Eriocheir sinensis Milne-Edwards, 1853 — Krab wełnistoręki — Chinese mitten crab (Skorupiak)

Status gatunku w Polsce

Gatunek jest obcy na całym obszarze, na którym występuje w Polsce

Inwazyjny gatunek obcy
Podczas masowej inwazji kraby te zapełniają pułapki na poławiane ryby (np. węgorze) i raki, zatykają przepławki dla ryb w zbiornikach zaporowych i urządzenia poborua wody w elektrowniach.

Występuje w środowisku przyrodniczym; rozmnażająca się populacja; liczebność stabilna
W latach 70. jego zasięg się zmniejszył. Obecnie prawdopodobnie w dużych skupiskach występuje tylko w Zalewie Szczecińskim i Jeziorze Dąbie.

Brak danych o liczebności.

Sposób dyspersji po introdukcji do Polski: Gatunek rozprzestrzenia się samodzielnie, bez udziału człowieka
Młode, jednoroczne osobniki masowo wędrują w górę do dorzeczy, skąd po upływie 4-5 lat powracają z prądem. Młode osobniki wędrują z szybkością 1-3 km/dzień, a dorosłe osobniki mogą przemierzać dziennie nawet około 10 km. Dorosłe kraby można spotkać nawet do 800 m od brzegu i na głębokości do 28 m - stąd możliwość wędrowania ich do jezior.

Gatunek nie jest kontrolowany; należy podjąc kontrolę, ponieważ jest to inwazyjny lub potencjalnie inwazyjny gatunek obcy i istnieją skuteczne metody kontroli
Mimo że gatunek nie wykazuje nadmiernego wzrostu liczebności populacji, należy rozważyć kontrolowanie jego liczebności, ponieważ może wywierać szkodliwy wpływ na gatunki rodzime.

Biologia i opis gatunku

Wielkość: Na obszarze Polski maksymalna długość ciała: 7,9 cm; szerokość karapaksu: do 7,2 cm; maksymalny ciężar: 0,36 kg.

Sposób odżywiania: Wszystkożerny
Odżywia się wszelką materią organiczną, zarówno roślinną, jak i zwierzęcą, także i martwą.

Wpływ

Siedliska zajmowane w zasięgu wtórnym:

  • Osady w strefie przybrzeżnej
    zatoki Morza Bałtyckiego (Dane pochodzą z: Polski)
  • Słone i słonawe jeziora i stawy (Dane pochodzą z Polski)
  • Powierzchniowe wody płynące (Dane pochodzą z Polski)

Mechanizmy wpływu:

  • Konkurencja, Skala wpływu: Możliwy
    Wpływ na: Rak stawowy (Astacus leptodactylus)
    (Dane pochodzą z: obszar, z którego pochodzą dane, nie został określony)
  • Przenoszenie chorób i pasożytów, Skala wpływu: Możliwy

Introdukcja

Okoliczności poprzedzające pojawienie się gatunku w Polsce: Po raz pierwszy kraba wełnistoszczypcego w Europie zauważyli w 1912 r. rybacy w rzece Aller - dopływie Wezery (w okolicach Verden, na południe od Bremy). Szybko rozprzestrzenił się w przybrzeżnych słonawych wodach północnego Atlantyku, Morza Północnego i Bałtyckiego. Młode osobniki migrowały masowo setki kilometrów w górę rzek. Pierwsze obserwacje z wód śródlądowych pochodzą z 1926 roku z okolic Hamburga. W latach 20. i 30. XX wieku liczne osobniki znajdowano w rzekach: Ems, Wezera, Elba, Hawela, Ren, w kanałach środkowoniemieckich, oraz w Danii, południowej Finlandii, południowo-wschodniej Szwecji, Czechosłowacji, Holandii, Belgii, północnej Francji i w Anglii oraz w Łabie w okolicach Pragi (ok. 700 km od morza). W 1936 roku złowiono 262 600 kg, a w 1937 roku - 190 400 kg tych krabów. W niektórych miejscach łowiono ponad 100 000 krabów dziennie. Po koniec lat 30. ubiegłego wieku inwazja kraba wełnistorękiego załamała się z nieznanych przyczyn. Lokalne eksplozje populacji obserwowano jeszcze do lat 50., np. wzdłuż wybrzeży Belgii i Holandii. W połowie XX wieku krab ten znaleziony był również w śródziemnomorskiej części Francji. Od lat 90. obserwuje się ponowne zwiększenie liczby krabów wełnistorękich w wodach Holandii, Belgii, Anglii i Niemiec. Obecnie, wzdłuż atlantyckich wybrzeży Europy, krab ten sięga na południu do rzeki Tag (39,5°N) w Portugalii, a na północy do rzeki Dalaeven (60,7°N) w Szwecji, oraz rzeki Tyne (55°N) w Wielkiej Brytanii. W zlewisku Bałtyku sięga on na wschodzie aż do jeziora Ładoga w Rosji, gdzie znaleziono go po raz pierwszy w 2005 roku. Zasiedlił on jednak także wybrzeża Morza Czarnego i Azowskiego, a także Kaspijskiego . Z Morza Czarnego gatunek ten migruje w górę Dunaju aż do okolic Belgradu, gdzie znaleziony był po raz pierwszy w 1995 roku.

Najwcześniejsza introdukcja/obserwacja: w roku 1928

Sposoby przetransportowania gatunku do Polski:

  • Gatunek został w sposób niezamierzony zawleczony na/w środkach transportu

Przyczyny, dla których gatunek został przetransportowany do Polski:

  • Wody lub osady balastowe

Wektory odpowiedzialne za przedostanie się gatunku do Polski:

  • Jednostka pływająca
  • Rozprzestrzenił się do Polski z sąsiedniego kraju przez sztuczne kanały

Sposoby przedostania się gatunku do środowiska przyrodniczego Polski:

  • W sposób niezamierzony zawleczony bezpośrednio do środowiska przyrodniczego

Literatura

  • Chrzanowski Z. (red.) 1976. Mały słownik zoologiczny. Bezkręgowce Wiedza Powszechna, Warszawa
  • Czerniejewski P., Filipiak J. 2001. Krab wełnistoszczypcy Eriocheir Sinensis (Milne-Edwards 1853) z Zalewu Szczecińskiego Komunikaty Rybackie 60: 28-32. Instytut Rybactwa Śródlądowego w Olsztynie
  • Czerniejewski P., Filipiak J. 2002. Krab wełnistoszczypcy - Eriocheir sinensis H. Milne Edwards, 1854 - ekspansywny azjatycki skorupiak Przegląd Zoologiczny XLVI: 143-150.
  • DAISIE European Invasive Alien Species Gateway 2008. Eriocheir sinensis link
  • Grabda E. 1973. Krab wełnistoszczypcy, Eriocheir sinensis Milne-Edwards, 1853 w Polsce Przegląd Zoologiczny 17: 46-49. PWN, Wrocław
  • Monika Normant, Jakub Korthals, Anna Szaniawska 2007. Epibiota associated with setae on Chinese mitten crab claws Eriocheir sinensis H. Milne-Edwards, 1853): a first record. Oceanologia 137–143. Institute of Oceanology link
  • Normant M., Wiszniewska A., Szaniawska A. 2000. The Chinese mitten crab Eriocheir sinensis (Decapoda: Grapsidae) from Polish waters Oceanologia 42: 375-383. link
  • Przemysław Czerniejewski, Wawrzyniec Wawrzyniak 2006. Body weight, condition, and carapace width and length in the Chinese mitten crab (Eriocheir sinensis H. Milne-Edwards, 1853) collected from the Szczecin Lagoon (NWPoland) in spring and autumn 2001. Oceanologia 48: 275–285. Institute of oceanology link
  • Przemysław Czerniejewski, Wawrzyniec Wawrzyniak, Wiesław Pasewicz, Anna Bełdowska 2007. A comparative analysis of two allochthonous populations of the Chinese mitten crab (Eriocheir sinensis H. Milne-Edwards, 1853) from the Szczecin Lagoon (NW Poland) and San Francisco Bay (USwest coast). Oceanologia 49: 353–367. Institute of Oceanology link

Typ: Arthropoda
Klasa/Gromada: Malacostraca
Rząd: Decapoda
Rodzina: Grapsidae

Synonimy łacińskie: Eriocheir japonicus de Haan; Eriocheir leptognathus Rathbum; Eriocheir rectus Stipmson

Synonimy polskie: Krab wełnistoszczypcy

Synonimy angielskie: Chinese crab; Chinese river crab; Shanghai crab