Głuszec (Tetrao urogallus)

Opis gatunku
Ten powszechnie występujący jeszcze w Rosji i Skandynawii gatunek jest w Polsce na skraju wyginięcia. Tokuje w miejscach niedostępnych, często wilgotnych, porośniętych karłowatą sosną, brzozą lub świerkiem. Jest ptakiem osiadłym, choć często zimuje w miejscach suchszych. Ptaki łączą się w tym czasie w niewielkie stadka złożone z osobników tej samej płci. Dorosłe ptaki żywią się przede wszystkim liśćmi, owocami i pędami roślin, przy czym skład pokarmu zmienia się w cyklu rocznym. 

Rozmieszczenie
Na terenie Karpatach głuszce występują w Beskidzie Żywieckim, w Gorcach, w Paśmie Policy, w Tatrach i na Torfowiskach Orawsko-Nowotarskich. Gatunek wykazywany jako przedmiot ochrony w 5 obszarach Natura 2000.


Siedlisko
Głuszec zamieszkuje rozległe, zwarte kompleksy starszych borów i lasów mieszanych. W górach preferuje bory świerkowe z udziałem jodły, o dobrze rozwiniętym, urozmaiconym podszycie i runie.


Populacja
Karpacka populacja głuszca oceniana jest na 100-200 osobników. Niezbyt liczne populacje zasiedlają Babią Górę, Beskid Sądecki, Beskid Śląski, Beskid Wyspowy, Beskid Żywiecki, Gorce, Pasmo Policy, Tatry i Kotlinę Orawsko-Nowotarską. W położonych na terenie Karpat obszarach Natura 2000 głuszec występuje w następujących liczebnościach: „Beskid Żywiecki” (20-60 samców), „Gorce” (10-20 osobników), „Pasmo Policy” (5-12 samców), „Tatry” (30-35 samców), „Torfowiskach Orawsko-Nowotarskie” (2-3 samców).


Stan ochrony
Stan ochrony gatunku należy ocenić jako zły U2 z powodu izolacji i niewielkiej liczebności lokalnych populacji oraz pogarszającego się stanu siedlisk.


Zagrożenia
Spadek liczebności głuszca spowodowany jest przede wszystkim degradacją siedlisk, wywołaną głównie nadmierną eksploatacją lasów oraz ich osuszaniem. Istotny wpływ na liczebność gatunku może mieć także nadmierna penetracja ostoi gatunku przez ludzi, w tym także kłusownictwo.


Program ochrony
Działania ochronne powinny obejmować polepszenie stanu siedlisk gatunku poprzez ograniczenie gospodarki leśnej oraz poprawę warunków wilgotnościowych, objęcie ochroną ścisłą odpowiednio rozległych obszarów wokół głównych tokowisk, kontrolowanie i ograniczenie penetracji przez ludzi obszarów leśnych stanowiących główne miejsca bytowania, zwłaszcza w okresie toków.

Literatura
Cierlik G., Tworek S. 2004. Tetrao urogallus (L. 1758) - Głuszec. W: Gromadzki M. (red.) – Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska, Warszawa. T. 7.
Sidło P.O., Błaszkowska B., Chylarecki P. (red.) 2004. Ostoje ptaków o randze europejskiej w Polsce. OTOP, Warszawa.
Tomiałojć L., Stawarczyk T. 2003. Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. PTPP „pro Natura”, Wrocław.