Rozmieszczenie
Gatunek priorytetowy, wysokogórski, endemit ogólnokarpacki, w polskich Karpatach mający centrum występowania w Bieszczadach, gdzie notowany był na 109 stanowiskach. Ponadto znany jest z Tatr i Beskidu Żywieckiego. Występuje w zakresie wysokości od 700 m n.p.m. (Bieszczady) po 1950 m n.p.m. (Tatry). Chroniony w 3 obszarach Natura 2000, obejmujących całość populacji w regionie alpejskim.

Siedlisko
Dzwonek piłkowany jest gatunkiem o dość szerokim spektrum fitocenotycznym. Rośnie zarówno w wysokogórskich murawach, jak i różnych zespołach traworoślowych oraz w kwiecistych ziołoroślach połoninowych (Trollio-Knautietum i Diantho compacti-Hypericetum maculati), borówczyskach Vaccinietum myrtilli, murawach bliźniczkowych, wśród ziołorośli z klasy Betulo-Adenostyletea (m.in. w ziołoroślach ostrożenia dwubarwnego Cirsium helenoides), a także na łąkach mietlicowych i mieczykowo-mietlicowych Gladiolo-Agrostietum capillaris. Prawdopodobnie naturalnym siedliskiem dzwonka piłkowanego są wysokogórskie hale, podczas gdy półnaturalne łąki w niższych położeniach, stanowią siedlisko wtórne.

Populacja
Największa populacja, składająca się z około 600 000 pędów, utrzymuje się w Bieszczadach. Liczebność dzwonka piłkowanego wynosi nawet po kilkaset kwitnących pędów w pojedynczym skupieniu. W Tatrach i Beskidzie Żywieckim tworzy populacje mniejsze, złożone z kilkudziesięciu do maksymalnie kilku tysięcy osobników (Przełęcz Przegibek). W Beskidzie Żywieckim całkowitą liczebność ocenia się na około 10 000, w Tatrach około 2 000 pędów. W Gorcach gatunek był podawany w latach 50. XX wieku, potem już nie notowany. Lokalnie obserwuje się tendencję spadkową liczebności gatunku na stanowiskach. Sumaryczny areał populacji wynosi ponad 3 000 ha, z czego jedynie po 15 ha przypada na Tatry i Beskid Żywiecki. Dostępne siedlisko jest znacznie większe, obejmuje nawet kilkadziesiąt km2, choć stan jego zachowania jest zróżnicowany.

Zagrożenia
Główne zagrożenia to zarzucenie pasterstwa i kośnego użytkowania polan, prowadzące do sukcesji naturalnej i związanych z nią przemian warunków siedliskowych (wzrost żyzności podłoża, bujności runi i ocienienia, zanikanie miejsc z odsłoniętą glebą). Szczególnie niekorzystne dla dzwonka piłkowanego jest ekspansja kosówki bądź świerka, borówki czarnej, maliny właściwej, jak i wysokich bylin, głównie starca Fuchsa Senecio fuchsii i goryczki trojeściowej Gentiana asclepiadea oraz fragmentacja siedlisk. Stanowiska położone przy szlakach narażone są na presję turystyczną. Gatunek zarówno w „Polskiej czerwonej księdze roślin” z 2001 r. jak i „Czerwonej księdze Karpat polskich” z 2008 r. z kategorią VU (narażony).

Stan ochrony
Stan ochrony najobfitszych populacji gatunku w Bieszczadach, sklasyfikowano jako właściwy FV, znacznie słabszych, w Beskidzie Żywieckim i w Tatrach, jako stan niewłaściwy U1. W skali regionu alpejskiego stan ochrony gatunku jest oceniony jako pośredni między niewłaściwym a właściwym: U1↑.

Program ochrony
Celem ochrony jest utrzymanie populacji gatunku na aktualnym poziomie, w obecnie zasiedlonych przez niego pasmach górskich. Realizacja ochrony powinna obejmować następujące działania:
• stanowiska wysokogórskie, będące pierwotnym siedliskiem gatunku i skupiające znaczną część jego krajowych zasobów, aktualnie nie wymagają żadnych zabiegów ochronnych;
• na łąkach mietlicowych w niższych położeniach górskich, gatunek powinien podlegać ochronie czynnej, w formie wypasu i koszenia;
• z uwagi na słabą znajomość biologii dzwonka piłkowanego konieczne są badania ex situ (obserwacje i eksperymenty w laboratorium i ogrodzie) oraz długoterminowe obserwacje na stałych powierzchniach w naturze, pozwalające na wypracowanie najwłaściwszych dla gatunku sposobów wykonywania zabiegu (termin, częstotliwość, wysokość koszenia);
• ponieważ pozytywne znaczenie dla zachowania gatunku mogą pełnić punktowe zaburzenia gleby, należy ustalić wpływ odsłoniętej gleby na rozprzestrzenianie się gatunku oraz ocenić efektywność rozmnażania generatywnego i wegetatywnego.

Literatura
Białecka K. 1982. Rośliny naczyniowe grupy Pilska w Beskidzie Żywieckim. Zesz. Nauk. UJ 618, Pr. Bot. 10: 1-149.

Jasiewicz A. 1965. Rośliny naczyniowe Bieszczadów Zachodnich. Monogr. Bot. 20: 1-340.

Kornaś J. 1957. Rośliny naczyniowe Gorców. Monogr. Bot. 5: 1-259.

Pacyna A., Piękoś-Mirkowa H. 1968. Rozmieszczenie Campanula serrata (Kit.) Hendrych w Polsce. Fragm. Flor. Geobot. 14: 229-234.

Piękoś-Mirkowa H. 2001. Campanula serrata (Kit.) Hendrych – dzwonek piłkowany. W: R. Kaźmierczakowa, K. Zarzycki (red.), Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Inst. Botaniki im. W. Szafera, Inst. Ochrony Przyrody PAN, Kraków.

Piękoś-Mirkowa H. 2001. Campanula serrata (Kit.) Hendrych – dzwonek piłkowany. W: Sudnik-Wojciechowska B., Werblan-Jakubiec H. (red.) Gatunki roślin. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Tom 9. Ministerstwo Środowiska, Warszawa, 92-95.

Piękoś-Mirkowa H., Mirek Z., Miechówka A. 1996. Endemic vascular plants in the Polish Tatra Mts. Distribution and ecology. Polish Bot. Stud. 12: 1-107.

Zając A., Zając M. (red.) 2001. Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. Nakł. Prac. Chorologii Komputerowej UJ, Kraków.

Zemanek B., Winnicki T. 1999. Rośliny naczyniowe Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Monogr. Bieszcz. 3.