Projekt PL0108 „Optymalizacja wykorzystania zasobów sieci Natura 2000 dla zrównoważonego rozwoju w Karpatach” realizowany jest w Instytucie Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk w ramach Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego (Islandia, Liechtenstein, Norwegia).
czytaj więcej »O projekcie
Działania projektu
Natura 2000 w Karpatach
Ponurek Schneidera (Boros schneideri)
Opis gatunku
Borealny gatunek chrząszcza, relikt lasów pierwotnych. Cykl rozwojowy trwa 2 lata.
Rozmieszczenie
W Polsce gatunek znany z Pojezierza Mazurskiego, Puszczy Białowieskiej, Gór Świętokrzyskich, Pogórza Przemyskiego i Tatr. Najnowsze potwierdzone stanowiska znajdują się w Puszczy Białowieskiej. Jedyne stwierdzenie z Karpat (Tatry) jest nie potwierdzone od ponad 100 lat. Należałoby przeprowadzić badania w celu wyjaśnienia, czy gatunek tam jeszcze występuje.
Siedlisko
Występuje w lasach o charakterze zbliżonym do naturalnego, zwykle z dużym udziałem sosny. Dla jego rozwoju niezbędna jest obecność w drzewostanie starych, zamierających lub obumarłych drzew; w szczelinach kory takich drzew samice składają jaja.
Stan ochrony
Objęty ścisłą ochroną gatunkową, zagrożony: kategoria EN na polskiej Czerwonej Liście Zwierząt Ginących i Zagrożonych oraz w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt.
Zagrożenia
Głównym powodem regresu B. schneideri jest dominujący w kraju typ lasu gospodarczego, który nie zapewnia warunków koniecznych dla rozwoju gatunku, zwłaszcza dostatecznej ilości materiału lęgowego (stosunkowo młode drzewostany, usuwanie drzew martwych i zamierających). Ze względu na skryty tryb życia, stosunkowo niewielkie rozmiary ciała i rozproszone występowanie gatunek nie jest narażony na wyłapywanie i nie stanowi obiektu handlu kolekcjonerskiego.
Plan ochrony
Szczegółowe zasady ochrony są takie jak dla innych owadów leśnych związanych z lasami o charakterze zbliżonym do naturalnego. W lasach gospodarczych należy ograniczyć wycinanie starych drzew, a zwłaszcza zaprzestać wszelkich cięć w pozostałych jeszcze fragmentach lasów naturalnych. Ponadto, w użytkowanych gospodarczo drzewostanach należy pozostawiać pewien procent drzew martwych do ich całkowitego rozkładu.
Literatura
Gutowski J., Buchholz L. 2000. Owady leśne – zagrożenia i propozycje ochrony. W: Ochrona owadów w Polsce u progu integracji z Unią Europejską. Wiad. Entomol., 18, Supl. 2: 43-72.
Kubidz D. 2004. Boros schneideri (Panzer, 1796). W: Głowaciński Z., Nowacki J. (red.) Polska Czerwona Księga Zwierząt. Bezkręgowce (Polish Red Data Book of Animals. Invertebrates). IOP PAN Kraków – AR Poznań. s. 139-140.
Kubisz D. 2004. Boros schneideri (Panzer, 1796). W: Adamski P., Bartel L., Bereszyński A., Kepel A., Witkowski Z. (red.) Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska, Warszawa, T. 6, s. 67-70.