Dentario glandlosae-Fagenion, Galio odorati-Fagenion) (9130)

Rozmieszczenie
Żyzna buczyna karpacka jest najszerzej rozprzestrzenioną formacją roślinną w polskich Karpatach. Największe powierzchnie zajmuje w Bieszczadach. Im dalej na zachód, tym udział tego siedliska jest mniejszy. Występuje w zakresie wysokości od 300-1100 m n.p.m. znajdując swe optimum na większości siedlisk strefy dolnego regla. Siedlisko jest obecne w zdecydowanej większości obszarów Natura 2000 w regionie.


Charakterystyka
Żyzna buczyna karpacka spotykana jest zarówno na siedliskach żyznych, średnio zasobnych, jak i uboższych. Porasta stoki i grzbiety górskie oraz zbocza dolin i wąwozów, nie wykazując przywiązania do określonej ekspozycji.
Drzewostan tworzy głównie buk. Towarzyszy mu jodła, czasem stanowiąc spory udział w składzie gatunkowym, jednostkowo świerk, a w miejscach zasobniejszych także jawor. Warstwa krzewów jest słabo rozwinięta, budują ją młode osobniki drzew i nieliczne krzewy. Charakterystyczną cechą runa jest obfite występowanie geofitów wczesnowiosennych, takich jak: żywiec gruczołowaty na wschodzie, a w zachodniej części Karpat – dziewięciolistny czy zawilec gajowy, zakwitające jeszcze przed rozwojem liści drzew. Poza tym obficie zaznacza się obecność innych gatunków żyznych lasów liściastych. Siedlisko wykazuje duże zróżnicowanie regionalne i mikrosiedliskowe.


Zagrożenia
Głównym zagrożeniem dla siedliska żyznych buczyn jest rozbudowa infrastruktury sportów zimowych. Turystyka kwalifikowana, mimo że przez kompleksy tego siedliska przebiega bogata sieć szlaków i tras turystycznych, nie stanowi tutaj zagrożenia. Za potencjalne zagrożenie uznać można intensywne pozyskanie drewna oraz niefrasobliwe planowanie sieci dróg zrywkowych.


Stan ochrony
Stan siedliska w regionie alpejskim opisuje się jako właściwy, a jego powierzchnię – stabilną. Spora cześć dobrze zachowanych płatów żyznej buczyny karpackiej znajduje się w strefach ochrony obszarowej (obszarów Natura 2000, parków narodowych i rezerwatów). W regionie tylko w nielicznych miejscach stan ochrony siedliska oceniany jest jako niezadowalający czy też zły.


Program ochrony
Rosnący poziom wiedzy na temat siedliska daje podstawy do wypracowania odpowiedniego sposobu postępowania w terenach, gdzie podlega ono użytkowaniu. Rozległe kompleksy żyznych buczyn, ze względu na swe położenie oraz pełnioną funkcję glebo- i wodochronną zaliczane są do kategorii lasów ochronnych, co wpływa ograniczająco na prowadzone w nich pozyskanie. Jednocześnie jednak tereny te podlegają licznym planom inwestycyjnym, związanym przede wszystkim z rozwojem turystyki masowej.
Gospodarowanie w buczynach powinno prowadzić do utrzymania trwałości lasu oraz zapewnienia stałej osłony gleby. Należy dbać o utrzymanie cięć na niskim poziomie, zarówno w lasach państwowych, jak i prywatnych. Ze względu na ryzyko erozji ważne jest zaniechanie pozyskania w sezonie wegetacyjnym. Stare drzewa oraz drewno martwe powinny być stałym elementem takiego lasu. Zniekształcone płaty siedliska należy sukcesywnie przybudowywać. Należy rozpatrzyć wyłączenie z użytkowania najlepiej zachowane płaty siedliska. Obok realizacji celu ochrony siedliska zapewni to również możliwość śledzenia zachodzących w nim procesów. W obliczu silnej presji na rozbudowę infrastruktury turystycznej wskazane jest prowadzenie sumiennych postępowań w ramach ocen wpływu planowanych inwestycji na obszar Natura 2000.