Traszka grzebieniasta (Triturus cristatus)

Opis gatunku
gatunek płaza ogoniastego z rodziny salamandrowatych Salamandridae. Samiec w okresie rozrodczym ma charakterystyczny, wydatny grzebień godowy. Jest największą traszką krajową. Prowadzi ziemno-wodnym tryb życia. Wśród wszystkich krajowych traszek jest najsilniej związana ze środowiskiem wodnym. 


Rozmieszczenie
W Polsce traszka grzebieniasta występuje głównie na nizinach i pogórzu. W Karpatach ma górną granicę pionowego zasięgu. Spotykana do wysokości około 850 m n.p.m. Najwyżej położone krajowe stanowiska znane są z Bieszczadów (850 m n.p.m.) oraz Babiej Góry (800 m n.p.m.). Najczęściej obserwowana jest w położeniach niższych, nie przekraczających 500 m n.p.m. Jest przedmiotem ochrony w 10 obszarach siedliskowych sieci Natura 2000.


Siedlisko
Preferuje zbiorniki nieco głębsze (>0,5 m) i większe (>150 m2) niż pozostałe krajowe gatunki traszek. Występuje w zarastających stawach, sadzawkach, zbiornikach powyrobiskowych i innego typu zbiornikach z wodą stojącą; charakteryzujących się dobrze rozwiniętą roślinnością, nasłonecznionych i zróżnicowanym, bogatym w kryjówki dnem. Brak ryb w zbiorniku oraz bogata baza pokarmowa wpływa dodatnio na jej obecność na stanowisku. Lądowy okres życia spędza w miejscach wilgotnych, a nawet podmokłych; w lasach liściastych o bujnym podszycie, na terenach gęsto porośniętych roślinnością trawiastą i zaroślami, na łąkach w pobliżu lasów, w cienistych i wilgotnych parkach, na torfowiskach.


Populacja
Wielkość populacji jest trudna do określenia. W polskiej części Karpat gatunek spotykany rzadko. Regularnie stwierdzany w pasie pogórza (choć są to z reguły niezbyt liczne populacje), w wyższych partiach gór liczba osobników maleje wraz ze wzrostem wysokości.


Zagrożenia
Główne zagrożenia to zanikanie i niszczenie dogodnych do rozrodu zbiorników wodnych i pogłębiająca się przez to izolacja lokalnych populacji, zanieczyszczenie stanowisk oraz straty powodowane przez ruch kołowy pojazdów. Szczególnie niekorzystne jest celowe zarybianie zbiorników. Unoszące się w otwartej toni wodnej osobniki tej największej z europejskich traszek są dla ryb dobrze widoczną i pożądaną zdobyczą. Część populacji bytuje na skraju swego zasięgu wysokościowego, tj. w warunkach suboptymalnych i jest w większym stopniu narażona na działanie czynników stresowych, m.in. ekstremalnych czynników atmosferycznych.


Stan ochrony
Biorąc pod uwagę istniejące dane o zmniejszeniu się liczby siedlisk rozrodu płazów w pewnych regionach Karpat, stan ochrony gatunku należy ocenić jako niezadowalający.


Program ochrony
Należy powstrzymywać działania mające na celu zarybianie istniejących zbiorników wodnych oraz kontrolować stan ich zarośnięcia przez roślinność, zapobiegając tym samym wypłyceniu zbiorników do stopnia uniemożliwiającego rozród traszki grzebieniastej. Przy odtwarzaniu/tworzeniu nowych zbiorników należy uwzględniać parametry odpowiednie dla rozrodu gatunku (m.in. głębokość ok. 1 m) oraz dbać o odpowiednio wysokie zagęszczenie zbiorników na danym terenie (minimum to około 2 zbiorniki na 1 km2). 

 

Literatura

 Juszczyk W. 1987. Płazy i gady krajowe, t. 1-3. (Wyd. II) PWN, Warszawa.

Głowaciński Z. 2002. Czerwona Lista Zwierząt Ginących i Zagrożonych w Polsce (Red List of Treatened Animals in Poland).

Rafiński J. 2001. Czerwona Księga Zwierząt. Kręgowce (Polish Red Data Book of Animals. Vertebrates). Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne. Warszawa, 285-286.

Rafiński J., Babik W. 2003. Traszka grzebieniasta Triturus cristatus (Laurenti, 1768). Wyd. Atlas płazów i gadów Polski – Głowaciński Z., Rafiński J. red. Kraków, 30-32.