Projekt PL0108 „Optymalizacja wykorzystania zasobów sieci Natura 2000 dla zrównoważonego rozwoju w Karpatach” realizowany jest w Instytucie Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk w ramach Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego (Islandia, Liechtenstein, Norwegia).
czytaj więcej »O projekcie
Działania projektu
Natura 2000 w Karpatach
Torfowiska Orawsko-Nowotarskie (PLB120007 )
Powierzchnia: 7944 ha
Położenie administracyjne: powiat nowotarski, gminy: Jabłonka, Czarny Dunajec, Nowy Targ
Istniejące formy ochrony: Południowomałopolski Obszar Chronionego Krajobrazu (441 600 ha; 1997), rezerwat przyrody Bór na Czerwonem (114,7 ha; 1956)
Opis obszaru
Teren rolniczo-leśny, na którym dominuje tradycyjna, ekstensywna gospodarka rolna. Obszar obejmuje rozległy, największy w Polsce południowej, kompleks torfowisk wysokich, których wzrost rozpoczął się około 9-10 tys. lat temu i trwa do dziś. Otoczone są one podmokłymi okrajkami o charakterze torfowisk przejściowych. Torfowiska i leżące wokół nich łąki odwadniane są rowami melioracyjnymi, w części zarośniętymi. Rozległe połacie terenu zajęte są przez łąki kośne, głównie mieczykowo-mietlicowe, fragmentami nie użytkowane od kilku lat i zarastające krzewami, głównie wierzbowymi. Obszar poprzecinany jest licznymi potokami, wzdłuż których uformowały się wąskie pasma młak i łąki ostrożeniowe. Znaczne powierzchnie kompleksów leśnych, zwłaszcza w południowej, przygranicznej części obszaru, zajmują sosnowe i świerkowe bory bagienne, występujące w powiązaniu z torfowiskami przejściowymi i wysokimi. W obręb obszaru (na odcinku od Wróblówki do Długopola) wchodzi także meandrujący odcinek koryta Czarnego Dunajca, rzeki meandrującej, o naturalnym charakterze, z zachowanymi szerokimi kamieńcami. Związana jest z nimi charakterystyczna dla rzek górskich roślinność, a zwłaszcza zarośla wrześni pobrzeżnej oraz łęgi nadrzeczne.
Walory ornitologiczne
Na obszarze Torfowisk Orawsko-Nowotarskich stwierdzono występowanie co najmniej 13 gatunków ptaków wymienionych w Załączniku I Dyrektywy Ptasiej (cietrzew, derkacz, bocian czarny, głuszec, jarząbek, żuraw, zimorodek, puchacz, włochatka, dzięcioł czarny, świergotek polny, muchołówka mała, gąsiorek), w tym 4 gatunków wymienionych w Polskiej czerwonej księdze zwierząt (cietrzew, głuszec, puchacz, włochatka).
Torfowiska są najważniejszą w południowej Polsce ostoją cietrzewia (150-170 samców). Znaczna jest również, jak na siedliska górskie, liczebność derkacza (100-150 samców).
Cel ochrony
Zasadniczym celem ochrony jest bogata populacja cietrzewia oraz siedliska odpowiednie dla wszystkich wymienionych powyżej gatunków, co jest zbieżne z celem ochrony siedlisk przyrodniczych.
Ogólne warunki utrzymania właściwego stanu zachowania
Populacja cietrzewia
- Utrzymanie we właściwym stanie siedlisk łąkowych i torfowiskowych (w rejonach tokowisk) - patrz powyżej punkt siedliska przyrodnicze.
- Ograniczenie wstępu na teren tokowisk w terminie: koniec marca-kwiecień.
- Zakaz introdukcji bażanta.
Populacja derkacza i gąsiorka
- Utrzymanie łąk we właściwym stanie ochrony o odpowiedniej strukturze i areale (por. punkt siedliska przyrodnicze), z mozaikowatymi zakrzewieniami terenu.
- Utrzymanie późnego terminu pierwszego pokosu traw (nie wcześniej niż 10 czerwca) i zmiana techniki koszenia – wprowadzenie wolniejszych maszyn, rozłożenie wykaszania dużych obszarów łąkowych na kilka dni, rozpoczynanie pokosu od środka łąki i prowadzenie go do peryferii, pozostawianie pasa nie wykoszonych ziołorośli na skraju łąki, stanowiącego ok. 5% powierzchni łąkowej (derkacz).
Populacje leśnych gatunków ptaków (bocian czarny, głuszec, jarząbek, żuraw, puchacz, włochatka, dzięcioł czarny, świergotek polny, muchołówka mała)
- Utrzymanie ekstensywnej gospodarki leśnej, na dotychczasowym poziomie (por. utrzymanie siedlisk leśnych i torfowiskowych).