List gończy

Szop pracz Procyon lotor

Coraz częstsze stwierdzenia tego północnoamerykańskiego drapieżnika notuje się w Polsce od połowy lat 90. XX wieku. Rozmnażająca się populacja obejmuje już swoim zasięgiem zachodnią część kraju. Jej początek dały osobniki, które imigrowały z obszaru wschodnich Niemiec, gdzie zostały introdukowane przed II wojną światową. Szopy stały się popularnymi zwierzętami domowymi (konieczne jest uzyskanie z regionalnej dyrekcji ochrony środowiska zezwolenia na przetrzymywanie gatunku). Ucieczki z hodowli i celowe uwolnienia szopów przez właścicieli (co jest niezgodne z prawem) sprawiły, że pojedyncze osobniki coraz częściej spotyka się na obszarze całej Polski. Szopy są wszystkożerne, a ich obecność może być groźna nie tylko dla ptaków gniazdujących na ziemi, lecz także, dzięki zdolności do wspinania się po drzewach, dla ptaków mających swe gniazda ponad ziemią. Ponadto szopy są nosicielami niebezpiecznego dla życia człowieka obleńca Baylisascaris procyonis. Wszystkie informacje o stwierdzeniach szopów w naturze, są bardzo cenne. Fot. Magdalena Bartoszewicz

więcej »

Wiewiórka szara Sciurus carolinensis

Północnoamerykańska wiewiórka szara jest nosicielem wirusa ospy, który jest śmiertelny dla rodzimych wiewiórek pospolitych. Ponadto wiewiórki szare skutecznie wypierają wiewiórki rude, konkurując z nimi o pokarm. Inwazja wiewiórek szarych na Wyspach Brytyjskich, gdzie gatunek ten został introdukowany w połowie XIX wieku, doprowadziła do bardzo silnego spadku liczebności rodzimych wiewiórek, które na znacznym obszarze całkowicie wyginęły. Podobna sytuacja, choć na razie w mniejszej skali, ma miejsce w północnych Włoszech, które są drugim miejscem występowania wiewiórek szarych w Europie. W Polsce nie stwierdzono dotychczas występowania wiewiórki szarej w naturze. Jednak w ciągu kliku ostatnich lat gatunek ten stał się u nas obiektem hodowli hobbystycznych. Mimo, że na razie są one mało popularne (konieczne jest uzyskanie w tym celu zezwolenia regionalnej dyrekcji ochrony środowiska), to istnieje ryzyko ucieczek i celowych nielegalnych uwolnień. Dlatego wszystkie informacje hodowlach tych wiewiórek oraz o ich występowaniu w naturze są niezwykle cenne. Należy przy tym zwrócić uwagę na możliwość pomyłki wiewiórki szarej z czarną formą rodzimej wiewiórki pospolitej. Fot. Renata i Marek Kosińscy

Rudbekia naga Rudbeckia laciniata

Pochodząca z Ameryki Północnej rudbekia naga została introdukowana do Europy w XVII, a do Polski – pod koniec XVIII wieku. Powodem jej sprowadzenia były walory ozdobne. Duże rozmiary, okazałe żółte kwiaty i łatwość uprawy sprawiły, że w niedługim czasie stała się ona bardzo popularną rośliną ogrodową. Wraz z usuwanymi pozostałościami rudbekie wydostawały się również poza ogrody, m. in. na „dzikie” wysypiska śmieci, choć nie obserwowano aby się rozprzestrzeniały. Jednak od pewnego czasu w niektórych regionach Polski (m. in. w Bieszczadach) następuje intensywna ekspansja rudbekii, zwłaszcza wzdłuż potoków. Lokalnie ten gatunek jest tak liczny, że tworzy zwarte płaty, które uniemożliwiają rozwój rodzimej roślinności. W skali całej Polski zagrożenie to nie zostało w wystarczającym stopniu poznane, dlatego obserwacje ekspansji rudbekii w środowisku naturalnym są bardzo cenne. Fot. Ryszard Babiasz

więcej »

Szakal złocisty Canis aureus

W przeszłości naturalny zasięg szakala rozciągał się w południowej Azji, centralnej i północnej Afryce i w południowo-wschodniej Europie. W drugiej połowie XX wieku rozpoczęła się ekspansja tego gatunku w kierunku północnym i zachodnim. Rozradzające się populacje występują już m. in. w Austrii i na Węgrzech, a pojedyncze szakale stwierdzane były tuż przy granicy z Polską na Słowacji, w Czechach oraz na Ukrainie i na Litwie. Wiosną 2015 r. dokonano pierwszych udokumentowanych zdjęciami obserwacji tego gatunku w naszym kraju. Miały ona miejsce w dolinie Biebrzy oraz w pobliżu Białej Podlaskiej. Wobec braku jakichkolwiek przesłanek wskazujących na możliwość celowych lub przypadkowych introdukcji szakali w Europie, należy uznać, że wzrost zasięgu tego gatunku jest procesem naturalnym, zatem jest to gatunek rodzimy w naszym kraju. Wszelkie informacje na ten temat szakali są bardzo cenne. Prawidłowa identyfikacja szakala może jednak być trudna, ponieważ na pierwszy rzut oka może on przypominać wilka. Fot. Miha Krofel

Aktualności

Gatunki obce na Kongresie Euromal, Kraków, wrzesień 2017

2017-03-16

Inwazyjne gatunki obce są uznawane za jedno z największych zagrożeń dla różnorodności biologicznej na świecie, prowadzące między innymi do wymierania gatunków rodzimych. Inwazje biologiczne wywołują również poważne straty ekonomiczne i zagrażają zdrowiu i życiu ludzi. Jednak skala tego problemu została w pełni rozpoznana zaledwie przed kilkoma dekadami. Skutkiem tego był gwałtowny rozwój badań nad przyczynami i skutkami introdukcji obcych gatunków. Mimo znacznej poprawy stanu wiedzu w tym zakresie i postępów we wdrażaniu w życie organizacyjno-prawnych rozwiązań na poziomie krajowym i międzynarodowym, problem inwazyjnych gatunków obcych nie został jeszcze zadowalająco złagodzony.

Przedstawicieli inwazyjnych gatunków obcych można znaleźć wśród wszystkich taksonów, a mięczaki nie są tu wyjątkiem. Obce ślimaki i małże mają szczególnie złą reputację. Lista 100 najgroźniejszych gatunków obcych, opracowana przez IUCN, zawiera 11 gatunków mięczaków, a wśród setki najgroźniejszych gatunków obcych w Europie, opracowanej przez DAISIE, jest ich 6.

Proponujemy spotkać się we wrześniu 2017 r. w Krakowie, w czasie 8. Kongresu Europejskich Towarzystw Malakologicznych (Euromal) i przedyskutować najważniejsze zagadnienia dotyczące przyczyn i skutków inwazji obcych mięczaków, w celu zidentyfikowania najważniejszych zagrożeń i znalezienia rozwiązań.

więcej »

Przyroda w Polsce, Wielkiej Brytanii i Irlandii

2017-01-04

University of Reading, School of Biological Sciences, Reading, UK oraz Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie prowadzą badania, które mają na celu uzyskanie informacji o Państwa opiniach i odczuciach wobec przyrody w Polsce oraz Wielkiej Brytanii i Irlandii. Serdecznie zapraszamy do wypełnienia ankiety na ten temat.

więcej »

Lista inwazyjnych gatunków obcych o znaczeniu priorytetowym dla UE została przyjęta

2016-07-13

W dniu 13.07.2016 została przyjęta lista inwazyjnych gatunków obcych o znaczeniu priorytetowym dla Unii Europejskiej. Jest ona załącznikiem do przyjętego w 2014 r. Rozporządzenia Nr 1143/2014.

więcej »

Szakal złocisty Canis aureus gatunkiem rodzimym w Polsce

2015-08-19

Obserwowana w ostatnich latach ekspansja zasięgu szakala złocistego Canis aureus wywołała dyskusję na temat statusu tego gatunku w krajach, w których nigdy wcześniej nie był on stwierdzany.

więcej »

O projekcie

Mimo, że w skali globalnej wpływ inwazyjnych obcych gatunków (Invasive Alien Species, IAS) stanowi obecnie największe, poza utratą siedlisk, zagrożenie dla różnorodności biologicznej, próby kompleksowych rozwiązań problemu inwazji biologicznych podejmowane są dopiero od niedawna. Jednym z podstawowych elementów takich rozwiązań jest gromadzenie i wymiana informacji o obcych gatunkach.

W 1999 r. w Instytucie Ochrony Przyrody PAN w Krakowie została dla Ministerstwa Środowiska przygotowana baza danych „Gatunki introdukowane w Polsce”. Początkowo obejmowała ona 233 gatunki obcych grzybów, roślin i zwierząt. W 2003 r., dzięki finansowaniu przez Departament Stanu USA, część danych zawartych w tej bazie danych została przetłumaczona na język angielski i udostępniona w sieci Internet pod nazwą „Gatunki obce w Polsce”.

więcej »

Najnowsze zmiany

  • Aphelinus mali (Haldeman, 1851)

    Osiec korówkowy

    Owad

    2017-04-21 14:02więcej »

  • Proterorhinus semilunaris (Pallas, 1814)

    Babka marmurkowa

    Ryba

    2017-04-19 11:30więcej »

  • Cadra cautella (Walker 1863)

    Mklik daktylowiec

    Owad

    2017-03-24 16:02więcej »