Powierzchnia:  2334,0 ha  
Położenie administracyjne: powiat nowotarski, gminy: Czorsztyn, Krościenko nad Dunajcem, Szczawnica
Istniejące formy ochrony: Pieniński Park Narodowy (2346,0 ha)

Opis obszaru

Obszar obejmuje północny, brzeżny region Pienin – pasma górskiego stanowiącego najwyższą część Pienińskiego Pasa Skałkowego, leżącego w Karpatach Zachodnich. Pieniny zbudowane są głównie z wapieni i piaskowców. Dwa przełomy Dunajca dzielą je na trzy części: Pieniny Spiskie (najwyższy szczyt – góra Żar, 879 m n.p.m.), Pieniny Właściwe (Trzy Korony, 982 m n.p.m.) i Małe Pieniny (Wysoka, 1052 m n.p.m.).
Duża odporność budujących Pieniny skał wapiennych na erozję przyczyniła się do wykształcenia różnorodnych, efektownych form skalnych (np. Trzy Korony, Sokolica, Czertezik). W masywie Pienin zinwentaryzowano do tej pory 22 jaskinie. Największa z nich – Jaskinia w Ociemnem, ma 196 m długości i 47,5 m głębokości. Na obrzeżach Pienin miały miejsce procesy wulkaniczne, czego śladem są liczne intruzje magmowe występujące na odcinku o długości około 20 km, od wsi Kluszkowce w kierunku Szczawnicy. Współczesną pozostałością aktywności wulkanicznej w tym rejonie są wody mineralne, określane jako szczawy, których źródła znajdują się m.in. w Szczawnicy i Krościenku. 
Obszar Pienin odwadniany jest przez dwie rzeki: Dunajec i Krośnicę. Jedna z największych atrakcji turystycznych Pienin – malowniczy przełom – związana jest właśnie z Dunajcem, który na odcinku 9 km wyciął w masywie 7 ostrych zakrętów. Meandry Dunajca wymuszone są specyficzną sekwencją warstw geologicznych (twardych skał wapiennych i mało odpornej osłony fliszowej) oraz przebiegiem licznych szczelin, pęknięć i dyslokacji. Geneza przełomu nie została jednak do dziś wyjaśniona.
Cechą charakterystyczną Pienin są duże różnice w klimacie lokalnym między ich południowymi i północnymi stokami. Lasy pokrywają około 70% powierzchni ostoi. Na zboczach o ekspozycji północnej przeważa żyzna buczyna karpacka, a u podnóża skał i w żlebach spotkamy płaty jaworzyny górskiej. Zbocza o ekspozycji południowej zajmują ciepłolubne lasy bukowe i jodłowe, a na obszarach odlesionych występują bujne murawy kserotermiczne. Charakterystyczna dla Pienin jest obecność półnaturalnych, bogatych biocenoz łąkowych, porastających polany reglowe, niezwykle barwnych górskich muraw naskalnych oraz reliktowych, kserotermicznych lasków sosnowych.

Walory przyrodnicze 

Obszar ważny dla zachowania bioróżnorodności; stwierdzono tu 20 typów siedlisk z Załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG (m.in. najlepiej w Karpatach polskich wykształcone murawy kserotermiczne oraz użytkowane ekstensywnie łąki o wyjątkowym bogactwie florystycznym i obfitym udziale storczykowatych) oraz 22 gatunki z Załącznika II Dyrektywy Rady 92/43/EWG. Wśród roślin na liście tej znalazły się rośliny naczyniowe: pszonak pieniński Erysimum pieninicum (gatunek priorytetowy, znany wyłącznie z Pienin) i obuwik pospolity Cypripedium calceolus oraz mech – bezlist okrywowy Buxbaumia viridis – związany z naturalnymi lasami, a rosnący na rozkładającym się drewnie. Na podkreślenie zasługuje bogactwo flory. Znanych jest stąd niemal 900 gatunków roślin naczyniowych (ponad 1100 w całych Pieninach), wśród nich dwa gatunki endemiczne (mniszek pieniński Taraxacum pieninicum i pszonak pieniński) oraz 3 endemiczne odmiany (rozchodnik ostry Sedum acre var. calcigenum, bylica piołun Artemisia absinthium var. calcigena, chaber barwny Centaurea triumfettii var. pieninica) oraz relikty geograficzne (chryzantema Zawadzkiego Dendrathema zawadzkii, tawuła średnia Spiraea media, szczwoligorz tatarski Conioselinum tataricum i jałowiec sabiński Juniperus sabina). Spośród endemitów zachodniokarpackich występują tutaj: oset klapowany Carduus lobulatus i goździk wczesny Dianthus plumarius subsp. praecox. Pieniny są też jedynym miejscem, z którego wykazano występowanie Dianthus nitidus (endemit, względnie subendemit Karpat Zachodnich) w Polsce. Jego jedyne stwierdzenie pochodzi z 1880 r. i obecność gatunku nie została później potwierdzona. Znajdują się tu też stanowiska licznych gatunków roślin naczyniowych chronionych prawnie oraz zagrożonych w Polsce. Opisano stąd także endemiczny zespół: Dendranthemo-Seslerietum variae, porastający strome zbocza i półki skalne ścian wapiennych oraz najlepiej tutaj wykształcona ciepłolubna łąka pienińska Anthyllidi-Trifolietum montani.
Niezwykle bogata jest fauna bezkręgowców, z wieloma rzadkimi i zagrożonymi gatunkami. Oprócz priorytetowych nadobnicy alpejskiej i krasopani hera oraz kilku innych gatunków z Załącznika II Dyrektywy Rady 92/43/EWG, występują tu co najmniej 2 gatunki endemiczne dla Pienin (Onychiurus carpenteri i Isophya pienensis oraz bardzo liczne endemity zachodnio- i ogólnokarpackie. Ostatnie publikowane stwierdzenie sichrawy karpackiej pochodzi z 1955 roku. Liczna jest fauna nietoperzy obejmująca 14 gatunków, w tym 4 z Załącznika II Dyrektywy Rady 92/43/EWG.

Cel ochrony

Zasadniczym celem ochrony jest zachowanie różnorodności biologicznej tego terenu. Obszar został wyznaczony zarówno dla ochrony ptaków, jak i typów siedlisk przyrodniczych i gatunków roślin i pozostałych zwierząt. Celem ochrony jest utrzymanie, przynajmniej na aktualnym poziomie, stanu zachowania tych siedlisk przyrodniczych (czyli ich powierzchni oraz struktury i funkcji) oraz gatunków (czyli wielkości ich populacji oraz powierzchni i jakości ich siedlisk). Cel ten jest zbieżny z celami ochronnymi w parku narodowym.

Ogólne warunki utrzymania właściwego stanu zachowania

Obszar Natura 2000 Pieniny położony jest w całości w obrębie parku narodowego. W przypadku gatunków ptaków oraz innych zwierząt i większości typów siedlisk (zwłaszcza leśnych), które są przedmiotem ochrony na tym obszarze, reżim ochronny parku narodowego powinien być wystarczający dla utrzymania przynajmniej aktualnego stanu ich zachowania i nie wymaga dodatkowych obostrzeń. 
Utrzymanie właściwego stanu zachowania pewnych gatunków i siedlisk utrudniają procesy sukcesji. Jest to szczególnie widoczne w przypadku półnaturalnych siedlisk przyrodniczych, które wykształciły się w wyniku lub przy udziale gospodarki ludzkiej (jak np. świeże łąki, użytkowane ekstensywnie, zbiorowiska piargowe, murawy kserotermiczne). Warunkiem ich zachowania jest pasterskie lub kośne użytkowanie, a także okresowe usuwanie podrostu drzew i krzewów. Działania takie będą równocześnie sprzyjać utrzymaniu gatunków związanych z siedliskami otwartymi. 
 

MAPA