Czarna Orawa (PLH120002 )

Powierzchnia: 184 ha 
Położenie administracyjne: powiat suski, gminy: Jabłonka
Istniejące formy ochrony: Południowomałopolski Obszar Chronionego Krajobrazu

Opis obszaru


Obszar obejmuje odcinek Czarnej Orawy o długości ok. 20 km, od miejscowości Podwilk do ujścia Lipnicy (dopływ Czarnej Orawy) przy ujściu do Jeziora Orawskiego. Zgodnie z propozycją organizacji pozarządowych zaproponowano rozszerzenie obszaru na leżący w górze rzeki fragment Czarnej Orawy do miejscowości Harkabuz (gmina Raba Wyżna) oraz ujściowe odcinki dopływów: Syhlec, a także leżące w gminie Czarny Dunajec – odcinki potoków Piekielnik z Borowym. Szerokość koryta rzeki, podobnie jak jego głębokość jest zmienna. Początkowo rzeka jest wcięta dość głęboko, płynie w jarze o zadrzewionych, stromych, wysokich na kilka metrów zboczach. Dno jest skaliste, z niewielkimi progami przecinającymi koryto w poprzek. W zakolach odkładają się żwiry o różnej granulacji i drobnoziarnisty muł. W dolnym biegu, brzegi są przeważnie płaskie, tylko fragmentami, gdy rzeka wcina się głębiej, są wyższe, podmywane przez wodę, a kształtujące się w zakolach kamieńce - porośnięte wikliną. Dno pokryte jest na tym odcinku otoczakami. Miejscami, pasmowo wzdłuż rzeki ciągną się niewielkie płaty zarośli i łęgów wierzbowych oraz olszowych. W ujściowym odcinku – w cofce Jeziora Orawskiego pojawiają się szuwary. Otoczenie obszaru stanowią położone nad rzeką: łąki, pastwiska i pola uprawne. Czarna Orawa przepływa też przez kilka miejscowości: Podwilk, Orawkę, Jabłonkę, gdzie zabudowa znajduje się w bezpośredniej bliskości rzeki. Klasa czystości, w zależności od miejsca przeprowadzenia badania i rodzaju wskaźnika, waha się od IV do I klasy. 
   
Walory przyrodnicze


Bogata fauna ryb i minogów, z gatunkami zagrożonymi, w tym z 5 gatunkami z Załącznika II Dyrektywy Rady 92/43/EWG. Są to: 2 gatunki minogów, brzanka, koza, głowacz białopłetwy. Do niedawna było to jedno z dwóch naturalnych stanowisk głowacicy Hucho hucho w Polsce (ostatnie notowania z lat 70. XX w.). Ponadto w Czarnej Orawie żyją m. in. takie gatunki ryb, jak: lipień Thymalus thymalus, miętus Lota lota, świnka Chondrostoma nasus.
Na marginalnej, lądowej części obszaru można spotkać 3 typy siedlisk z Załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG, nie mają one jednak większego znaczenia dla ich ochrony, lecz tylko dla utrzymania jego ogólnych walorów przyrodniczych i siedlisk gatunków ryb.

Cel ochrony


Zasadniczym celem ochrony jest utrzymanie składu gatunkowego zespołu ryb, poprzez zachowanie odpowiednich siedlisk dla tych zwierząt.

Ogólne warunki utrzymania właściwego stanu zachowania


- Utrzymanie właściwej klasy czystości wód poprzez likwidację wpływu zanieczyszczeń, i przyspieszenie kanalizacji miejscowości położonych w zlewni oraz budowy oczyszczalni.
- Ścisła kontrola eksploatacji kruszywa, ocena jej wpływu na środowisko i określenie wielkości dopuszczalnego poboru oraz zasad.
- Utrzymanie odpowiedniej szerokości i struktury koryta rzecznego poprzez regulację kwestii gospodarowania na terenie terasy zalewowej – zakaz zabudowy, nadsypywania i regulacji brzegów (poza miejscowościami). Ochrona przeciwpowodziowa powinna być realizowana w pierwszym rzędzie poprzez odsunięcie zabudowy od brzegu.
- Utrzymanie właściwych przepływów minimalnych w rzece.
- Utrzymanie drożności rzeki poprzez brak poprzecznej zabudowy hydrotechnicznej, a w razie decyzji o realizacji takiej inwestycji zadbanie o zachowanie możliwość migracji ryb – sprawne przepławki.
- Utrzymanie właściwego składu gatunkowego rybostanu - poprzez kontrolę jakości i wielkości zarybiania.
 

MAPA