Projekt PL0108 „Optymalizacja wykorzystania zasobów sieci Natura 2000 dla zrównoważonego rozwoju w Karpatach” realizowany jest w Instytucie Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk w ramach Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego (Islandia, Liechtenstein, Norwegia).
czytaj więcej »O projekcie
Działania projektu
Natura 2000 w Karpatach
Źródliska wapienne ze zbiorowiskami Cratoneurion commutati (7220 )
Rozmieszczenie
Źródliska wapienne o wysokiej zawartości jonów wapniowych, wytrącających się w postaci węglanu wapnia występują w Karpatach polskich, głównie w Tatrach Zachodnich. Poza nimi, siedlisko wykształcone jest jedynie fragmentarycznie. Większość jego zasobów znajduje się na terenach ostoi Natura 2000 („Tatry”, „Pieniny”, „Ostoja Gorczańska”).
Charakterystyka
Źródliska z aktywnie wytrącającym się węglanem wapnia związane są z wypływami skoncentrowanymi (źródłami) lub powierzchniowymi (wyciekami), o niewielkich wydajnościach oraz wysokim pH wody. Są to obiekty małopowierzchniowe, położone na stokach o różnym stopniu nachylenia. W źródliskach tych występuje głównie roślinność zespołu Cratoneuretum falcati. Gatunkiem dominującym jest zazwyczaj Palustriella commutata. Najczęściej towarzyszą jej, zwykle z niewielkim pokryciem: Bryum pseudotriquetrum, Aneura pinguis, Philonotis calcarea, a z roślin naczyniowych: Heliosperma quadridentata, Viola biflora, Petasites albus, Chaerophyllum hirsutum oraz w wyższych położeniach górskich Saxifraga aizoides. W Pieninach i na innych niżej położonych stanowiskach zazwyczaj rozwijają się jedynie w postaci niewielkich zgrupowań kalcyfilnych mchów (kilku lub nawet jednogatunkowych). Często występują one w bezpośrednim sąsiedztwie górskich torfowisk zasadowych o charakterze młak (siedlisko 7230), zajmując ich centralną część, bezpośrednio przy wysięku lub wycieku.
Zagrożenia
Siedlisko dość stabilne. W przypadku obiektów o bardzo małej powierzchni, otoczonych przez zarastające młaki, zagrożeniem staje się nadmierne ocienienie. Na stanowiskach niżej położonych siedlisko to bywa narażone na bezpośrednie zniszczenie z powodu wykorzystywania źródeł jako miejsca pojenia owiec i bydła lub budowania ujęć wody.
Stan ochrony
Znane źródliska wapienne (Tatrzańskie i Pienińskie) znajdują się na terenach obszarów Natura 2000 i równocześnie parków narodowych. Wydaje się, że ich stan zachowania jest bardzo dobry, jednak wiedza o tym siedlisku (także w Pieninach) jest stosunkowo niewielka.
Program ochrony
W zdecydowanej większości przypadków wystarczająca jest ochrona bierna. Ochrona czynna powinna polegać na zachowaniu strefy buforowej wokół źródliska, poprzez:
• usuwanie zarastających obszary źródliskowe krzewów wierzb;
• ręczne koszenie i ręczne usuwanie biomasy z otaczających źródliska młak;
• grodzenie wysięków i wycieków wykorzystywanych jako miejsca pojenia zwierząt;
• unikanie lokalizowania ujęć wody na cele komunalne.