Opis gatunku
Największy gatunek nietoperza z rodziny mroczkowatych Vespertilionidae w Polsce. Wykonuje średniodystansowe wędrówki między miejscami letniego i zimowego pobytu

Rozmieszczenie
Nocek duży występuje w całych Karpatach. Granicę zasięgu wysokościowego stanowi górna granica lasu. Rozmieszczenie jest niedostatecznie poznane; brak danych z wielu rejonów. Wskazany jest jako przedmiot ochrony w 17 obszarach Natura 2000 w Karpatach, od „Beskidu Śląskiego” po „Bieszczady”.

Siedlisko
Schronieniami kolonii rozrodczych są najczęściej duże strychy budynków, sporadycznie jaskinie lub inne duże podziemia. Wielkość kolonii rozrodczych jest różna, najczęściej od kilkudziesięciu do 200 samic. Poluje głównie w lasach, rzadziej na terenach otwartych. Odżywia się drobnymi bezkręgowcami, a podstawą pożywienia są duże chrząszcze z rodziny biegaczowatych, z których wiele gatunków jest nielotnych. Większość ofiar chwytana jest na ziemi, nie w locie. Kryjówkami zimowymi są najczęściej duże obiekty (jaskinie, sztolnie, dawne forty, duże piwnice), sporadycznie obiekty małe (jak studnie czy małe piwnice). Preferuje miejsca ciepłe (+ 3–6°C). W miejscach zimowania nocki przebywają pojedynczo lub gromadnie.

Populacja
W roku 2007 stan liczebny nocka dużego szacowano na 10 000-20 000 osobników. Dane z różnych obszarów Natura 2000 wskazują na stabilność populacji (dane z zimowisk i okresu rojenia), choć jej wielkość podlega dużym wahaniom.

Zagrożenia
W przypadku schronień letnich zagrożeniem jest prowadzenie remontów z wykorzystywaniem toksycznych środków konserwacji drewna w okresie maj-sierpień oraz likwidowanie otworów wlotowych do schronień. Właściciele budynków mogą też dążyć do usuwania dużych letnich kolonii, produkujących spore ilości zalegających na stropie odchodów (co jest niebezpieczne zwłaszcza dla stropów drewnianych, gdyż może to powodować ich gnicie i osłabienie). Gatunek wrażliwy na stosowanie pestycydów. W przypadku schronień zimowych zagrożenia wiążą się z ich niszczeniem, penetracją przez ludzi oraz zmianami mikroklimatu, wynikającymi z częstej obecności ludzi czy przebudowy obiektu. W skali Polski gatunek nie jest zagrożony. W Karpatach zaklasyfikowany na „Czerwonej liście gatunków zagrożonych” do kategorii VU (narażony).

Stan ochrony
Stan ochrony gatunku w Karpatach ocenia się na właściwy.

Program ochrony
Działania ochronne powinny się skupiać na ochronie zimowisk i letnich schronień kolonii rozrodczych. Zimowiska, w których stwierdzono ponad 100 osobników nocka dużego, powinny być objęte ochroną obszarową (rezerwaty przyrody, użytki ekologiczne lub pomniki przyrody). Obiekty, w których zimowania nietoperzy nie stwierdzono, ale które w opinii specjalistów mogą być przydatne dla tych zwierząt po dokonaniu prac modernizacyjnych, należy również doprowadzić do stanu odpowiadającego wymaganiom nietoperzy. Prace remontowe na strychach budynków będących schronieniami nietoperzy należy przeprowadzać w okresie jesiennym, utrzymywać drożność wlotów do schronień, nie dopuszczać do oświetlania budynków zajmowanych przez kolonie rozrodcze nocka dużego w okresie wiosenno-letnim. Dla największych kolonii rozrodczych (liczących ponad 200 samic) należy opracować plany ochrony indywidualnie dla każdego stanowiska, obejmujące zminimalizowanie zarówno wpływu kolonii na obiekt, jak i oddziaływania użytkowników na kolonię.
 

Literatura:
Kowalski, M., Wojtowicz. B. 2004. Nocek duży. (w:) P. Adamski, R. Bartel, A. Bereszyński, A. Kepel & Z. Witkowski (red.) Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny, Tom 6. Ministerstwo Środowiska, Warszawa. pp.: 363-367.

 Postawa, T., Gałosz, W., Wołoszyn W., B. 1994. Wyniki zimowych spisów nietoperzy zebranych z pojedynczych stanowisk różnych rejonów Polski. s.175-185, Publikacje Centrum Informacji Chiropterologicznej ISEZ PAN w Krakowie.