silną podbudowę merytoryczną planowanego atlasu. O nowe materiały wzbogaciła się ponadto od lat otwarta komputerowa baza danych Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie, do której napłynęły informacje z ostatnich kilku lat od obserwatorów z różnych zakątków kraju.

Cel atlasu jest oczywisty, jakkolwiek jest on szczególnie oczekiwany w kręgach ochrony przyrody i planistów. Tempo przemian środowiskowych spędza przyrodnikom sen z oczu, jako że płazy stanowią grupę szczególnie wrażliwą i podatną na środowiskowe zmiany antropogeniczne. Same są czułym bioindykatorem tych zmian.

Program atlasowy wsparło finansowo Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, reprezentowane dziś przez Narodowe Centrum Nauki. Jako redaktor tego wydawnictwa bardzo liczę nie tylko na zaangażowanie herpetologów-profesjonalistów, ale też na duży udział przyrodników-amatorów w gromadzeniu danych terenowych i w zgłaszaniu faktów mających znaczenie dla herpetologii i zawartości atlasu.

Postęp prac nad każdym gatunkiem uwzględnionym w atlasie będzie widoczny w internecie, w formie mapy Polski z siatką koordynatów geograficznych (pola 10'x5'). Wszyscy, którzy posiadają informacje na temat aktualnego rozmieszczenia płazów i gadów, mogą podzielić się z nami swoimi danymi, do czego gorąco zapraszam.

Z.G.

Wprawdzie od ukazania się pierwszego wydania „Atlasu płazów i gadów Polski” (2003) minęło zaledwie kilka lat, to jednak w środowisku herpetologów, jak też przyrodników zainteresowanych herpetologią i zaangażowanych w ochronę przyrody narosło przekonanie o potrzebie wydania nowego atlasu. Przemówiły za tym następujące argumenty:

  • Znaczny wzrost wiedzy faktograficznej o krajowych płazach i gadach, umożliwiającej m.in. zapełnienie wielu dotychczasowych „białych plam” na mapie rozmieszczenia tych zwierząt.
  • Szybkie przemiany środowiskowe wywołane intensyfikacją gospodarki, prowadzące do częstych lokalnych eksterminacji populacji, zwłaszcza płazów.
  • Wprowadzenie nowej wiedzy z zakresu genetyki populacyjnej, jak też zmian w taksonomii obu gromad.
  • Uwzględnienie przypadków pojawiania się gatunków obcych (egzotycznych) nielegalnie wprowadzonych.
  • Wyczerpanie nakładu i niedostępność dotychczasowego atlasu.

W ostatniej dekadzie pojawiło się w Polsce co najmniej kilkanaście publikacji poświęconych lokalnej faunie czy też wybranym populacjom płazów i gadów. Powstało kilka monografii herpetologicznych, rozpraw oraz szereg prac problemowych ogłoszonych w wydawnictwach krajowych i zagranicznych. Wszystkie one stwarzają