Opis gatunku
zagrożony wyginięciem małż słodkowodny z rodziny Unionidae

Rozmieszczenie
Zasięg geograficzny skójki gruboskorupowej w Polsce obejmuje niemal cały kraj, z wyjątkiem wyższych położeń górskich. W polskich Karpatach stanowiska tego małża występują do wysokości 700 m n.p.m. Najwyżej położone stanowisko znajduje się w Jeleśni (dopływie Czarnej Orawy). Najobfitsze i najlepiej zachowane stanowiska skójki są we wschodniej części Pogórza Karpackiego i Karpat. Populacje spotykane na niektórych odcinkach Sanu można uznać za wzorowo zachowane. Im dalej na zachód, tym częstość występowania skójki jest mniejsza, a jakość stanowisk gorsza. Gatunek jest przedmiotem ochrony w 3 obszarach siedliskowych sieci Natura 2000 w Karpatach: „Bieszczady”, „Jasionka”, „Torfowiska Orawsko-Nowotarskie”.

Siedlisko
Skójka gruboskorupowa występuje na dnie dużych potoków, strumieni i rzek charakteryzujących się czystą wodą. Jest gatunkiem wrażliwym na zanieczyszczenia. Preferuje koryto naturalnie ukształtowane przez rzekę, bez oznak regulacji oraz dno o drobniejszej granulacji, piaszczyste lub piaszczysto-żwirowe. Znaleźć ją można tam, gdzie nurt zwalnia, przeważnie blisko brzegu. Rzeki, w których znajdują się stanowiska skójki zalicza się do krainy lipienia i brzany. Istotne dla skójki jest występowanie gatunków ryb, na których przechodzi przeobrażenie jej larwa, czyli klenia, wzdręgi, okonia, strzebli potokowej czy głowacza białopłetwego.

Populacja
Na obszarze polskich Karpat populacje skójki są zazwyczaj niezbyt liczne i często izolowane, co zwiększa prawdopodobieństwo ich wymarcia. Jest to niepokojące, gdyż karpacka populacja tego gatunku charakteryzuje się pewną odmiennością genetyczną w porównaniu do populacji zamieszkujących rzeki nizinne. Do tej pory opisano z Karpat kilkanaście rzek i potoków zasiedlonych przez skójki. Liczebność skójki na badanych stanowiskach jest bardzo zróżnicowana, np. w górnym Sanie występują tysiące osobników, natomiast w dopływach Czarnej Orawy znajdowano po kilka, najwyżej kilkanaście osobników.

Zagrożenia
Najistotniejszym zagrożeniem dla skójki gruboskorupowej jest degradacja i niszczenie siedlisk poprzez regulacje i zabudowę cieków, budowę zbiorników zaporowych i innych budowli przegradzających rzekę. Szkodliwe są także inne działania zmieniające strukturę koryta cieku, takie jak np. pogłębianie czy pobór kruszywa z koryta. Zagrożeniem jest wprowadzanie gatunków ryb, na których larwy skójki nie mogą przejść przeobrażenia, a które wpływają na zmniejszenie liczebności ryb-żywicieli larw skójki. Jako zwierzęta pobierające pokarm przez filtrowanie wody, skójki są bardzo wrażliwe na zmiany chemizmu wód. Zagrożenie dla niej stwarza zarówno odprowadzanie do rzek ścieków zawierających trujące substancje, jak i nieznaczne zmiany składu chemicznego wody wywołane gospodarką rolną. 

Stan ochrony gatunku
Stan ochrony gatunku w regionie alpejskim można określić jako niewłaściwy, przede wszystkim ze względu na dramatycznie szybkie tempo zanikania odpowiednich dla niego siedlisk na skutek regulacji rzek, budowy zbiorników zaporowych i innych przegród poprzecznych rzek, zmian w składzie gatunkowym ryb, nielegalnego poboru kruszywa z koryta oraz zanieczyszczenia wód.. Są też historyczne dane o jego występowaniu na kilku stanowiskach, aktualnie już nieistniejących. 

Program ochrony
Najważniejszym celem ochrony powinna być poprawa jakości siedlisk skójki, dlatego wszelkie prace ingerujące w strukturę koryta cieku zamieszkiwanego przez skójki powinny uwzględniać wymagania tego gatunku. W sytuacji, kiedy nie można odstąpić od działań szkodliwych z punktu widzenia wymagań skójki, należy przenieść zagrożone osobniki w inne miejsce. Należy też egzekwować zakaz poboru kruszywa z koryt cieków. W związku z tym, że dla istnienia populacji skójki istotny jest skład gatunkowy ryb w rzece, konieczne jest wprowadzenie nadzoru nad zarybieniami i utrzymywanie dogodnych warunków dla rozwoju populacji ryb-żywicieli larw skójki. Należy też przedsięwziąć działania zmierzające w kierunku poprawy jakości wody w zlewni, poprzez budowę kanalizacji i oczyszczalni ścieków. Obok eliminacji źródeł emisji zanieczyszczeń do rzek, istotne jest ograniczenie eutrofizacji wód związanej z gospodarką rolną w zlewni.

Literatura
Zając K. 2004. Unio crassus. W: Głowaciński Z. Nowicki J. (red.). Polska czerwona Księga Zwierząt. Bezkręgowce. Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie, Akademia Rolnicza im. A. Cieszkowskiego w Poznaniu, Kraków: 353-355.

Zając K. 2004. Unio crassus. W: Adamski P., Bartel R., Bereszyński A., Kepel A., Witkowski Z. (red.) Gatunki Zwierząt (z wyjątkiem ptaków). Poradnik ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 - podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska, Warszawa. Tom 6: 145-148.

Piechocki A., Dyduch-Falniowska A. 1993. Mięczaki (Mollusca). Małże (Bivalvia). W: Fauna Słodkowodna Polski, z. 7A, Polskie Towarzystwo Hydrobiologiczne. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa, 200 ss.