Opis gatunku
Gatunek priorytetowy, jeden z największych europejskich gryzoni, hibernujący przez zimę; gatunek wysokogórski.

 
Rozmieszczenie
Świstak tatrzański występuje tylko w Tatrach, na wysokości 1380-2050 m n.p.m.. Jest przedmiotem ochrony na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego i w obszarze Natura 2000 „Tatry”.

 
Siedlisko
Typowym środowiskiem świstaka są tereny pokryte roślinnością zielną w piętrze subalpejskim (kosodrzewina), alpejskim (halnym) i subniwalnym. Powierzchnię siedliska szacuje się na około 1400 ha. Gatunek preferuje otwarte powierzchnie hal. Nachylenie i ekspozycja stoku nie ma istotnego znaczenia. Kluczową rolę odgrywa możliwość kopania nor. Gleba i rumosz w podłożu muszą mieć odpowiednią miąższość i strukturę.

 
Populacja
Liczebność populacji utrzymuje się od 1999 r. na poziomie około 40-50 kolonii (grup rodzinnych). W ostatnim dziesięcioleciu nie notowano większych zmian liczebności populacji gatunku, obserwuje się natomiast zmiany lokalizacji poszczególnych rodzin.

Zagrożenia
Zagrożeniem jest kłusownictwo. Obecnie brak danych o rozmiarze tego procederu, wiadomo jednak, że wciąż istnieje i powoduje znaczące ograniczenie areału występowania i liczebności świstaka (głównie w Dolinach: Waksmundzkiej, Pańszczycy i Kościeliskiej). Pewnym zagrożeniem jest też narciarstwo poza wytyczonymi trasami oraz penetracja terenu poza wyznaczonymi szlakami, powodujące płoszenie i niepokojenie zwierząt. Do naturalnych zagrożeń należy presja drapieżników, szczególnie: rysia, orła przedniego i lisa oraz takie czynniki środowiskowe jak: nawalne deszcze i spływy gruzowe. Obserwowany proces zarastania hal przez kosodrzewinę odbywa się jedynie do naturalnej granicy zasięgu występowania świstaka. Gatunek zamieszczony na polskiej „Czerwonej liście zwierząt ginących i zagrożonych” oraz w „Polskiej czerwonej księdze zwierząt” z kategorią EN (silnie zagrożony).

Stan ochrony
Stan ochrony gatunku jest właściwy. Populacja jest stabilna, a siedlisko ma charakter naturalny i nie podlega negatywnym zmianom; w całości jest objęte ochroną ścisłą w Tatrzańskim Parku Narodowym.

Program ochrony
Celem ochrony jest utrzymanie aktualnego dobrego stanu populacji i siedliska. Należy stosować dotychczasowe zasady ochrony, ze szczególnym naciskiem na efektywną ochronę przed kłusownikami i ograniczenie atropopresji w rejonie Kasprowego Wierchu. Zalecane są badania dynamiki populacji, zmian zasięgu areału występowania, wpływu czynników środowiskowych na liczebność populacji oraz stopnia antropopresji.

Literatura
Gąsienica-Byrcyn W. 1994. Z ekologii świstaka (Marmota marmota Kratochvíl, 1961) w Tatrach polskich. Rocznik Podhalański 4: 99-122. Wydawnictwo Muzeum Tatrzańskiego, Zakopane.

Gąsienica-Byrcyn W., 2001. Świstak. W:, Polska Czerwona Księga Zwierząt. Kręgowce. Z. Głowaciński (red.) PWRiL, Warszawa: 67-69.

Gąsienica-Byrcyn W., 2004. Świstak Marmota marmota. W: Adamski P., Bartel L., Bereszyński A., Kepel A., Witkowski Z. (red.) Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska, Warszawa, T. 6.

Zwijacz T. 2002. Liczebność i rozmieszczenie zimowych nor świstaka Marmota marmota L. we wschodniej części Tatrzańskiego Parku Narodowego. Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody 3: 327-339 Białowieża.