Pseudorasbora parva (Schlegel, 1842) – Czebaczek amurski – Stone moroco

Status

Gatunek jest obcy na całym obszarze, na którym występuje w Polsce

Występuje w środowisku przyrodniczym; rozmnażająca się populacja; liczebność wzrastająca

Inwazyjny gatunek obcy

Ogólna charakterystyka

Wygląd i biologia

Ciało wydłużone, z boków lekko ścieśnione, pokrojem przypominają kiełbie z rodzaju Gobio. Głowa nieduża, nieco spłaszczona w przedniej części. Pysk wyraźnie górny. Płetwy grzbietowa i odbytowa krótkie, płetwa ogonowa duża i głęboko wcięta, a oba płaty mają zbliżone rozmiary. Płetwy brzuszne osadzone są nieco do przodu w stosunku do płetwy grzbietowej. Gardło pokryte łuskami. Linia boczna biegnie środkiem boków. Duże łuski cykloidalne. Maksymalna długość ciała wynosi 15 cm. Samce i samice różnią się wyglądem – zaznacza się to wyraźnie w okresie tarła. U samców na głowie pojawia się wysypka tarłowa. Największe zgrupowanie ostrych brodawek występuje w przedniej części głowy w pobliżu otworów nosowych oraz nad i pod okiem. Niedużą liczbę brodawek obserwuje się też na wardze dolnej. W tym czasie samce ciemnieją, ich płetwy stają się czarne, a wieczko skrzelowe przyjmuje odcień fioletowy. Samice w tym okresie są jaśniejsze od samców. Gatunek wszystkożerny. Bentofag, wykorzystujący w niewielkim stopniu również pokarm roślinny. Młodociane stadia (wylęg, narybek) odżywiają się fito- i zooplanktonem (Chyoboridae, Bominidae, Copepoda, Rotatoria). Starsze osobniki najczęściej zjadają larwy widelnic Plecoptera, chruścików Trichoptera, muchówek ochotkowatych Chironomidae oraz niektóre skorupiaki Crustacea. Gatunek ten w niewielkim stopniu wykorzystuje pokarm roślinny. W warunkach stawowych pokarm tego gatunku w dużym stopniu pokrywa się z pokarmem gatunków hodowlanych- głównie karpia. Tarło od maja do czerwca. Ikra i potomstwo są strzeżone przez samca.

Siedliska w zasięgu rodzimym

Żyje głównie w płytkich jeziorach, starorzeczach, stawach karpiowych, kanałach irygacyjnych, rowach oraz wolno płynących odcinkach rzek nizinnych. Preferuje partie akwenów mocno porośnięte roślinnością zanurzoną i wynurzoną. Gatunek indyferentny, limno-stagnofilny.

Wpływ na rodzimą różnorodność biologiczną i na gospodarkę

Siedliska w zasięgu wtórnym

Powierzchniowe wody stojące (płytkie jeziora, starorzecza, stawy karpiowe) i płynące (kanały irygacyjne, rowy, wolno płynące odcinki nizinnych rzek)

Występowanie

Okoliczności poprzedzające introdukcję do Polski

Po raz pierwszy został stwierdzony w 1961 r. w południowej Rumunii (w gospodarstwie rybackim Nucet - dorzecze Dimbovity) i w Albanii .W ciągu 40 lat rozprzestrzenił się na obszar prawie całej Europy, północnej Afryki (Algieria, Maroko), Bliskiego Wschodu (Turcja, Iran), środkowej Azji (Kazachstan, Uzbekistan), a nawet Oceanii (Fidżi) - głównie przypadkowo wraz z materiałem zarybieniowym innych gatunków ryb. W kilku przypadkach został wprowadzony celowo jako ryba paszowa lub akwaryjna .

Mapa występowania

Obszary na mapie przedstawiają miejsca stałego występowania gatunku. Natomiast punkty na mapie przedstawiają miejsca introdukcji lub/i miejsca pojedynczych stwierdzeń gatunku, które nie zawsze są tożsame z jego aktualnym występowaniem w danej lokalizacji.

Informacje, kóre mogłyby upełnić mapę wystętpowania gatunku można przesyłać na adres ias@iop.krakow.pl

Opis rozmieszczenia

Rozmieszczenie regionalne: spotykane w większości gospodarstw karpiowych na obszarze Polski i w wodach otwartych w ich sąsiedztwie

Najwcześniejsza introdukcja/obserwacja

około roku 1994

Sposoby transportu

  • Celowe sprowadzenie do Polski

Przyczyny sprowadzenia

  • Ucieczka po sprowadzeniu w celu uprawy, produkcji biomasy, hodowli, akwakultury

Sposoby wsiedlenia do środowiska przyrodniczego

  • Ucieczka z uprawy lub hodowli

Literatura

  • Kapusta A., Bogacka-Kapusta E., Czarnecki B. 2008. The significance of stone moroko, Pseudorasbora parva (Temmick and Schlegel), in the small-sized fish assemblages in the littoral zone of the heated Lake Licheńskie Archives of Polish Fisheries 16: 49-62. Inland Fisheries Institute in Olsztyn link
  • Kotusz J. Kusznierz J. Popiołek M., Witkowski 1999. Ichthyofauna of the upper Odra River basin (Polish part). Rocz. Nauk. PZW link
  • Kotusz J. Witkowski A. 1998. Morphometrics of Pseudorasbora parva (Schlegel, 1842) (Cyprynidae, Gobioninae), a species introduced into the Polish waters. Acta Ichthyologica et Piscatoria 28: 3-14. link
  • Witkowski A. 1991. Czebaczek amurski (Pseudorasbora parva) - kolejny zawleczony gatunek w naszej ichtiofaunie. Komunikaty Rybackie 4: 23-25.
  • Witkowski A. 1991. Pseudorasbora parva (Schlegel, 1842) (Cyprinidae, Gobioninae) nowy gatunek dla polskiej ichtiofauny. Przegląd Zoologiczny 35: 317-325.

Rodzaj organizmu: Ryba

Typ: Vertebrata
Klasa/Gromada: Actinopterygii
Rząd: Cypriniformes
Rodzina: Cyprinidae

Synonimy łacińskie: Leuciscus parvus Schlegel, 1842

Synonimy angielskie: Chinese rasbora; False rasbora; Stone moroko; Topmouth gudgeon