Zagłębek bruzdkowany (Rhysodes sulcatus)

Opis gatunku
niewielki chrząszcz o charakterystycznym urzeźbieniu górnej części ciała


Rozmieszczenie
Zagłębek bruzdkowany znany w Karpatach z Babiej Góry i Beskidu Niskiego. Jest przedmiotem ochrony w 4 obszarach Natura 2000: „Babia Góra”, „Ostoja Magurska”, „Ostoja Jaśliska”, „Bieszczady”. Jego występowanie nie jest wystarczająco poznane.


Siedlisko
Gatunek uważany jest za relikt lasów pierwotnych. Obecnie związany z lasami o charakterze naturalnym lub do niego zbliżonym, w których zalega znaczna ilość martwego drewna o średnicy powyżej 20 cm, przy czym preferuje mikrośrodowiska o dużej wilgotności. Zasiedla zarówno drzewa liściaste (np. dąb, buk, topola), jak i iglaste (np. jodła, świerk). Obserwacje z „Ostoi Jaśliskiej” wskazują na zmniejszanie się powierzchni i pogarszanie jakości siedlisk – aktualnie obserwuje się w dnie lasu zdecydowanie mniej martwego drewna niż 10 lat temu. Dobry jest natomiast stan siedlisk gatunku na stanowisku w masywie Babiej Góry, objętym ścisłą ochroną rezerwatową.


Populacja
Stan populacji jest nieznany. Stwierdzenia dotyczą pojedynczych osobników. Trudno również oceniać trendy zmian w populacji gatunku o tak skrytym trybie życia. Obserwacje z „Ostoi Jaśliskiej” wskazują na spadek liczebności populacji.


Zagrożenia
Podstawowym zagrożeniem jest intensywna gospodarka leśna. Jej efektem jest dość młody wiek drzewostanów i zmiany wilgotności siedlisk. Stosowane zabiegi sanitarne i pielęgnacyjne, takie jak: usuwanie drzew martwych i zamierających, szczególnie kłód w początkowym stadium rozkładu, ograniczają lub likwidują bazę lęgową gatunku. Z uwagi na skryty tryb życia, stosunkowo niewielkie rozmiary ciała i rozproszone występowanie, gatunek nie jest bezpośrednio narażony na wyłapywanie i jak dotąd nie stanowi obiektu handlu kolekcjonerskiego. Zagłębek bruzdkowany jest umieszczony na polskiej „Czerwonej liście zwierząt ginących i zagrożonych” oraz w „Polskiej czerwonej księdze zwierząt” ze statusem EN (silnie zagrożony).


Stan ochrony
Stan ochrony gatunku w Karpatach jest nieznany przede wszystkim ze względu na niedostatecznie rozpoznane rozmieszczenie.


Program ochrony
Jedyną skuteczną formą ochrony gatunku jest ochrona jego biotopów. Należałoby objąć ochroną bierną stanowiska, gdzie gatunek ten ostatnio został zaobserwowany. Obejmować ona powinna jak największy obszar wokół miejsca stwierdzenia, tak aby zapewnić możliwości swobodnego rozwoju i rozprzestrzeniania się populacji oraz zabezpieczyć wystarczającą ilość odpowiedniego materiału lęgowego (złomy i powalone pnie drzew). Należy zdecydowanie zintensyfikować badania faunistyczne, aby ustalić aktualne rozsiedlenie gatunku.