Pseudorasbora parva (Schlegel, 1842) — Czebaczek amurski — Stone moroco (Ryba)

Status gatunku w Polsce

Gatunek jest obcy na całym obszarze, na którym występuje w Polsce

Inwazyjny gatunek obcy

Występuje w środowisku przyrodniczym; rozmnażająca się populacja; liczebność wzrastająca

Liczba stanowisk: >1000; liczebność: na niektórych stanowiskach występuje masowo.

Gatunek jest kontrolowany, jednak z ograniczonym skutkiem
Podstawową formą zabezpieczenia przed dalszą jego ekspansją jest "czystość" wprowadzanego materiału zarybieniowego. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 listopada 2001 r. w sprawie połowu ryb oraz warunków chowu, hodowli i połowu innych organizmów żyjących w wodzie (Dz. U. Nr 138, poz. 1559, z późn. zm.), po złowieniu czebaczka amurskiego nie należy go wpuszczać ani do łowiska, w którym go złowiono, ani do innych wód.

Biologia i opis gatunku

Ciało wydłużone, z boków lekko ścieśnione, pokrojem przypominaja kiełbie z rodzaju Gobio. Głowa nieduża, nieco spłaszczona w przedniej części. Pysk wyraźnie górny. Płetwy grzbietowa i odbytowa krótkie, płetwa ogonowa duża i głęboko wcięta, a oba płaty mają zbliżone rozmiary. Płetwy brzuszne osadzone są nieco do przodu w stosunku do płetwy grzbietowej. Gardło pokryte łuskami. Linia boczna biegnie środkiem boków. Duże łuski cykloidalne. Żyje głównie w płytkich jeziorach, starorzeczach, stawach karpiowych, kanałach irygacyjnych, rowach oraz wolno płynących odcinkach rzek nizinnych. Preferuje partie akwenów mocno porośnięte roślinnością zanurzoną i wynurzoną. Gatunek indyferentny, limno-stagnofilny.

Wielkość: Maksymalna długość ciała: 15 cm.

Dymorfizm płciowy: Samce i samice różnią się wyglądem
Zaznacza się wyraźnie w okresie tarła. U samców na głowie pojawia się wysypka tarłowa. Największe zgrupowanie ostrych brodawek występuje w przedniej części głowy w pobliżu otworów nosowych oraz nad i pod okiem. Niedużą ilość brodawek obserwuje się też na wardze dolnej. W tym czasie samce ciemnieją, ich płetwy stają się czarne, a wieczko skrzelowe przyjmuje odcień fioletowy. Samice w tym okresie są jaśniejsze od samców.

Sposób odżywiania: Wszystkożerny
Bentofag, wykorzystujący w niewielkim stopniu również pokarm roślinny. Młodociane stadia (wylęg, narybek) odżywiają się fito- i zooplanktonem (Chyoboridae, Bominidae, Copepoda, Rotatoria). Starsze osobniki najczęściej zjadają larwy widelnic Plecoptera, chruścików Trichoptera, muchówek ochotkowatych Chironomidae oraz niektóre skorupiaki Crustacea. Gatunek ten w niewielkim stopniu wykorzystuje pokarm roślinny. W warunkach stawowych pokarm tego gatunku w dużym stopniu pokrywa się z pokarmem gatunków hodowlanych- głównie karpia.

Rozmnażanie: Tarło od maja do czerwca. Ikra i potomstwo są strzeżone przez samca.

Wpływ

Siedliska zajmowane w zasięgu wtórnym:

  • Powierzchniowe wody stojące
    płytkie jeziora, starorzecza, stawy karpiowe, (Dane pochodzą z: obszaru Europy, gdzie gatunek jest obcy)
  • Powierzchniowe wody płynące
    kanały irygacyjne, rowy oraz wolno płynące odcinki nizinnych rzek (Dane pochodzą z: obszaru Europy, gdzie gatunek jest obcy)

Mechanizmy wpływu:

  • Konkurencja, Skala wpływu: Istotny
    Wpływ na: gatunki limno-stagnofilne (Osteichthyes)
    (Dane pochodzą z: obszar, z którego pochodzą dane, nie został określony)

Introdukcja

Okoliczności poprzedzające pojawienie się gatunku w Polsce: Po raz pierwszy został stwierdzony w 1961 r. w południowej Rumunii (w gospodarstwie rybackim Nucet - dorzecze Dimbovity) i w Albanii .W ciągu 40 lat rozprzestrzenił się na obszar prawie całej Europy, północnej Afryki (Algieria, Maroko), Bliskiego Wschodu (Turcja, Iran), środkowej Azji (Kazachstan, Uzbekistan), a nawet Oceanii (Fidżi) - głównie przypadkowo wraz z materiałem zarybieniowym innych gatunków ryb. W kilku przypadkach został wprowadzony celowo jako ryba paszowa lub akwaryjna .

Najwcześniejsza introdukcja/obserwacja: około roku 1994

Sposoby przetransportowania gatunku do Polski:

  • Gatunek został w sposób niezamierzony zawleczony wraz z celowo sprowadzonymi towarami

Przyczyny, dla których gatunek został przetransportowany do Polski:

  • Akwakultura

Wektory odpowiedzialne za przedostanie się gatunku do Polski:

  • Zawleczony wraz z importowanym towarem

Sposoby przedostania się gatunku do środowiska przyrodniczego Polski:

  • W sposób niezamierzony zawleczony bezpośrednio do środowiska przyrodniczego

Literatura

  • DAISIE European Invasive Alien Species Gateway 2008. Pseudorasbora parva link
  • Kapusta A., Bogacka-Kapusta E., Czarnecki B. 2008. The significance of stone moroko, Pseudorasbora parva (Temmick and Schlegel), in the small-sized fish assemblages in the littoral zone of the heated Lake Licheńskie Archives of Polish Fisheries 16: 49-62. Inland Fisheries Institute in Olsztyn link
  • Kotusz J. Kusznierz J. Popiołek M., Witkowski 1999. Ichthyofauna of the upper Odra River basin (Polish part). Rocz. Nauk. PZW link
  • Kotusz J. Witkowski A. 1998. Morphometrics of Pseudorasbora parva (Schlegel, 1842) (Cyprynidae, Gobioninae), a species introduced into the Polish waters. Acta Ichthyologica et Piscatoria 28: 3-14. link
  • Witkowski A. 1991. Pseudorasbora parva (Schlegel, 1842) (Cyprinidae, Gobioninae) nowy gatunek dla polskiej ichtiofauny. Przegląd Zoologiczny 35: 317-325.
  • Witkowski A. 1991. Czebaczek amurski (Pseudorasbora parva) - kolejny zawleczony gatunek w naszej ichtiofaunie. Komunikaty Rybackie 4: 23-25.

Typ: Vertebrata
Klasa/Gromada: Actinopterygii
Rząd: Cypriniformes
Rodzina: Cyprinidae

Synonimy łacińskie: Leuciscus parvus Schlegel, 1842

Synonimy angielskie: Chinese rasbora; False rasbora; Stone moroko; Topmouth gudgeon