 |
|
 |
| |
 |
| |
| Instrukcja wypełniania Standardowego Formularza Danych | | 1. IDENTYFIKACJA OBSZARU
1.1 TYP
Jednoliterowy kod określa relacje pomiędzy Obszarami Specjalnej Ochrony (OSO) a Specjalnymi Obszarami Ochrony (SOO).
1.2 KOD OBSZARU
Dziewięcioliterowy, unikalny kod obszaru. Obszary powinny zostać zakodowane przy wpisywaniu ich na listę krajową
1.3 DATA OPRACOWANIA
Należy podać datę opracowania formularza. Podana data powinna zostać zapisana w formacie miesiąc-rok (np. 01-2001).
1.4 DATA AKTUALIZACJI
Należy podać datę aktualizacji pól formularza wprowadzonych po zakończeniu całościowego opracowania formularza. Jeżeli zmiany do formularza wprowadzano wiele razy, należy podać datę ostatniej modyfikacji. Data powinna zostać zapisana w formacie miesiąc-rok (np. 12-2001).
1.6 INSTYTUCJA LUB OSOBA PRZYGOTOWUJĄCA WNIOSEK
Należy podać nazwisko (nazwę), miejsce pracy i adres osoby lub nazwę i adres instytucji dostarczającej dane służące do wypełnienia formularza. Jeżeli duża część danych została dostarczona przez więcej niż jedną osobę lub instytucję należy wymienić każdą z nich.
1.7 NAZWA OBSZARU
Należy podać nazwę obszaru w języku polskim. Należy używać nazw ogólnie przyjętych dla danego obszaru. W przypadku parków narodowych, rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych, Ostoi Ptaków (IBA), w randze krajowej i międzynarodowej oraz ostoi CORINE, których granice w dużym stopniu pokrywają się z granicami proponowanego obszaru należy używać tych nazw. W innych przypadkach należy stworzyć nazwę, która najlepiej będzie identyfikowała proponowany obszar.
1.8 DATY WSKAZANIA I ZAKLASYFIKOWANIA OBSZARU
Wprowadza się tu 4 daty: data zgłoszenia obszaru jako spełniającego warunki Obszaru o Znaczeniu dla Wspólnoty (OZW), data zatwierdzenia go jako OZW, oraz data wyznaczenia go jako SOO lub w przypadku ostoi ptaków data wyznaczenia OSO.
2. POŁOŻENIE OBSZARU
2.1. POŁOŻENIE CENTRALNEGO PUNKTU OBSZARU
Należy podać współrzędne geograficzne (długość i szerokość) centralnego punktu znajdującego się na terenie obszaru. Dane muszą zostać podane w formacie stopnie-minuty-sekundy.
2.2. POWIERZCHNIA (ha)
Należy podać powierzchnię obszaru w hektarach (ha). Powierzchnia obszaru równa 0 będzie prawidłową wartością, dla takich obszarów jak jaskinia lub klify. W takim przypadku obowiązuje wypełnienie pola 2.3.
2.3. DŁUGOŚĆ OBSZARU (km)
Pole wypełnia się tylko w przypadku, gdy powierzchni obszaru nie da się określić, tzn. w przypadku jaskiń i klifów. Należy podać długość obszaru w kilometrach (km).
2.4. WYSOKOŚĆ (m n.p.m.)
Należy podać minimalną, maksymalną i średnią wysokość nad poziom morza, odczytaną z mapy dla miejsc znajdujących się w granicach obszaru.
2.5. WOJEWÓDZTWO (REGION ADMINISTRACYJNY)
Należy podać kod i nazwę województwa na terenie, którego znajduje się obszar. Jeżeli obszar znajduje się na terenie więcej niż jednego województwa, należy wpisać wszystkie województwa. Jeżeli obszar znajduje się w całości na terenie jednego województwa, w polu "% pokrycia" należy wpisać 100 w innym przypadku należy określić udział procentowy dla każdego z województw.
2.6. REGION BIOGEOGRAFICZNY
Należy podać region biogeograficzny zgodnie z zatwierdzona mapą regionów biogeograficznych.
3. INFORMACJA PRZYRODNICZA
3.1.a. Typy SIEDLISK wymienione w Załączniku I Dyrektywy Rady 92/43/EWG:
Dla każdego typu siedliska należy podać kod oraz określić: pokrycie procentowe obszaru przez to siedlisko, reprezentatywność, względną powierzchnię, stan zachowania struktury i funkcji oraz ocenę ogólną.
Kod i % pokrycia
Wprowadzić kod dla każdego typu siedliska i określić, jaki procent powierzchni obszaru jest pokryty przez dane siedlisko.
Reprezentatywność
Ocena stopnia reprezentatywności (typowości) siedliska przyrodniczego polega na określeniu, na ile typowo wykształcone jest dane siedlisko (zbiorowisko roślinne) na rozpatrywanym obszarze. Reprezentatywność oceniana jest w czterostopniowej skali: A: doskonała, B: dobra,C: znacząca, D: nieistotna
Jeśli dany typ siedliska występuje na opisywanym obszarze w sposób nieistotny (tzn. jego udział w pokryciu obszaru jest zaniedbywalny - ułamki procenta lub sposób jego wykształcenia odbiega znacznie od wzorca syntaksonomicznego), i jego reprezentatywność klasyfikujemy jako "D", wówczas nie poddaje się go dalszym ocenom (nie wypełnia się pól "względna powierzchnia", "status ochrony" i "ocena ogólna").
Względna powierzchnia
Jest to powierzchnia opisywanego obszaru pokryta przez naturalne siedlisko danego typu w stosunku do całkowitej powierzchni pokrytej przez ten typ siedliska w obrębie terytorium państwa. Teoretycznie jest to proste, praktycznie rzadko takie dane są dostępne, zwłaszcza w odniesieniu do powierzchni zajmowanej przez typ siedliska w kraju. Dlatego zwykle jest to tylko dość gruby szacunek w trzech przedziałach wielkości:
A: > 15 - 100 %
B: > 2 - 15 %
C: > 0 - 2 %
Stan zachowania
Jest to stopień zachowania struktury i funkcji naturalnego siedliska danego typu oraz możliwość ich odtworzenia. To kryterium zawiera 3 podkryteria, które ocenia się niezależnie, ale ostateczna ocena jest ich wypadkową.
stopień zachowania struktury
Ocena stopnia zachowania struktury polega na ocenie obecnego stanu wykształcenia siedliska. Oceny dokonuje się w trzystopniowej skali: I - doskonała, II - dobrze zachowana, III - średnio zachowana lub częściowo zdegradowana struktura.
Uwaga: W przypadku, gdy stopień zachowania struktury zostanie oceniony jako I (doskonały), stan zachowania siedliska zostanie sklasyfikowany jako A - doskonały, niezależnie od oceny dwóch pozostałych podkryteriów: zachowanie funkcji i możliwość renaturyzacji (nie trzeba ich stosować).
stopień zachowania funkcji
Ocena stopnia zachowania funkcji (uwzględniająca obecne stadium dynamiczne i tendencje rozwojowe zbiorowiska) sprowadza się do określenia perspektyw na zachowanie struktury siedliska w przyszłości, biorąc pod uwagę potencjalne niekorzystne oddziaływania na to siedlisko i możliwe do zastosowania zabiegi ochronne. Perspektywy te ocenia się w trzystopniowej skali: I - doskonałe, II - dobre, III - średnie lub słabe perspektywy.
Uwaga: W przypadku, gdy ocena I (doskonałe perspektywy) lub II (dobre perspektywy) występuje w kombinacji z oceną stopnia zachowania struktury II (dobrze zachowana), to niezależnie od wyników zastosowania trzeciego podkryterium stan zachowania siedliska jest klasyfikowany jako odpowiednio A (doskonały) lub B (dobry).
Z kolei w przypadku, gdy ocena III (średnie lub słabe perspektywy) występuje w kombinacji z oceną stopnia zachowania struktury III, to stan zachowania siedliska jest klasyfikowane jako C – przeciętny lub zubożony.
W obu przypadkach nie trzeba już stosować trzeciego podkryterium.
możliwość renaturyzacji
Ocena możliwości renaturyzacji odwołuje się: (1) do wiedzy na temat struktury i funkcji określonego typu siedliska, konkretnych planów ochrony i zabiegów koniecznych do jego odtworzenia oraz (2) szacunku kosztów w stosunku do efektywności renaturyzacji siedliska z punktu widzenia ochrony przyrody (tu trzeba wziąć pod uwagę stopień zagrożenia i rzadkość danego typu siedliska). Możliwości renaturyzacji ocenia się w trzystopniowej skali: I - renaturyzacja łatwa, II - renaturyzacja możliwa przy średnim nakładzie sił i środków, III - renaturyzacja trudna lub wręcz niemożliwa).
A oto syntetyczne ujęcie wyników zastosowania powyższych trzech podkryteriów:
A: doskonałe zachowanie = doskonała struktura, niezależnie od pozostałych podkryteriów = dobrze zachowana struktura i doskonałe perspektywy jej zachowania w przyszłości, niezależnie od możliwości renaturyzacji
B: dobre zachowanie = dobrze zachowana struktura i dobre perspektywy jej zachowania w przyszłości, niezależnie od możliwości renaturyzacji= dobrze zachowana struktura i średnie lub nawet słabe perspektywy jej zachowania w przyszłości, natomiast renaturyzacja łatwa lub możliwa przy średnim nakładzie sił i środków= średnio zachowana lub nawet częściowo zdegradowana struktura, przy równocześnie doskonałych perspektywach jej zachowania w przyszłości, a renaturyzacja łatwa lub możliwa przy średnim nakładzie sił i środków = średnio zachowana lub nawet częściowo zdegradowana struktura, przy równocześnie dobrych perspektywach jej zachowania w przyszłości i łatwej renaturyzacji
C: zachowanie w średnim lub zubożałym stanie = wszystkie inne kombinacje
Ocena ogólna (Wypełnia koordynator)
Globalna ocena wartości obszaru dla zachowania danego typu siedliska jest wypadkową w/w kryteriów, z uwzględnieniem znaczenia jakie poszczególne z nich mogą mieć dla tego siedliska oraz dodatkowych czynników mogących mieć wpływ na jego zachowanie (takich jak wzajemne relacje między różnymi typami siedlisk i gatunkami, rodzaj działalności człowieka na terenie obszaru i w jego pobliżu, stosunki własnościowe, status prawny etc.). Wartość ta oceniana jest w trzystopniowej skali:
A - znakomita,
B - dobra,
C - znacząca.
3.2 GATUNKI
3.2.a. PTAKI wymienione w Załączniku I Dyrektywy Rady 79/409/EWG
3.2.b. PTAKI WĘDROWNE, nie objęte Załącznikiem I Dyrektywy Rady 79/409/EWG, należące do wymienionych obok grup systematycznych (perkozy, pełnopłetwe, brodzące, blaszkodziobe, żurawiowe, siewkowe)
3.2.c. SSAKI wymienione w Załączniku II Dyrektywy Rady 92/43/EWG
3.2.d. PŁAZY I GADY wymienione w Załączniku II Dyrektywy Rady 92/43/EWG 3.2.e. RYBY wymienione w Załączniku II Dyrektywy Rady 92/43/EWG
3.2.f. BEZKRĘGOWCE wymienione w Załączniku II Dyrektywy Rady 92/43/EWG
3.2.g. ROŚLINY wymienione w Załączniku II Dyrektywy Rady 92/43/EWG
Dla każdego gatunku należy podać nazwę oraz dane populacyjne, a następnie określić znaczenie opisywanego obszaru dla danego gatunku, oceniając względną wielkość populacji, jej izolację i stan zachowania siedlisk istotnych dla gatunku, zgodnie z poniższymi objaśnieniami. W dziale POPULACJA należy podać dane ilościowe określające wielkość populacji na terenie danego obszaru, może to być dokładna liczba (np. 10 osobników), albo zakres wielkości populacji (1-5, 6-10, 11-50, 51-100, 101-250, 251-500, 501-1000, 1001-11000, > 100000), albo wartości minimalne (więcej niż) czy maksymalne (mniej niż). Jeżeli brak dokładniejszych danych, należy ocenić wielkość populacji w 3 stopniowej skali, podając czy gatunek jest częsty (C), rzadki (R) lub bardzo rzadki (V) na danym obszarze. Jeśli brak jakichkolwiek danych populacyjnych należy zaznaczyć obecność gatunku literą P W przypadku ptaków literami (p) lub (i) określamy, czy podane liczby odnoszą się do par czy też do osobników. W przypadku pewnych gatunków podane liczby mogą oznaczać liczbę samic (f) lub samców (m). Kryteria oceny znaczenia opisywanego obszaru dla danego gatunku:
Populacja
Zastosowanie tego kryterium polega na oszacowaniu wielkości populacji danego gatunku lub jej zagęszczenia w stosunku do populacji krajowej w 3 przedziałach wartości:
A: > 15 - 100 %,
B: > 2 - 15 %,
C: > 0 - 2 %.
Jeśli oceniamy, że występowanie danego gatunku na opisywanym obszarze nie ma większego znaczenia (np. pojawia się tylko sporadycznie), klasyfikujemy go jako:
D - populacja nieistotna
i wówczas już nie poddajemy go dalszym ocenom opartym na pozostałych kryteriach (nie wypełniamy pól "zachowanie", "izolacja" i "ocena ogólna").
Stan zachowania
To kryterium obejmuje dwa podkryteria, z których pierwsze odwołuje się do stopnia zachowania cech siedliska przyrodniczego, ważnych dla danego gatunku, a drugie - do możliwości ich odtworzenia (renaturyzacji). Ocenia się elementy siedliska istotne z punktu widzenia biologii gatunku, a zwłaszcza te, które mają wpływ na dynamikę populacji. Powinno się ocenić strukturę siedliska i jego wybrane parametry abiotyczne. Stosujemy przy tym trzystopniową skalę: I - elementy siedliska zachowane w doskonałym stanie, II - elementy zachowane w dobrym stanie i III - elementy zachowane w średnim stanie lub częściowo zdegradowane. Jeśli sklasyfikujemy stan zachowania elementów siedliska jako I (doskonały) lub II (dobry), wówczas nie musimy już uwzględniać drugiego podkryterium (możliwości renaturyzacji) i jako wypadkową ocenę zachowania siedliska wpisujemy odpowiednio A (doskonałe zachowanie) lub B (dobre zachowanie). W przypadku, gdy elementy siedliska są średnio zachowane lub częściowo zdegradowane, ocenia się dodatkowo szanse przywrócenia ich do dobrego stanu, również w trzystopniowej skali (renaturyzacja łatwa, renaturyzacja możliwa przy średnim nakładzie sił i środków, renaturyzacja trudna lub wręcz niemożliwa).
A oto syntetyczne ujęcie wyników zastosowania powyższych subkryteriów do oceny stanu siedliska ważnego dla danego gatunku:
A: doskonały stan zachowania = elementy zachowane w doskonałym stanie, niezależnie od możliwości renaturyzacji
B: dobry stan zachowania = elementy zachowane w dobrym stanie, niezależnie od możliwości renaturyzacji = elementy zachowane w przeciętnym stanie lub nawet częściowo zdegradowane, ale renaturyzacja łatwa
C: przeciętny lub zubożały stan zachowania = wszystkie inne kombinacje
Izolacja
To kryterium odnosi się do stopnia izolacji populacji występującej na danym obszarze w stosunku do naturalnego zasięgu odnośnego gatunku. Stopień izolacji określa w przybliżeniu, jaki jest wkład danej populacji w genetyczne zróżnicowanie gatunku (upraszczając: im bardziej izolowana populacja, tym większy jej wkład w to zróżnicowanie) i na ile jest ona podatna na wyginięcie. Izolację należy przy tym rozważać w szerszym kontekście, biorąc pod uwagę zarówno ścisłe endemity, podgatunki czy odmiany, jak i subpopulacje w obrębie metapopulacji. Izolację ocenia się w trzystopniowej skali:
A - populacja (prawie) izolowana,
B - populacja nie izolowana, ale występująca na peryferiach zasięgu gatunku,
C - populacja nie izolowana, w obrębie rozległego obszaru występowania.
Ocena ogólna
Globalna ocena wartości obszaru dla ochrony danego gatunku jest wypadkową powyższych kryteriów oraz dodatkowych czynników mogących mieć wpływ na zachowanie gatunku, jak rodzaj działalności człowieka na terenie obszaru i w jego pobliżu, stosunki własnościowe, status prawny obszaru, a także ekologiczne związki między typami siedlisk i gatunkami etc. Wartość tę ocenia się wg trzystopniowej skali:
A - znakomita,
B - dobra,
C - znacząca.
Uwaga: Podobnie jak w przypadku siedlisk, należy podkreślić, że stosowanie powyższych kryteriów odwołuje się głównie do oceny eksperta, który stara się ją wykonać jak najlepiej w oparciu o swoją wiedzę, doświadczenie i dostępne dane.
3.3 Pozostałe ważne gatunki roślin i zwierząt
Gatunki należy pogrupować według podanych grup: ptaki, ssaki, płazy, gady, ryby, bezkręgowce, rośliny. Dla każdego gatunku należy podać: kod grupy: B - ptaki (należy podać tu gatunki, nie objęte wcześniej wymienionymi kategoriami, których populacja na danym terenie jest znacząca w skali regionu), M - ssaki, A - płazy, R - gady, F - ryby, I - bezkręgowce, P - rośliny,
naukową nazwę gatunkową (nazwa łacińska),
liczebność populacji, motywację:
A - gatunek z krajowej Czerwonej Listy,
B - gatunek endemiczny,
C - konwencje międzynarodowe,
D - inne powody.
4. OPIS OBSZARU
4.1. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA OBSZARU
To pole przedstawia ogólny obraz obszaru. W jego części tabelarycznej należy podać udział procentowy głównych typów pokrycia terenu (W Polsce stosuje się typy pokrycia terenu, formy użytkowania ziemi, zgodnie z CORINE Land Cover).
Inne cechy obszaru: Należy zamieścić słowny opis obszaru, uwzględniający charakterystykę geologiczną, geomorfologiczną oraz krajobrazową obszaru, wskazać dominujące typy pokrycia terenu, dominujące typy roślinności.
4.2. WARTOŚĆ PRZYRODNICZA I ZNACZENIE
Należy krótko opisać wartość przyrodniczą obszaru, jego znaczenie w świetle celów Dyrektyw Siedliskowej i Ptasiej, wykorzystując dane zgromadzone w tabelach w rozdziale 3. Jeżeli na terenie obszaru stwierdzono liczne występowanie gatunków z Załącznika I DP lub Załącznika II DS, należy to podkreślić. Jeśli na danym obszarze stwierdzono znaczne, regularne koncentracje gatunków ptaków zaliczanych do grupy wodno-błotnych w okresie migracji lub zimowania, należy to również podać.
4.3. ZAGROŻENIA
Należy opisać zagrożenia dla obszaru pochodzenia antropogenicznego oraz inne. Należy wskazać źródło pochodzenia tych zagrożeń oraz określić stopień wpływu na siedliska i gatunki występujące na terenie obszaru.
4.4. STATUS OCHRONY
Należy opisać formy ochrony objęte granicami danego obszaru, podając nazwę obszaru chronionego, rok jego utworzenia i powierzchnię oraz określając ich relację z opisywanym obszarem
4.5. STRUKTURA WŁASNOŚCI
Należy wymienić główne formy własności terenów w granicach danego obszaru (np. własność prywatna, własność skarbu państwa, prywatny rezerwat przyrody). Jeśli jest to możliwe należy określić procentowy udział poszczególnych typów własności terenów.
4.6. DOKUMENTACJA - ŹÓDŁA DANYCH
Należy wymienić wszystkie źródła informacji wykorzystane do przygotowania wniosku. Należy wymienić pełną literaturę opublikowaną, dane niepublikowane oraz informacje ustne.
5. STATUS OCHRONY OBSZARU ORAZ POWIĄZANIA Z OSTOJAMI CORINE BIOTOPES
5.1. Istniejące FORMY OCHRONY na poziomie krajowym i regionalnym oraz międzynarodowym (wypełnienie tego pola jest wymagane)
Należy wymienić wszystkie tereny objęte ochroną znajdujące się w obrębie danego obszaru, utworzone na poziomie krajowym, regionalnym lub międzynarodowym. Każdy obszar chroniony powinien zostać opisany w następującej formie: kod formy ochrony, obowiązująca nazwa terenu, kod terenu (jeżeli taki istnieje np. kod IBA), obszar w hektarach, powiązanie z opisywanym obszarem Natura 2000 w procencie powierzchni terenu chronionego znajdującego się na terenie obszaru Natura 2000, datę utworzenia (rok).
5.2. POWIĄZANIA OPISANEGO OBSZARU Z ISTNIEJĄCYMI FORMAMI OCHRONY:
5.3. POWIĄZANIA OPISANEGO OBSZARU Z OSTOJAMI CORINE BIOTOPES:
Należy wymienić wszystkie ostoje CORINE znajdujące się na terenie obszaru podając: kod formy ochrony, dziewięcioliterowy kod ostoi CORINE, rodzaj relacji oraz powiązanie z opisywanym obszarem Natura 2000 w procencie powierzchni ostoi CORINE znajdującej się na terenie obszaru Natura 2000.
6. DZIAŁALNOŚĆ CZŁOWIEKA NA TERENIE OBSZARU I W JEGO OTOCZENIU I INNE CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA TEN OBSZAR
6.1. GŁÓWNE CZYNNIKI I RODZAJE DZIAŁALNOŚCI CZŁOWIEKA ORAZ PROCENT POWIERZCHNI OBSZARU IM PODLEGAJĄCY:
na terenie obszaru
Należy podać kod działalności, intensywność działalności, procent obszaru podlegający wpływom tej działalności oraz rodzaj wpływu. Do określenia intensywności działalności należy użyć trzystopniowej skali:
A: silny wpływ,
B: średni wpływ,
C: niewielki wpływ.
Do określenia rodzaju oddziaływania na obszar należy posłużyć się następującym systemem kodowania:
+ - pozytywny, dodatni wpływ działalności;
0 - wpływ neutralny, nieodczuwalny na terenie obszaru;
- - wpływ negatywny, oddziaływanie niekorzystne na terenie obszaru.
poza obszarem
Należy podać kod działalności, intensywność działalności, procent obszaru podlegający wpływom tej działalności oraz rodzaj wpływu. Do określenia intensywności działalności należy użyć trzystopniowej skali:
A: silny wpływ,
B: średni wpływ,
C: niewielki wpływ.
Do określenia rodzaju oddziaływania na obszar należy posłużyć się następującym systemem kodowania:
+ - pozytywny, dodatni wpływ działalności;
0 - wpływ neutralny, nieodczuwalny na terenie obszaru;
- - wpływ negatywny, oddziaływanie niekorzystne na terenie obszaru.
6.2. GOSPODAROWANIE na terenie OBSZARU:
Ciało odpowiedzialne za gospodarowanie. Informacja na temat wszelkich planów gospodarowania i ich realizacji w praktyce, włączając w to tradycyjne formy działalności człowieka.
7. DOKUMENTACJA KARTOGRAFICZNA
Mapa fizyczna obszaru: Mapy obszarów chronionych wymienionych w punkcie 5.
8. DOKUMENTACJA FOTOGRAFICZNA
Pożądane jest, aby Standardowemu Formularzowi Danych dla danego obszaru towarzyszyła dokumentacja fotograficzna - fotografie, slajdy. Należy również sporządzić ich listę zawierającą numer fotografii (slajdu), miejsce wykonania, temat, informację dotyczącą praw autorskich oraz datę wykonania. |
|
|
|
|
|
 |
|
Strona główna/Dokumenty 
