Projekt PL0108 „Optymalizacja wykorzystania zasobów sieci Natura 2000 dla zrównoważonego rozwoju w Karpatach” realizowany jest w Instytucie Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk w ramach Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego (Islandia, Liechtenstein, Norwegia).
czytaj więcej »O projekcie
Działania projektu
Natura 2000 w Karpatach
Tatry (PLC120001 )
Powierzchnia: 21 018,1 ha
Położenie administracyjne: powiat tatrzański, gminy: Witów, Kościelisko, Zakopane, Bukowina, Białka Tatrzańska, Poronin
Istniejące formy ochrony: Obszar położony w całości w obrębie Tatrzańskiego Parku Narodowego; wchodzi w skład dwustronnego (polsko-słowackiego) Tatrzańskiego Rezerwatu Biosfery, powołanego w 1992 r.
Opis obszaru
Tatry, położone w centralnej części Karpat Zachodnich, stanowią najwyższy i najcenniejszy przyrodniczo masyw górski pomiędzy Alpami i Kaukazem, charakteryzujący się alpejskim krajobrazem i typowym układem stref klimatyczno-roślinnych: regiel dolny, regiel górny, piętro subalpejskie (kosówka), piętro alpejskie (halne), piętro subniwalne (turniowe). Prawie 70% powierzchni obszaru zajmują lasy i zarośla kosodrzewiny, pozostałe 30% to tereny otwarte.
Obszar obejmuje polską, północną część Tatr: Tatry Wysokie zbudowane ze skał krystalicznych i metamorficznych oraz Tatry Zachodnie, zbudowane ze skał osadowych, wapiennych. Teren obfituje w formy geomorfologiczne, charakterystyczne dla rzeźby postglacjalnej. Znajduje się tu około 600 jaskiń, wypłukanych w mało odpornych na erozję skałach wapiennych (chodniki najdłuższej z nich liczą ponad 17 km). Tatry są obszarem źródliskowym wielu potoków. Występują tu liczne wodospady, ponad 30 jezior oraz obfite wody podziemne.
Ponad połowa powierzchni (11 500 ha), w tym całe piętra: subalpejskie, alpejskie i turniowe i część pięter regla górnego i dolnego podlega ochronie ścisłej, polegającej na ochronie procesów zachodzących w przyrodzie.
Walory przyrodnicze
Tatry, mimo że niewielkie, stanowią najwyższy i najcenniejszy masyw pomiędzy Alpami i Kaukazem, z charakterystycznym, alpejskim krajobrazem i typowym układem stref klimatyczno-roślinnych. Jest to obszar o wyjątkowym znaczeniu dla ochrony bioróżnorodności. Zidentyfikowano tu 31 typów siedlisk z Załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG oraz 15 gatunków zwierząt i 7 gatunków roślin z Załącznika II tej dyrektywy (w tym 6 gatunków priorytetowych). Jedyne w Polsce ostoje kozicy Rupicapra rupicapra i świstaka Marmota marmota - reprezentujących izolowane populacje tatrzańskie. Najważniejsza w Polsce ostoja darniówki tatrzańskiej Microtus tatricus i ważna ostoja traszki karpackiej (oba gatunki są karpackimi endemitami). Ostatnie publikowane stwierdzenia endemicznej dla Karpat sichrawy karpackiej pochodzą z 1965 r. Zróżnicowana, bogata flora (ok. 1000 gat. roślin naczyniowych) i fauna obejmują wiele gatunków zagrożonych i rzadkich w Polsce oraz objętych ochroną prawną. Wiele z nich ma w Tatrach swoje jedyne stanowiska na terenie Polski, m. in. Cochlearia tatrae i Pulsatilla slavica oraz znajduje się tu 1 z 4 w Polsce, mocna populacja Campanula serrata (gatunki z Załącznika II Dyrektywy Rady 92/43/EWG). Tatry to także centrum endemizmu w tej części Europy. Stwierdzono tu występowanie 32 taksonów roślin naczyniowych, zaliczanych do endemitów karpackich, a także 4 endemiczne zespoły roślinne oraz 3 dalsze znane ponadto tylko z Niżnich Tatr. Kilka innych, mimo że nieco szerzej rozprzestrzenionych, ma swoje centrum występowania w Tatrach.
Wpływy i zagrożenia
Tatry pozostają pod silną presją turystyczną. Każdego roku, ten niewielki stosunkowo obszar odwiedza, głównie latem i zimą, ok. 4 miliony osób. Penetracja terenu poza szlakami, przyczynia się do niepokojenia zwierząt. Negatywny wpływ wywiera także rozwój infrastruktury narciarskiej w rejonie Kasprowego Wierchu; nadmierna eksploracja speleologiczna niszczy naturalne warunki mikroklimatyczne jaskiń oraz ich szatę naciekową. Zagrożeniem jest także gopodarka leśna prowadzona na gruntach będących własnością Wspólnot Leśnych w zachodniej części Parku. Znaczne ograniczenie wypasu przyczynia się do uruchomienia procesów sukcesji naturalnej na halach.