Projekt PL0108 „Optymalizacja wykorzystania zasobów sieci Natura 2000 dla zrównoważonego rozwoju w Karpatach” realizowany jest w Instytucie Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk w ramach Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego (Islandia, Liechtenstein, Norwegia).
czytaj więcej »O projekcie
Działania projektu
Natura 2000 w Karpatach
Gorce (PLB120001 )
Powierzchnia: 7287 ha
Położenie administracyjne: powiat limanowski i nowotarski; gminy: Mszana Dolna, Niedźwiedź, Rabka, gmina i miasto Nowy Targ, Ochotnica Górna, Kamienica
Istniejące formy ochrony: Gorczański Park Narodowy (7 030 ha; 1980), Południowomałopolski Ob¬szar Chronionego Krajobrazu (324 595 ha; 1997)
Opis obszaru
Obszar siedliskowy Ostoja Gorczańska obejmuje całe pasmo Gorców wraz z dolinami potoków Jaszcze i Jamne na południu oraz pasmem Mogielicy na północnym-wschodzie, znacznie wykraczając poza granice obszaru Gorczańskiego Parku Narodowego.
Obszar ptasi Gorce zawiera się w ostoi siedliskowej i tylko w niewielkim stopniu wykracza poza granice Gorczańskiego Parku Narodowego.
Gorce od północy stykają się z Beskidem Wyspowym, od wschodu z Beskidem Sądeckim, a od zachodu z Beskidem Żywieckim. Od południa pasmo ograniczone jest Kotliną Nowotarską i Pieninami.
Najwyższym szczytem Gorców jest Turbacz (1310 m n.p.m.). Stanowi on jednocześnie centralną część całego masywu, od którego gwiaździście rozchodzą się łagodne grzbiety ze wznoszącymi się kulminacjami kopulastych szczytów. Południowo-wschodnią część Gorców zajmuje Pasmo Lubania, oddzielone od głównego masywu doliną Ochotnicy i Przełęczą Knurowską.
Gorce, położone w dorzeczu Dunajca i Raby charakteryzują się bardzo dobrze rozwiniętą siecią wodną, na którą składają się liczne potoki, źródła, młaki i wysięki wodne. Największymi potokami, mającymi swoje obszary źródliskowe w Gorcach są: Kamienica i Ochotnica oraz Jaszcze i Jamne. Brak natomiast większych zbiorników wodnych - znajdują się tu jedynie kilkuarowe stawki osuwiskowe. W okolicy masywu Kudłania znajduje się grupa skałek, piaskowcowych wychodni skalnych i małych jaskiń (czy też raczej rozpadlin skalnych), a w okolicy Jaworzyny Kamienieckiej znajduje się największa gorczańska jaskinia zwana Zbójecką Jamą.
Obszar w większości pokrywają lasy reglowe, zdominowane przez świerka, buka i jodłę. Na obszarze regla dolnego dominuje zespół żyznej buczyny karpackiej, regiel górny (powyżej 1100 m n.p.m.) porastają bory świerkowe. W dolinach potoków pasmowo ciągną się niewielkie fragmenty nadrzecznej olszyny górskiej. Gorczańskie lasy zostały silnie przekształcone w wyniku gospodarki ludzkiej i od kilkudziesięciu lat trwa przebudowa drzewostanu na zgodny z siedliskiem. Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów krajobrazu Gorców są rozległe polany reglowe. Są to półnaturalne ekosystemy o dużej bioróżnorodności – występuje tu wiele gatunków roślin i zwierząt, których znaczna część związana jest tylko z tymi siedliskami. Najciekawsze zbiorowiska roślinne, które możemy tu spotkać to: łąki mieczykowo-mietlicowe, młaki kozłkowo-turzycowe i łąki ostrożeniowe. Po zaprzestaniu wypasu gorczańskie polany zaczęły zarastać. W celu wstrzymania procesu sukcesji wtórnej, Gorczański Park Narodowy ponownie wprowadził kulturowy wypas owiec oraz wykaszanie i odkrzaczanie polan.
Walory przyrodnicze
Główne pasmo Gorców to jedna z cenniejszych ostoi puszczańskich w Beskidach Zachodnich, pozostałość rozciągającej się niegdyś wzdłuż całych Karpat puszczy karpackiej.
Na obszarze Gorców stwierdzono występowanie co najmniej 18 gatunków ptaków wymienionych w Załączniku I Dyrektywy Ptasiej (głuszec, sóweczka, puszczyk uralski, dzięcioł trójpalczasty, bocian czarny, trzmielojad, orzeł przedni, orlik krzykliwy, cietrzew, jarząbek, derkacz, puchacz, włochatka, dzięcioł zielonosiwy, dzięcioł czarny, dzięcioł białogrzbiety, muchołówka mała, gąsiorek), w tym 10 gatunków wymienionych w Polskiej czerwonej księdze zwierząt (głuszec, sóweczka, puszczyk uralski, dzięcioł trójpalczasty, orzeł przedni, orlik krzykliwy, cietrzew, puchacz, włochatka, dzięcioł białogrzbiety).
Gorce są jedną z najważniejszych w Polsce ostoi głuszca (5-10 samców), dzięcioła trójpalczastego (10-15 par), sóweczki (5-10 par) i puszczyka uralskiego (5-10 par). Lokalnie jest to również teren ważny ze względu na lęgowego puchacza (2-3 pary), włochatkę (5-10 par) i dzięcioła białogrzbietego (5-10 par).
Cel ochrony
Celem ochrony w obszarze Gorce jest utrzymanie populacji ptaków będących podstawą wyznaczenia tej ostoi, zwłaszcza: głuszca, dzięcioła trójpalczastego, sóweczki i puszczyka uralskiego. Właściwe gospodarowanie w siedliskach leśnych zapewni zarazem dobre warunki bytowania wymienionych gatunków, jak i innych, związanych z lasami.
Ogólne warunki utrzymania właściwego stanu ochrony
- Niedopuszczanie do fragmentacji zwartych kompleksów leśnych (ptaki leśne).
- Zabezpieczenie tokowisk kuraków w formie stref ochrony ścisłej, okresowe zamykanie szlaków turystycznych przebiegających w pobliżu tokowisk, wykonywanie wszelkich prac leśnych poza okresem rozrodu, pozostawianie nisko ugałęzionych drzew w pobliżu tokowisk, pozostawianie wiatrołomów, śniegołomów (głuszec, jarząbek).
- Utrzymywanie starych drzew liściastych, pozostawienie dużej ilości zamierających i martwych drzew, zachowanie drzew o miękkim drewnie (dzięcioły, muchołówki).
- Utrzymywanie wielopiętrowości lasu oraz mozaiki siedlisk leśnych zarówno pod względem wieku, jak i składu gatunkowego drzewostanów (trzmielojad, sowy).
- Pozostawianie starych gniazd dużych ptaków oraz starych dziuplastych drzew (sowy).