Powierzchnia: 8255,6 ha
Położenie administracyjne: powiat nowotarski, gminy: Jabłonka, Czarny Dunajec, Nowy Targ
Istniejące formy ochrony: Południowomałopolski Obszar Chronionego Krajobrazu (441 600 ha; 1997), rezerwat przyrody Bór na Czerwonem (114,7 ha; 1956)
 
Opis obszaru

Teren rolniczo-leśny, na którym dominuje tradycyjna, ekstensywna gospodarka rolna. Obszar obejmuje rozległy, największy w Polsce południowej, kompleks torfowisk wysokich, których wzrost rozpoczął się około 9-10 tys. lat temu i trwa do dziś. Otoczone są one podmokłymi okrajkami o charakterze torfowisk przejściowych. Torfowiska i leżące wokół nich łąki odwadniane są rowami melioracyjnymi, w części zarośniętymi. Rozległe połacie terenu zajęte są przez łąki kośne, głównie mieczykowo-mietlicowe, fragmentami nie użytkowane od kilku lat i zarastające krzewami, głównie wierzbowymi. Obszar poprzecinany jest licznymi potokami, wzdłuż których uformowały się wąskie pasma młak i łąki ostrożeniowe. Znaczne powierzchnie kompleksów leśnych, zwłaszcza w południowej, przygranicznej części obszaru, zajmują sosnowe i świerkowe bory bagienne, występujące w powiązaniu z torfowiskami przejściowymi i wysokimi. W obręb obszaru (na odcinku od Wróblówki do Długopola) wchodzi także meandrujący odcinek koryta Czarnego Dunajca, rzeki meandrującej, o naturalnym charakterze, z zachowanymi szerokimi kamieńcami. Związana jest z nimi charakterystyczna dla rzek górskich roślinność, a zwłaszcza zarośla wrześni pobrzeżnej oraz łęgi nadrzeczne.

Walory przyrodnicze

Obszar Torfowisk Orawsko-Nowotarskich jest ważny dla ochrony różnorodności biologicznej. Stwierdzono tu występowanie 11 rodzajów siedlisk i 7 gatunków zwierząt z Dyrektywy Siedliskowej. W ciekach na terenie torfowisk występują 3 rasy (podgatunki) ryb uznane za specyficzne dla tych wód (płoć karpacka Rutilus rutilus carpathorossicus, kiełb dunajski Gobio gobio obtusirostris i certa Vimba vimba carinata). Znajdują się tu też stanowiska kilku zagrożonych w skali kraju gatunków bezkręgowców, m.in. jedyne znane miejsce występowania czerwca Ericcocus podhalensis, bogata populacja motyla - szlaczkonia torfowiskowego Colias palaeno.

Cel ochrony

Zasadniczym celem ochrony jest utrzymanie we właściwym stanie zachowania siedlisk torfowiskowych, borów bagiennych, łąk oraz siedlisk nadrzecznych.
W ochronie ptaków, głównym przedmiotem zainteresowania jest bogata populacja cietrzewia oraz siedliska odpowiednie dla wszystkich wymienionych powyżej gatunków, co jest zbieżne z celem ochrony siedlisk przyrodniczych.

Ogólne warunki utrzymania właściwego stanu zachowania

Utrzymaniu siedlisk przyrodniczych oraz gatunków i ich siedlisk we właściwym stanie ochrony służyć będzie kontynuacja dotychczasowej, tradycyjnej gospodarki rolnej i leśnej na terenie obszaru Natura 2000. Ważne jest również, by został zachowany dotychczasowy areał tych siedlisk.

Siedliska torfowiskowe
- Utrzymanie właściwego nawodnienia poprzez zahamowanie odpływu wody z kopuł i okrajków.
- Utrzymanie odkrytej powierzchni siedliska poprzez usuwanie części zadrzewień z kopuł torfowisk (sosna, brzoza).
- Utrzymanie areału torfowisk przez rezygnację z obkopywania kopuł (wg. wymogów prawa górniczego).
- Zabezpieczenie przeciwpożarowe.

Bory bagienne
- Utrzymanie areału i struktury wiekowej borów, poprzez stosowanie dotychczasowych, ekstensywnych form gospodarowania (głównie przerębowy).
- Utrzymanie właściwego nawodnienia poprzez zahamowanie odpływu wody z podmokłych partii borów.

Łąki kośne
- Utrzymanie areału łąk poprzez rezygnację z zalesień wytypowanych fragmentów, oraz zmiany klasyfikacji na grunty orne, budowlane itp., oraz usuwanie pojawiających się zakrzaczeń.
- Utrzymanie składu gatunkowego łąk poprzez ekstensywne użytkowanie kośno-pastwiskowe.
- Rezygnacja z intensyfikacji użytkowania (podsiewanie wysokoproduktywnymi mieszankami traw, intensywne nawożenie).

Siedliska nadrzeczne
 Ścisła kontrola eksploatacji kruszywa, ocena jej wpływu na środowisko i określenie wielkości dopuszczalnego poboru oraz zasad.
- Utrzymanie odpowiedniej szerokości i struktury koryta rzecznego poprzez regulację kwestii gospodarowania na terenie terasy zalewowej – Zakaz zabudowy, nadsypywania i regulacji brzegów (na określonym odcinku). Ochrona przeciwpowodziowa powinna być realizowana w pierwszym rzędzie poprzez odsunięcie zabudowy od brzegu.
- Umożliwienie transportu materiału skalnego i utrzymanie naturalnej dynamiki rzeki poprzez rezygnację z poprzecznej zabudowy hydrotechnicznej.

Populacje zwierząt: płazów (kumak górski i traszka karpacka), ważek (łątka turzycowa), skójki gruboskorupowej – utrzymanie siedlisk tych gatunków poprzez zachowanie odpowiadających im siedlisk przyrodniczych, wymienionych powyżej.
 

MAPA