Oryctolagus cuniculus Linnaeus, 1758 — Królik — Rabbit (Ssak)

Status gatunku w Polsce

Gatunek jest obcy na całym obszarze, na którym występuje w Polsce

Potencjalnie inwazyjny gatunek obcy
Przy dużej liczebności króliki mogą wyrządzać poważne szkody w rolnictwie i leśnictwie. Szkody powstają zarówno wskutek żerowania, wygniatania i wydeptywania roślinności, jak też kopania nor, które prowadzi do odsłaniania i wysychania korzeni drzew oraz osuszania gleby. Kopanie nor może prowadzić do zapadania się gruntu wraz ze znajdującą się na powierzchni infrastrukturą .

Występuje w środowisku przyrodniczym; rozmnażająca się populacja; liczebność stabilna

Liczba stanowisk: 101 - 1000. W 2006 r. całkowita liczebność tego gatunku w obwodach dzierżawionych i wyłączonych wynosiła około 13 500 osobników. Zagęszczenie dla Wielkopolski wynosi 3,1os./1 000ha.

Sposób dyspersji po introdukcji do Polski: Gatunek jest celowo rozprzestrzeniany przez człowieka

Gatunek jest skutecznie kontrolowany
Królik jest w Polsce gatunkiem łownym. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 16 marca 2005 r. w sprawie określenia okresów polowań na zwierzęta łowne (Dz. U. 2005, Nr 48, poz. 459), na króliki można polować od 1 listopada do 31 grudnia, a w drodze odłowu - do 15 stycznia. W ostatnich latach pozyskanie królików w Polsce jest bardzo niewielkie. Według danych GUS, po 2000 r. roczne pozyskanie królików wahało się w przedziale 130-260 osobników. Wobec niskiej liczebności królików w ostatnich dziesięcioleciach, pozyskanie na tym poziomie wydaje się odpowiednie. W przypadku wzrostu liczebności populacji tego gatunku, należy rozważyć zwiększenie odstrzału.

Biologia i opis gatunku

Przypomina zająca Lepus europaeus, jednak jest od niego znacznie mniejszy i bardziej krępy, a jego uszy są krótsze. Sierść królika na grzbiecie i bokach ciała może mieć różne odcienie - od żółtoszarego aż do czarnobrązowego. Podbrzusze jest na ogół białe. Ogon jest z wierzchu czarny, a od spodu biały. Żyje kolonijnie.

Wielkość: Długość ciała: 34 - 45 cm; masa ciała: 1,3 - 2,2 kg.

Sposób odżywiania: Roślinożerny
Pokarm królika stanowią nadziemne i podziemne części roślin. Żerują zwykle o zmierzchu i nad ranem. Żywią się rozmaitym pokarmem roślinnym - roślinami zielnymi, owocami, płodami rolnymi, korą, pędami krzewów i drzew. Ulubionymi żerowiskami są intensywnie użytkowane pastwiska, pożarzyska i inne powierzchnie pokryte drobną roślinnością. Chętnie żerują również na obrzeżach lasów.

Rozmnażanie: Cechuje się wyjątkowo szybkim tempem rozmnażania. Ruja trwa od lutego do września. Ciąża trwa około 4 tygodnie. W miocie samica rodzi najczęściej 5 - 6 (do 12) ślepych młodych. Po 10 dniach zaczynają widzieć. Okres karmienia trwa około 4 tygodni. W ciągu sezonu, samica wyprowadza 3 - 5 miotów. Po 5 -8 miesiącach młode uzyskują dojrzałość płciową.

Wpływ

Siedliska zajmowane w zasięgu wtórnym:

  • Linie drzew, niewielkie antropogeniczne powierzchnie leśne, świeże zręby, lasy i uprawy leśne we wczesnych stadaich sukcesji
    na brzegach lasów, w młodych lasach iglastych i mieszanych, (Dane pochodzą z: obszaru Europy, gdzie gatunek jest obcy)
  • Mozaikowaty krajobraz z zadrzewieniami
    na zboczach parowów, w zadrzewieniach śródpolnych, położonych w pobliżu pól, pastwisk, zrębów, nieużytków oraz w innych środowiskach przekształconych przez człowieka (Dane pochodzą z: obszaru Europy, gdzie gatunek jest obcy)

Mechanizmy wpływu:

  • Konkurencja, Skala wpływu: Mały
    Wpływ na: zając (Lepus capensis)
    (Dane pochodzą z: obszar, z którego pochodzą dane, nie został określony)

Introdukcja

Okoliczności poprzedzające pojawienie się gatunku w Polsce: Z Półwyspu Iberyjskiego gatunek ten został celowo introdukowany prawie w całej Europie. Wielu autorów uważa, że królik był jednym z wielu gatunków hodowanych przez Rzymian, stanowiąc swego rodzaju spiżarnie ze świeżym mięsem. Do Włoch, a być może także do Grecji, królik został wprowadzony prawdopodobnie około 230 roku p.n.e. Około VI w. gatunek ten pojawił się w paru miejscach we Francji. W późniejszym średniowieczu podawany jest również z terenu Holandii i Niemiec (XII w.), następnie z Danii, Anglii i Irlandii (XII-XIII w.), gdzie w XVI w. był już gatunkiem bardzo licznym. Rozrastające się populacje rozprzestrzeniały się samorzutnie na krótkie dystanse. W XVIII w. pojawił się w Czechach, na Węgrzech i Słowacji, w XIX w. Szwajcarii i na Ukrainie, a pod koniec tego stulecia wsiedlony został w kilku miejscach w południowej Szwecji.

Najwcześniejsza introdukcja/obserwacja: około roku 1860

Sposoby przetransportowania gatunku do Polski:

  • Gatunek został celowo sprowadzony

Przyczyny, dla których gatunek został przetransportowany do Polski:

  • Łowiectwo

Wektory odpowiedzialne za przedostanie się gatunku do Polski:

  • Nie dotyczy (gatunek był sprowadzony celowo)

Sposoby przedostania się gatunku do środowiska przyrodniczego Polski:

  • Celowe wsiedlenie; nie istniały wówczas przepisy dotyczące introdukcji

Literatura

  • Goetz J. 1952. Rozmieszczenie królika dzikiego (Oryctolags cuniculus L.) w półn.-wschodniej Polsce. Mat. do Fizjogr. Kraju 29: 1-12.
  • Hay J., Tropiło J. 1968. Rozmieszczenie dzikich królików w Polsce Łowiec polski 6: 3,6.
  • Kałuziński J. 1984. Dziki królik – gatunek zasługujacy na uwagę mysliwych Łowiec polski 11: 6-7.
  • Kamieniarz J., Kamieniarz R. 1992. Dziki królik szansą dla wielu polskich łowisk Łowiec polski 8: 6.
  • Kowalski K. (red.) 1964. Klucze do oznaczania kręgowców Polski; część V Ssaki – Mammalia 261-262. PWN, Warszawa – Kraków
  • Nowak E. 1968. Rozmieszczenie, dynamika ilosciowa i znaczenie dzikiego królika Oryctolagus cuniculu (Linnaeus 1758) w Polsce Acta Theriologica 13: 75-98.
  • Pielowski Z., Kamieniarz R., Panek M. 1993. Raport o zwierzętach łownych w Polsce 24-25. Biblioteka Monitoringu Środowiska, Warszawa
  • Pińkowski M. 1994. Dziki królik – próby reintrodukcji Łowiec polski 7: 8.
  • Suminski P. 1963. Aklimatyzacja ssaków łownych w Polsce. Chrońmy Przyrodę Ojczystą 19: 13-22.
  • Zoll T. 1928. Dziki królik na ziemiach Polski Sprawozdanie Komisji Fizjograficznej 63: 1-38.

Opracowanie: Wojciech Solarz

Typ: Vertebrata
Klasa/Gromada: Mammalia
Rząd: Lagomorpha
Rodzina: Leporidae

Synonimy angielskie: Domestic rabbit; European rabbit; European wild rabbit; Jack rabbit; Wild rabbit