Opis gatunku
Skrajnie rzadki chrząszcz saproksylobiontyczny, uważany za relikt lasów pierwotnych.

Siedlisko
Zasiedla liściaste i mieszane lasy o charakterze naturalnym. Wymaga do rozwoju starych, zamierających lub obumarłych drzew, złomów lub leżących pni, z którymi jest związany całym swoim cyklem życiowym. Troficznie związany głównie z dębem, ale notowany również z buka, brzozy i świerka.

Popoulacja
W Polsce znany z trzech okazów: jednego złowionego pod koniec XIX wieku na Romance w Beskidzie Żywieckim, kolejnego schwytanego w pierwszej połowie XX wieku na Równicy w Beskidzie Śląskim, i jednego odłowionego w Puszczy Białowieskiej. Jedynie to ostatnie stanowisko można uznać za aktualne. W Karpatach przez ostatnie blisko 100 lat nie potwierdzono jego obecności i jest prawdopodobne, że gatunek tam wyginął. Ze względu na brak dokładnych badań, skrajną rzadkość występowania i skryty tryb życia chrząszczy wielkość i stan obecny krajowej populacji jest niemożliwy do oszacowania. Populacja jest prawdopodobnie skrajnie nieliczna.

Stan cohrony
Phryganophilus ruficollis jest objęty ochroną gatunkową i umieszczony na polskiej Czerwonej Liście Zwierząt Ginących i Zagrożonych oraz w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt z kategorią EN (silnie zagrożony).

Zagrożenia
Głównym zagrożeniem dla gatunku jest zanik dogodnych dla jego rozwoju biotopów, których nie zapewniają dominujące w naszym regionie lasy użytkowane gospodarczo. Brak na większości obszarów odpowiedniego materiału lęgowego (usuwanie martwych drzew, zabiegi pielęgnacyjne) powoduje izolację i duże rozrzucenie stanowisk tego gatunku, przez co są one łatwo narażone na zniszczenie.

Program ochrony
Ochrona polegać musi na ścisłej ochronie biotopów gatunku, najlepiej w formie ścisłego rezerwatu faunistycznego.
Istnieje pilna potrzeba badań, mających na celu ustalenie aktualnego rozsiedlenia gatunku w naszym kraju, w tym przede wszystkim podjęcie próby odszukania go na wykazywanych dawniej stanowiskach w Beskidzie Zachodnim.

Literatura:

Kubisz D. 2004. Phryganophilus ruficollis (Fabricius, 1798). W: Głowaciński Z., Nowacki J. (eds.) Polska Czerwona Księga Zwierząt. Bezkręgowce (Polish Red Data Book of Animals. Invertebrates). Instytut Ochrony Przyrody PAN, Akademia Rolnicza im. A. Cieszkowskiego, Kraków-Poznań, s. 131-132.

Kubisz D. 2004. Phryganophilus ruficollis (Fabricius, 1798). W: Adamski P., Bartel L., Bereszyński A., Kepel A., Witkowski Z. (red.) Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska, Warszawa, T. 6, s. 118-120.