Opis gatunku
Gatunek priorytetowy. Drapieżnik z rodziny  psowatych (Canidae). Wilk jest zwierzęciem  ściśle terytorialnym, żyje w grupach  rodzinnych, zwanych watahami – w skład  watahy wchodzi para rodzicielska oraz jej  młode, rzadziej osobniki niespokrewnione; w  Polce wielkość watahy to 2-11 osobników.  Wielkość terytorium jednej watahy to około 100-300 km², zależy od zagęszczenia ofiar. Terytoria poszczególnych wilczych watah nakładają się jedynie w małym stopniu. Wilki polują głównie na duże kopytne, głownie jelenie, ale również dziki, sarny, rzadziej łosie. Zdarza się, że wilki zabijają zwierzęta hodowlane (owce, krowy, kozy, rzadziej konie i psy). Szacuje się, że wataha zabija średnio 1-5 ofiar tygodniowo.

Rozmieszczenie
Gatunek występuje w całych Karpatach od Bieszczadów po Beskid Śląski i Żywiecki. Jest przedmiotem ochrony w 9 obszarach Natura 2000. 

Populacja

Wielkość karpackiej populacji szacowana jest na co najmniej 200 osobników. Gatunek jest objęty corocznym monitoringiem koordynowanym przez Zakład Badania Ssaków PAN w Białowieży.  

Zagrożenia
Głównym zagrożeniem wilka, jak i wszystkich dużych drapieżników, jest fragmentacja środowiska, rozwój sieci dróg i autostrad oraz związany z nimi ruch samochodowy, a także nasilające się i mało zwalczane kłusownictwo (zarówno nielegalne odstrzały z broni palnej, jak i wnykarstwo). Gatunek zaklasyfikowany w „Polskiej czerwonej księdze zwierząt” z 2001 do kategorii NT (bliski zagrożenia). Zamieszczony również na karpackiej „Czerwonej liście gatunków zagrożonych” ze statusem VU (narażony).

Stan ochrony
Stan ochrony gatunku w Karpatach ocenia się na właściwy. Populacja wilka jest co najmniej stabilna, a siedliska dobrze zachowane.

Program ochrony
Celem ochrony jest utrzymanie aktualnego dobrego stanu populacji wilka i jego siedlisk. Nadal potrzebna jest ochrona ścisła gatunku, z możliwością tworzenia stref ochronnych wokół miejsc rozrodu. Kluczowe jest zachowanie łączności między poszczególnymi obszarami Natura 2000 wyznaczonymi dla ochrony gatunku. Należy chronić szlaki migracji – korytarze ekologiczne, a w przypadku budowy lub modernizacji dróg krajowych, ekspresowych i autostrad zadbać o wybudowanie odpowiedniej liczby przejść dla zwierząt. Przy ustalaniu poziomu pozyskania jelenia i sarny w planach łowieckich należy brać pod uwagę udział drapieżnictwa wilka. Niezbędne są też działania zmierzające do minimalizacji konfliktów z hodowlą zwierząt gospodarskich, w tym działania edukacyjne hodowców, wprowadzanie metod ochrony inwentarza przed drapieżnikami (właściwe ogrodzenia elektryczne i metalowe, fladry, psy stróżujące), sprawne szacowanie szkód w inwentarzu i wypłacanie odszkodowań. W wyjątkowych przypadkach można rozważyć zezwolenie na odstrzał drapieżników.

Literatura
Strona internetowa IBS PAN (http://bison.zbs.bialowieza.pl/index.html zakładka „Inwentaryzacja wilków i rysi”).

Jędrzejewski W., Bereszyński A. 2005. Canis lupus (L., 1758) *Wilk. w: Podręczniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). Ministerstwo Środowiska, Warszawa: 386-394.

Jędrzejewski W., Schmidt K., Theuerkauf J., Jędrzejewska B., Okarma H. 2001. Daily movements and territory use by radio-collared wolves (Canis lupus) in Białowieża Primeval Forest in Poland. - Canadian Journal of Zoology 79: 1993-2004.

Jędrzejewska B. and Jędrzejewski W. 2001. Ekologia zwierząt drapieżnych Puszczy Białowieskiej. – Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa.
Okarma H. 1992. Wilk. Monografia przyrodniczo-łowiecka. Białowieża: 1-168.

Okarma H., Jędrzejewski W., Schmidt K., Śnieżko S., Bunevich A. N., Jędrzejewska B. 1998. Home ranges of wolves in Białowieża Primeval Forest, Poland, compared with other Eurasian populations. - Journal of Mammalogy, 79: 842-852.

 Fot. Grzegorz Lesniewski