Powierzchnia: 33,6 ha
Położenie administracyjne: powiat Limanowa, gmina: Mszana Dolna
Istniejące formy ochrony: rezerwat przyrody „Luboń Wielki" (35,24 ha; 1970)

Opis obszaru

Obszar obejmuje górną partię stoku oraz część grzbietu górskiego na południowym zboczu Lubonia Wielkiego, góry położonej w Beskidzie Wyspowym. W środkowej części obszaru rozciąga się szeroki około 20-30 m obszar niszy osuwiskowej, zasłanej blokami skalnymi. Osunięte masy skalne, nie ulegając rozdrobnieniu, utworzyły grzędy i garby o wysokości kilku metrów, nazwane „Dziurawymi Turniami”. Niżej pojawiają się rowy rozpadlinowe ze szczelinami skalnymi, a także rozległy skalny jęzor osuwiskowy o powierzchni ok. 2,5 ha. W jego centralnej części znajdują się dwa odsłonięte, eliptycznego kształtu, pola - gołoborza, o łącznej powierzchni poniżej 0,5 ha - unikalne w skali Beskidów Zachodnich. Pokrywają je płaskie bloki skalne. Niżej przebiega jeszcze jeden duży, poprzeczny wał, za którym czoło osuwiska opada stromo w dolinę. Wśród płyt i bloków skalnych pokrywających teren znajdują się obiekty jaskiniowe w formie jaskiń szczelinowych i nisz jaskiniowych. Znanych jest tu 13 jaskiń i schronisk, z których największą jest Jaskinia na Luboniu Wielkim II (26 m długości i 9 m deniwelacji); jest ona też jedyną spośród nich jaskinią, posiadającą własny mikroklimat. 
Teren jest w znacznej części pokryty lasem - żyzną buczyną karpacką (w wariancie typowym i ubogim) oraz dolnoreglowym borem jodłowo-świerkowym. W centralnej części obszaru na dużym osuwisku fliszowym, występuje charakterystyczna roślinność ściany osuwiskowej, w której rozwijają się bujnie zbiorowiska mchów, wątrobowców i paproci. Jęzor osuwiskowy i jego bezpośrednie otoczenie pokrywa dolnoreglowy bór jodłowo-świerkowy, w którym dominuje świerk. Domieszkę stanowią jodła i buk. Wśród krzewów obserwuje się: jarzębinę, bez koralowy i wiciokrzew czarny. Runo jest dość ubogie. Obok łanów borówki, rosną paprocie: narecznica szerokolistna i wietlica samicza.

Walory przyrodnicze

Jedyne w tej części Beskidów, tak duże osuwisko fliszowe i jedno z kilku zaledwie znanych miejsc występowania siedliska przyrodniczego o kodzie 8150 – środkowoeuropejskie piargi i gołoborza krzemianowe w polskich Karpatach. Znajduje się tu stanowisko rzadkiej paproci zanokcicy północnej Asplenium septentrionale. Zidentyfikowano tu 3 siedliska leśne z Załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG. Zajmują one ponad 90% powierzchni obszaru.

Cel ochrony

Zasadniczym celem ochrony jest utrzymanie areału i struktury siedlisk przyrodniczych, a zwłaszcza gołoborzy wraz z otaczającymi je zbiorowiskami leśnymi.
 
Ogólne warunki utrzymania właściwego stanu zachowania

- Utrzymanie powierzchni gołoborzy poprzez likwidację w razie potrzeby części zakrzewień i zadrzewień wkraczających na teren otwarty. 
- Ochrona składu gatunkowego zbiorowiska poprzez przesuniecie szlaku turystycznego na skraj gołoborza.
- Utrzymanie struktury siedlisk leśnych poprzez zastosowanie się do wskazań zawartych w planie ochrony rezerwatu.
 

MAPA