Opis gatunku
Gatunek lęgowy występujący w Polsce bardzo nielicznie, głównie na wschodzie i północy. Podczas wędrówek może być spotykany w całym kraju. Zimuje w centralnej i południowej Afryce. Gniazda zakłada tu zwykle w starych lasach jodłowych i mieszanych w pobliżu rzek i potoków, polan oraz wilgotnych łąk i pastwisk. Pokarm zdobywa na terenach otwartych. Stanowią go głównie ssaki i ptaki, w mniejszych ilościach również gady, płazy, mięczaki i owady. Ważnym elementem łowiska są pojedyncze drzewa, stogi siana itp. elementy ułatwiające polowanie, szczególnie w niekorzystnych warunkach atmosferycznych.

Rozmieszczenie
Występuje na terenie całych Karpat, zdecydowanie liczniej w ich wschodniej części. Gatunek wykazywany jako przedmiot ochrony w 7 obszarach Natura 2000.

Siedlisko

  Występuje w lasach liściastych i mieszanych położonych w pobliżu wilgotnych łąk, mokradeł, ekstensywnie użytkowanych łąk czy zróżnicowanych terenów rolniczych z oczkami wodnymi, śródpolnymi zabagnieniami itp. Spotykany zarówno w rozległych lasach o charakterze puszczańskim, jak i w niewielkich lasach w otoczeniu rolniczym.

Populacja
Występującą w Karpatach populację można ocenić na ok. 350 par. Najliczniej gniazduje w Beskidzie Niskim. W położonych na terenie Karpat obszarach Natura 2000 występuje w następujących liczebnościach: „Beskid Niski” (160-180 par), „Beskid Żywiecki” (3 pary), „Bieszczady” (70-80 par), „Gorce” (3-5 par), „Góry Słonne” (40-45 par), „Pieniny” (2 pary), „Torfowiska Orawsko-Nowotarskie” (3-4 par).

Stan ochrony
Stan ochrony gatunku w regionie biogeograficznym alpejskim należy ocenić jako właściwy FV.

Zagrożenia
Aktualnie brak zidentyfikowanych istotnych zagrożeń dla gatunku na terenie Karpat. Potencjalnym zagrożeniem może stać się zaniechanie użytkowania łąk i pastwisk i związane z tym zmiany siedliskowe, zalesianie terenów otwartych, a także niewłaściwa gospodarka leśna w sąsiedztwie zajętych gniazd.

Program ochrony
Działania ochronne powinny koncentrować się na utrzymaniu odpowiedniej wielkości i jakości obszarów żerowiskowych, poprzez utrzymanie tradycyjnego sposobu użytkowania łąk i pastwisk oraz ochronie miejsc gniazdowania, poprzez tworzenie stref ochrony całorocznej i okresowej obejmujących zidentyfikowane gniazda.

Literatura
Rodziewicz M. 2004. Aquila pomarina (C.L. Brehm, 1831) - Orlik krzykliwy. W: Gromadzki M. (red.) – Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska, Warszawa. T. 7.
Sidło P.O., Błaszkowska B., Chylarecki P. (red.) 2004. Ostoje ptaków o randze europejskiej w Polsce. OTOP, Warszawa.
Tomiałojć L., Stawarczyk T. 2003. Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. PTPP „pro Natura”, Wrocław.