Projekt PL0108 „Optymalizacja wykorzystania zasobów sieci Natura 2000 dla zrównoważonego rozwoju w Karpatach” realizowany jest w Instytucie Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk w ramach Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego (Islandia, Liechtenstein, Norwegia).
czytaj więcej »O projekcie
Działania projektu
Natura 2000 w Karpatach
Krasopani hera (Callimorpha quadripunctaria )
Opis gatunku
Gatunek priorytetowy. Dość duży, charakterystycznie ubarwiony motyl z rodziny niedźwiedziówkowatych, głównie o aktywności nocnej. Gąsienica jest polifagiem, żywi się różnymi gatunkami roślin zielnych i krzewów.
Rozmieszczenie
W Karpatach gatunek był wykazywany z Beskidu Wyspowego, Gorców, Pienin, Beskidu Sądeckiego i Bieszczadów. W latach 2006-2007 potwierdzono tylko stanowiska znajdujące się w obszarach Natura 2000 „Pieniny” i „Bieszczady”, gdzie gatunek jest przedmiotem ochrony.
Siedlisko
Krasopani hera występuje na terenach górskich i podgórskich do wysokości około 900 m n.p.m. Uważana jest za gatunek leśny. W świetle prowadzonych w latach 2006-2007 obserwacji wydaje się, że jest raczej związana ze strefą ekotonu pomiędzy lasem a środowiskiem otwartym. Najczęściej obserwowana była wzdłuż szos, dróg leśnych, ścieżek i szlaków turystycznych, na odcinkach prowadzących przez tereny zalesione, których obrzeża porośnięte są krzewami i ziołoroślami z sadźcem konopiastym Eupatorium cannabinum L. (prawdopodobnie jest to główna roślina żywicielska dorosłych motyli). W Pieninach gatunek spotykany jest również na zarastających piargach. Motyl ten lubi stanowiska wilgotne, a jednocześnie ciepłe, nasłonecznione. Brak jednak wiedzy na temat szczegółowych wymagań gatunku co do czynników siedliskowych mających kluczowe znaczenie dla jego występowania.
Populacja
Wielkość populacji nieznana. Dane dotyczą z reguły pojedynczych lub co najwyżej kilku osobników. W Pieninach gatunek jest obserwowany od kilkudziesięciu lat i populacja wydaje się być stabilna.
Zagrożenia
Strefa ekotonu zasiedlana przez gatunek jest środowiskiem bardzo dynamicznym, narażonym zarówno na intensywną sukcesję lasu, jak i na niekorzystną antropopresję. Za najistotniejsze zagrożenie można uznać sukcesję krzewów i drzew na znanych stanowiskach.
Stan ochrony
Stan ochrony gatunku w Karpatach należy określić jako nieznany, przede wszystkim z uwagi na brak dobrego rozpoznania aktualnego rozmieszczenia gatunku i danych na temat preferowanych przez gatunek mikrosiedlisk. W samych Pieninach, gdzie siedliska i stanowiska krasopani hera objęte są ochroną w formie parku narodowego, stan ochrony gatunku można uznać za właściwy. Zachowaniu gatunku sprzyja realizowany program restytucji innego motyla - niepylaka apollo Parnassius apollo.
Program ochrony
Dla ochrony gatunku nie jest konieczne obejmowanie niewielkich i często efemerycznych stanowisk formalną ochroną obszarową. Należy natomiast utrzymywać ekstensywną gospodarkę leśną na obszarach, gdzie znajdują się stanowiska motyla. Ważne jest też zapobieganie zmianom w środowisku, które mogłyby wpłynąć negatywnie na gatunek, takim jak: osuszanie, dewastacja, wylesianie, przeznaczanie gruntów pod inwestycje. Aktualnie nie ma konieczności podejmowania szczególnych działań ochronnych w stosunku do gatunku, z wyjątkiem Pienin, gdzie potrzebne jest prowadzenie monitoringu sukcesji zachodzącej na stanowiskach i ewentualne usuwanie wkraczającego na piargi i siedliska kserotermiczne podrostu krzewów i drzew. Pożądane byłoby rozpoznanie rozmieszczenia gatunku w północnej i wschodniej części Pienin. W przypadku Bieszczadów z powodu ograniczonej liczby danych o występowaniu gatunku trudno formułować konkretne działania ochronne. Niezbędna jest inwentaryzacja gatunku w terenie.
.jpg)
Literatura
Buszko J. 2004. Krasopani hera. W: Adamski P., Bartel R., Bereszyński A., Kepel A., Witkowski Z. (red.). Poradnik ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). Ministerstwo środowiska, Warszawa. T. 6, s. 41-42.
Przybyłowicz Ł. 2004. Krasopani hera. W: Głowaciński Z., Nowacki J. (red.) Polska Czerwona Księga Zwierząt. Bezkręgowce. IOP PAN, Kraków.