Rzepik szczeciniasty (Agrimonia pilosa)

 Rozmieszczenie
Gatunek znany w Beskidach Wschodnich od połowy lat 90. XX wieku. Występuje w Bieszczadach, Beskidzie Niskim i Górach Sanocko-Turczańskich. Pochodzenie stanowisk karpackich jest nieznane, prawdopodobnie antropogeniczne. Większość stanowisk jest chroniona w 3 obszarach Natura 2000. Najsilniejsze populacje znajdują się w Ostoi Jaśliskiej i w Bieszczadach (kilkanaście stanowisk).


Siedlisko

Gatunek o szerokim spektrum siedliskowym. Spotykany w zbiorowiskach łąkowych z klasy Molinio-Arrhenatheretea, okrajkowych z klasy Rhamno-Prunetea oraz leśnych ze związku Alno-Ulmion, a także na przydrożach (zb. z klasy Artemisietea), zarówno na siedliskach silnie ocienionych, półcienistych, jak i w pełnym oświetleniu.


Populacja

Populacje są przeważnie nieliczne i składają się z kilku do kilkuset osobników. Najczęściej spotyka się kilka kęp (osobników), rozmieszczonych skupiskowo, zajmujących od kilkudziesięciu metrów (zwłaszcza na okrajkach, przydrożach) do nawet ponad hektarowych powierzchni siedlisk łąkowych (Wisłok Wlk., Nieznajowa). Poszczególne osobniki wytwarzają od jednego do kilku pędów, najczęściej po trzy. Liczba pędów wegetatywnych z reguły wynosi poniżej 10% wszystkich pędów na stanowisku. Siewki spotykane są rzadko, zwykle nieliczne.


Zagrożenia
Głównymi zagrożeniami, obok patogenów atakujących osobniki gatunku, są czynniki siedliskowe, przede wszystkim naturalne procesy sukcesji prowadzące do zwierania się warstwy runi i jej wzrostu, powodujące zagłuszanie rzepika oraz odkładanie się wojłoku mogącego utrudniać kiełkowanie nasion. Gatunek zamieszczony w „Czerwonej księdze Karpat polskich” z 2008 r. z kategorią LR (gatunek niższego ryzyka).


Stan ochrony
Stan ochrony najobfitszej populacji gatunku w Ostoi Jaśliskiej i w Bieszczadach ocenia się jako właściwy FV. Nieco słabsze, położone na zachód od nich, zaklasyfikowano jako stan niewłaściwy, z tendencją do poprawy U1↑. W skali regionu alpejskiego stan ochrony gatunku jest określono jako właściwy: FV.


Program ochrony
Gatunek o słabo poznanej ekologii, stąd trudności w planowaniu działań ochronnych. Wydaje się, że na razie wystarczy ochrona bierna, z wyjątkiem stanowisk, na których stwierdzono rozprzestrzenianie się obcych gatunków inwazyjnych, jak rudbekia naga, które należy usuwać.

Literatura
Studnik-Wojciechowska B. 2004. Agrimonia pilosa Ledeb. rzepik szczeciniasty. W: B. Sudnik-Wójcikowska, H. Werblan-Jakubiec (red.) Poradnik ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000. Tom 9. Gatunki roślin. Wyd. Min. Środowiska, Warszawa; ss. 72-74.

Zarzyka M. 2001. Rośliny naczyniowe górnego biegu Wisłoki (Beskid Niski) Fragm. Flor. Geobot. Ser. Polonica 8: 43-62.

Zemanek B., Winnicki T. 1999. Rośliny naczyniowe Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Monogr. Bieszczadzkie 3: 1-249.