany; należy podjąc kontrolę, ponieważ jest to inwazyjny lub potencjalnie inwazyjny gatunek obcy i istnieją skuteczne metody kontroli
Należy unikać introdukcji do wód otwartych i ograniczać się do hodowli karpia jedynie do stawów hodowlanych.

Biologia i opis gatunku

Formy dzikie karpia (sazan) charakteryzują się wydłużonym, słabo ścieśnionym bocznie ciałem pokrytym dużymi, dachówkowato ułożonymi, łuskami cykloidalnymi. Rasy karpi hodowlanych mają stosunkowo małą głowę. Niektóre pozbawione są całkowicie łusek (goły, bezłuski) lub też mają znacznie zredukowaną pokrywę łuskową (lampasowy, liniowy). W kącikach warg znajduje się dłuższa para wąsików. Wargi są grube, wysuwalne. Płetwa grzbietowa długa, sięgająca do końca nasady płetwy odbytowej. Płetwa ogonowa zaokrąglona, wcięta. Barwa głowy i grzbietu sazana jest ciemna, prawie czarna, boki jaśniejsze, srebrzyste z połyskiem, zależnie od podłoża, złotozielonym do złotawego. Płetwy ciemne, ogonowa lekko czerwona. Karpie hodowlane mają głowę i grzbiet jaśniejsze. Brzuch jasnożółty. Dolny płat płetwy ogonowej i płetwa odbytowa czerwonawe. Pozostałe płetwy szare. U niektórych ras poza ubarwieniem, zależnym od środowiska, odnotowuje się ubarwienie dziedziczne w kilku wariantach barwnych. Dymorfizm płciowy zaznacza się dłuższymi płetwami parzystymi i wyższą płetwą odbytową u samców, samice zaś mają bardziej masywną głowę i szersze ciało. Gatunek fitofilny. Preferuje wody ciepłe, obejmujące głównie dolny bieg rzek, starorzecza oraz litoral eutroficznych jezior. Wybiera miejsca spokojne, zamulone i silnie zarośnięte oraz dobrze nasłonecznione. Może występować również w wodach słonawych do 2‰. Optymalna temperatura wody wynosi 23 - 25°C, a pH 6,5 - 8,5. Powyżej 30°C przestaje żerować, a temperatury poniżej 0,3°C są krytycznymi. Jest mało wymagający pod względem koncentracji tlenu w wodzie. Optymalna koncentracja wynosi od 3 do 5 mg/l.

Wielkość: Maksymalny ciężar ciała do 30 kg.

Sposób odżywiania: Wszystkożerny
W okresie larwalnym odżywia się drobnym planktonem - wrotkami, naupliusami widłonogów i wioślarkami. Dorosłe osobniki są mało wymagające pod względem pokarmowym. Żywią się wyłącznie bentosem - głównie larwami owadów (ochotkowate), mięczakami, skąposzczetami i skorupiakami. Pokarmem roślinnym (glony, nasiona roślin) odżywia się sezonowo.

Rozmnażanie: Samce dojrzewają w trzecim, a samice w czwartym roku życia. Tarło jest porcyjne i odbywa się, gdy woda osiągnie temperaturę 18 - 20°C. W naszych warunkach klimatycznych odbywa się najczęściej pod koniec maja i w czerwcu. Gatunek z fitofilnej grupy rozrodczej. Karp na tarliska wybiera płytkie nagrzane rozlewiska z obfitą miękką roślinnością. Średnica ikry waha się od 1,1 do 1,6 mm. Okres rozwoju zarodkowego uzależniony jest od temperatury wody. Wykluwanie się larw w temperaturze wody 16 - 24°C następuje po 3 - 5 dniach.

Wpływ

Siedliska zajmowane w zasięgu wtórnym:

  • Eutroficzne jeziora i stawy
    Dolny bieg rzek, starorzecza oraz litoral eutroficznych jezior. Preferuje spokojne, ciepłe, zamulone, nasłonecznione i silnie zarośnięte wody. (Dane pochodzą z: obszar, z którego pochodzą dane, nie został określony)
  • Rzeki i strumieine o względnie stałym przepływie (Dane pochodzą z obszar, z którego pochodzą dane, nie został określony)

Mechanizmy wpływu:

  • Konkurencja, Skala wpływu: Średni
    Wpływ na: ryby karpiowate (Cyprynidae)
    (Dane pochodzą z: obszar, z którego pochodzą dane, nie został określony)

Introdukcja

Okoliczności poprzedzające pojawienie się gatunku w Polsce: Od średniowiecza (VII-XII w.) i w dalszych okresach był hodowany w Europie masowo, pierwsze karpie sprowadzono na obszar południowej Polski prawdopodobnie z obszaru Czech i Moraw.

Najwcześniejsza introdukcja/obserwacja: około roku 1200

Sposoby przetransportowania gatunku do Polski:

  • Gatunek został celowo sprowadzony

Przyczyny, dla których gatunek został przetransportowany do Polski:

  • Rybactwo komercyjne

Wektory odpowiedzialne za przedostanie się gatunku do Polski:

  • Brak danych

Sposoby przedostania się gatunku do środowiska przyrodniczego Polski:

  • Dla niektórych introdukcji brak danych o sposobie przedostania się gatunku do środowiska przyrodniczego Polski

Literatura

  • Balon E.K. 1974. Domestification of the carp Cyprinus carpio L. Royal Ont. Mus. Live Sci. Misc. Publ. 1-37. link
  • DAISIE European Invasive Alien Species Gateway 2008. Cyprinus carpio link
  • Maciej Mickiewicz, Arkadiusz Wołos 2008. Zarybianie karpiem wód, na których ustanowiono obwody rybackie Komunikaty Rybackie 107: 19-21. Instytut Rybactwa Śródlądowego w Olsztynie link
  • Rudziński E. 1962. Fragmenty historii europejskiego karpia hodowlanego. Gosp. Ryb. 9: 3-5.
  • Rudziński E. 1963. Karp w Polsce. Gosp. Ryb. 1: 6-8.
  • Rybczyk Agnieszka 2006. Selected aspects of biological Characteristics of the prussian carp (Carassius auratus gibelio bloch, 1783): food, feeding, and condition. Acta Scientarium Polonarium 5(2): 69–82. Agricultural University of Szczecin link
  • Szczygielski W. 1967. Zarys dziejów rybactwa śródlądowego w Polsce. PWRiL, Warszawa
  • Witkowski A. 2003. Inżynier ekosystemu. Wędkarz Polski 84-85. Wędkarz Polski
  • Wolny P. 1974. Karp. PWRiL, Warszawa

Typ: Vertebrata
Klasa/Gromada: Actinopterygii
Rząd: Cypriniformes
Rodzina: Cyprinidae

Synonimy łacińskie: Cyprinus carpio hungaricus Heck.: Wałecki, 1889; Cyprinus hungaricus Heck.: Taczanowski, 1877; Cyprinus Regius Leśniewski, 1837

Synonimy angielskie: Common carp; European carp; Feral European carp; Koi; Koi carp