Tatrzańska Stacja Terenowa
Instytutu Ochrony Przyrody PAN
w Zakopanem

Adres: 34-500 Zakopane, Antałówka 13, tel. (18) 20-126-51



     Tatrzańska Stacja Terenowa powstała w 1951 r. z inicjatywy prof. Władysława Szafera, jako terenowa placówka powołana do prowadzenia badań przyrodniczych na obszarze Tatr i Podtatrza. Kierowali nią: dr Zofia Radwańska-Paryska (w latach 1951-1971) i prof. dr hab. Jadwiga Gawłowska (1972-1976), a od 1977 r. Stację i Górski Ogród Botaniczny prowadzi prof. dr hab. Halina Piękoś-Mirkowa.
     Aktualnie w Tatrzańskiej Stacji zatrudnionych jest na stałe 5 pracowników (3 botaników, 1 geograf, 1 pracownik administracyjny).
     Tatrzańska Stacja należy do międzynarodowej organizacji „Organization of Biological Field Stations”.
     Do najważniejszych zadań Tatrzańskiej Stacji należy:
• prowadzenie własnych badań naukowych,
• gromadzenie zbiorów i dokumentacji naukowej dotyczącej Tatr
  i Podtatrza,
• działalność dydaktyczna.

Badania naukowe
     Problematyka badań skupia się na aktualnych zagadnieniach
i najpilniejszych potrzebach regionu w dziedzinie ochrony przyrody. Obejmuje następujące zagadnienia:
- biologia, ekologia oraz ochrona rzadkich, zagrożonych i endemicznych
  gatunków górskich,
- antropogeniczne przekształcenia szaty roślinnej Tatr i Podtatrza,
- ekologiczna flora i atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych 
  w Tatrzańskim Parku Narodowym.

    Pracownicy Stacji uczestniczą ponadto w rozwiązywaniu bieżących problemów dotyczących ochrony środowiska przyrodniczego Tatrzańskiego Parku Narodowego oraz regionu Podtatrza (np. udział w przygotowaniu operatu ochrony przyrody oraz planu przestrzennego i funkcjonalnego zagospodarowania TPN).
     Łącznie w latach 1951-2009 pracownicy Stacji opublikowali ok. 400 prac (wydawnictwa książkowe, rozdziały w podręcznikach i monografiach, rozprawy oraz artykuły naukowe i popularno-naukowe, notatki prasowe, recenzje, sprawozdania itp.).


Współpraca z placówkami naukowymi w kraju i za granicą
     Stacja od początku swego istnienia stanowi bazę dla naukowców Instytutu Ochrony Przyrody PAN oraz innych instytutów uczelnianych
i PAN-u z różnych ośrodków, prowadzących badania w Tatrach.
 
Działalność dydaktyczno-szkoleniowa
     Co roku w sezonie letnim odbywają w Tatrzańskiej Stacji wakacyjną praktykę naukową studenci z różnych ośrodków uniwersyteckich krajowych i zagranicznych.

Górski Ogród Botaniczny im. Mariana Raciborskiego
Instytutu Ochrony Przyrody PAN
w Zakopanem

   W roku 2010 ze względu na prace związane z przebudową i modernizacją 
              Górskiego Ogrodu Botanicznego, nie będzie on udostępniony
                       dla zwiedzających. Za utrudnienia przepraszamy.

Adres: część dydaktyczna: 34-500 Zakopane, ul. Zborowskiego 1,
           część naukowa: 34-500 Zakopane, Antałówka 13, 
           tel. (18) 20-126-51,
Areał: 2 000 m² (część dydaktyczna), 1 000 m² (część naukowa),


     Górski Ogród Botaniczny, znany do 1983 r. jako Naukowo-Dydaktyczne Alpinarium stanowi integralną część Tatrzańskiej Stacji Terenowej Instytutu Ochrony Przyrody PAN. Powstał w 1955 r. z inicjatywy prof. Władysława Szafera i jest kontynuacją pierwszego Alpinarium założonego w 1887 r. przez prof. Mariana Raciborskiego.
     Kolekcja Ogrodu liczy ponad 600 gatunków roślin tatrzańskich należących do 290 rodzajów i 72 rodzin. Wśród nich zgromadzono niemal cały komplet endemitów i subendemitów zachodnio- i ogólnokarpackich
oraz tatrzańskich (np. Cochlearia tatrae, Saxifraga wahlenbergii, Delphinium oxysepalum, Oxytropis carpatica).
     Kolekcja roślin prawnie chronionych liczy około 70 gatunków objętych całkowitą lub częściową ochroną, co stanowi 18% wszystkich roślin chronionych w Polsce (np. Crocus scepusiensis, Cypripedium calceolus, Gentiana verna, Lilium martagon).
     Szczególnie cenną kolekcję stanowią rzadkie, ginące i zagrożone gatunki, zamieszczone na „czerwonych listach” flory Polski oraz flory Karpat. Rośliny te rozmnażane w dużych ilościach z nasion pozyskiwanych ze stanowisk naturalnych w terenie, stanowią materiał do badań oraz do ewentualnej reintrodukcji. Do największych osobliwości znajdujących się
w kolekcji Ogrodu należą m. in. Astragalus penduliflorus, Sibbaldia procumbens i Juncus triglumis, a w szczególności Dryopteris villarii.
     Ukształtowanie terenu Ogrodu i rozmieszczenie roślin odzwierciedla naturalny piętrowy układ roślinności w Tatrach. Podczas zaledwie półgodzinnej wycieczki, zwiedzający Ogród mogą zapoznać się
z roślinnością leśną dolnego i górnego regla oraz wysokogórską roślinnością muraw, turni i skał, piargów, wyleżysk, ziołorośli i mszarników, charakterystycznych dla piętra halnego i turniowego. Zróżnicowanie podłoża w Ogrodzie na wapień i granit – przez analogię do zróżnicowania podłoża Tatr Zachodnich i Wysokich – stwarza odpowiednie warunki siedliskowe zarówno roślinom wapieniolubnym (np. Gentiana clusii, Primula auricula, Aster alpinus, Dryas octopetala), jak i unikającym wapienia (np. Senecio carniolicus, Juncus trifidus, Saxifraga carpatica).
     W Ogrodzie można obserwować szereg zjawisk i przystosowań typowych dla życia roślin w skrajnych warunkach górskich (m. in. różne formy wzrostu roślin, rośliny żyworodne).

Do głównych zadań Ogrodu należą:
• badania naukowe,
• ochrona ex situ rzadkich, ginących i zagrożonych gatunków roślin
  górskich,
• edukacja, dydaktyka i popularyzacja (m. in. specjalistyczne praktyki
  dla studentów wydziału ogrodnictwa akademii rolniczych, ponadto zajęcia
  na temat flory Tatr i problemów jej ochrony w ramach kursów
  dla przewodników tatrzańskich oraz członków Straży Ochrony Przyrody).

Ogród prowadzi wymianę nasion, wydając co roku Index Seminum.