Zarośla wrześni na kamieńcach i żwirowiskach górskich potoków (Salici-Myricarietum – z przewagą wrześni) (3230)

Rozmieszczenie 
Września pobrzeżna występowała nad większością rzek karpackich. Aktualnie udało się potwierdzić stanowiska tego gatunku nad rzekami Beskidów Zachodnich: Czarny Dunajec, Białka, Ochotnica, Kamienica Łącka, Kamienica Sądecka, Biała Tarnowska, Wisłoka, potok Ryjak, Jasiołka. Tworzy tu zarośla o zmiennej wielkości. Ponadto pojedyncze krzewy wrześni można spotkać nad Koszarawą (dopływ Soły) i Sołą, potokiem Głębokim w Pieninach, Białą Wodą w Małych Pieninach, nad potokami tatrzańskimi: Siwa Woda, Lejowy Potok i Kościeliski Potok, w Gorcach nad Lepietnicą (dopływ Dunajca), Krzczonówką (dopływ Raby), Ropą (dopływ Wisłoki) oraz w Bieszczadach nad potokami: Wołosaty i Stebnik.


Charakterystyka 
Zarośla wrześniowe zajmują zwykle niewielkie powierzchnie na utrwalonych i świeżych kamieńcach nad rzekami, w strefie corocznych zalewów. Największe płaty odnotowano nad: Białką, Czarnym Dunajcem, Białą Tarnowską, Wisłoką, Ochotnicą i Kamienicą Łącką. Ich występowanie jest zmienne w czasie i uzależnione od swobodnego przemieszczania materiału skalnego, tworzenia się łach żwirków i utrzymującej się znacznej wilgotności podłoża. Wrześni towarzyszy najczęściej wierzba siwa Salix eleagnos, a w domieszce także wierzba krucha S. fragilis, wierzba purpurowa S. purpurea, wierzba trójpręcikowa S. triandra i rzadziej wierzba wiciowa S. viminalis. Września pobrzeżna tworzy z nimi zespół Salici-Myricarietum. Są to krótkotrwałe stadia sukcesyjne (długość życia krzewu wrześni to około 10 lat), zastępowane w wyniku stabilizacji koryta rzeki i braku zalewów, przez zarośla wierzbowe, a następnie olszynkę karpacką. 


Zagrożenia
Głównym, antropogenicznym zagrożeniem jest stabilizacja koryta i brak wylewów rzeki. Ingerencja w koryto skutkuje w pierwszym rzędzie ustępowaniem wrześni pobrzeżnej. Poważnym zagrożeniem jest rozprzestrzenianie się gatunków inwazyjnych (rdestowca japońskiego, nawłoci, barszczu Sosnowskiego, niecierpka gruczołowatego), wypierających wrześnię. Spośród naturalnych procesów, istotnym zagrożeniem jest sukcesja. Naturalne zmiany przebiegu koryta, przyczyniające się do lokalnego niszczenia siedliska, nie mają większego znaczenia, gdyż zwykle odnawia się ono w innym miejscu. 


Stan ochrony
Niepokojący jest proces ustępowania wrześni znad szeregu rzek i zmniejszanie się zasięgu tego gatunku w Karpatach. Stan ochrony w skali regionu alpejskiego należy ocenić jako niewłaściwy, zły: U2.


Program ochrony
W płatach siedliska nie były dotąd prowadzone działania ochronne. Siedlisko jest z natury dość plastyczne i nie wymaga ochrony czynnej. Dla jego funkcjonowania wystarczy naturalny rytm zalewów rzeki. Zaleca się:
• usuwać gatunki obce inwazyjne, sukcesywnie w miarę ich pojawiania się;
• w przypadku niewielkich stanowisk siedliska, gdy zachodzi niebezpieczeństwo utraty wrześni pobrzeżnej, usuwać głuszące ją krzewy wierzbowe (będzie to ingerencja w areał siedliska 3240 – zarośla wierzbowe na kamieńcach górskich potoków z udziałem wrześni, ale ze względu na częstość występowania i wrażliwość na warunki środowiskowe tych dwóch siedlisk, ważniejsza jest ochrona siedliska 3230); 
• podjąć eksperymenty w zakresie restytucji, np. w Pieninach, gdzie siedlisko było dawniej obecne i jeszcze utrzymują się pojedyncze krzewy tego gatunku.