Opis gatunku
Nieliczny ptak lęgowy występujący w całej Polsce. Jest gatunkiem wędrownym, zimuje w Afryce na południe od Sahary.  Jego pokarm stanowią owady społeczne, głównie osy i szerszenie. Populacja w Polsce szacowana jest na ok. 2000-2500 par lęgowych.

Siedlisko
Trzmielojad zasiedla różnego rodzaju lasy, szczególnie stare drzewostany liściaste i mieszane, ale spotykany jest także w borach. Ważna jest wielkość kompleksu leśnego: ptak ten wymaga rozległych przestrzeni preferując zwarte, rozległe lasy. Istotna jest jednak dla niego obecność polan w zwartych kompleksach leśnych i terenów otwartych/półotwartych w sąsiedztwie lasów. 

Populacja
Występuje w całych Karpatach, najliczniej w Bieszczadach (25 par), Górach Słonnych (5-10 par), na Pogórzu Przemyskim (20-30 par) i w Beskidzie Niskim (6-10 par). Dalej na zachód rzadszy: Beskid Sądecki (2-3 pary), Gorce (2-4 pary), z pozostałych terenów brak wiarygodnych szacunków liczebności.

Zagrożenia
Gatunek jest narażony na utratę siedlisk gniazdowych (zastępowanie drzewostanów liściastych i mieszanych monokulturami iglastymi) i siedlisk żerowania (likwidacja śródleśnych terenów otwartych, zalesianie i zarastanie terenów łąkowych wokół lasów).

Program ochrony
W ostojach występowania ważne jest egzekwowanie ochrony strefowej tak, aby nie niepokoić ptaków wysiadujących na gniazdach np. podczas prowadzenia prac leśnych czy w wyniku ruchu turystycznego.

Literatura:
Lontkowski J. 2004. Pernis apivorus (L. 1758) - Trzmielojad. W: Gromadzki M. (red.) – Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska, Warszawa. T. 7.
Sidło P.O., Błaszkowska B., Chylarecki P. (red.) 2004. Ostoje ptaków o randze europejskiej w Polsce. OTOP, Warszawa.

Tomiałojć L., Stawarczyk T. 2003. Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. PTPP „pro Natura”, Wrocław.