Projekt PL0108 „Optymalizacja wykorzystania zasobów sieci Natura 2000 dla zrównoważonego rozwoju w Karpatach” realizowany jest w Instytucie Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk w ramach Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego (Islandia, Liechtenstein, Norwegia).
czytaj więcej »O projekcie
Działania projektu
Natura 2000 w Karpatach
Ciepłolubne buczyny storczykowe (9150)
Rozmieszczenie
Ciepłolubne buczyny storczykowe w polskich Karpatach, występują głównie w Pieninach (zbocza przełomu Dunajca i Pienińskiego Potoku) i Tatrach (jedno stanowisko na Siwiańskich Turniach). Ponadto, jako siedlisko zaklasyfikowano niewielki płat buczyn z rezerwatu „Kłodne nad Dunajcem” w „Ostoi Popradzkiej”.
Charakterystyka
Siedlisko występuje najczęściej w otoczeniu skał, na utrwalonych piargach lub skalnych półkach. Drzewostan porasta też skaliste grzbiety lub strome zbocza (nachylenie 20-60º) o południowej i południowo-zachodniej ekspozycji. Panuje tam dogodny dla nich mikroklimat – stosunkowo wysokie temperatury i niska wilgotność, gleby wykształcone na wapiennym podłożu są płytkie i silnie szkieletowe.
Siedlisko charakteryzuje się bogactwem florystycznym, ze znacznym udziałem gatunków światło- i ciepłolubnych. Zbiorowisko o drzewostanie jodłowo-bukowym, z domieszką takich gatunków, jak: lipa szerokolistna Tilia platyphyllos, jawor Acer pseudoplatanus oraz świerk Picea abies. Gatunkami charakterystycznymi są turzyca biała Carex alba i wiechlina styryjska Poa stiriaca, które osiągają w tym regionie północną granicę swojego zasięgu. W runie występuje kilka gatunków storczykowatych, m.in.: buławniki Cephalanthera, kruszczyki Epipactis, obuwik Cypripedium.
Zagrożenia
Ze względu na utrudniony dostęp do stromych zboczy, siedlisko nie jest narażone na bezpośrednie działanie gospodarki leśnej. Do potencjalnych zagrożeń należy pozyskiwanie surowca skalnego oraz próby wyrębów w lasach należących do właścicieli prywatnych. Można też mówić o pewnej degeneracji siedliska wynikającej z dawniejszego użytkowania – wyrębów i wypasu. Do drzewostanu wprowadzano także gatunki iglaste, które poprzez zakwaszenie gleby powodowały zmianę składu gatunkowego runa. W Pienińskim Parku Narodowym zaobserwowano pojawienie się w runie inwazyjnego gatunku niecierpka drobnokwiatowego Impatiens parviflora.
Stan ochrony
Większość zasobów ciepłolubnych buczyn znajduje się w granicach obszarów Natura 2000 oraz parków narodowych, a część z nich objęta jest ochroną ścisłą. Stan ochrony jest zróżnicowany: w obszarze „Pieniny” stan zachowania siedliska ocenia się jako właściwy, w obszarze „Ostoja Popradzka” jako niezadowalający.
Program ochrony
Ochrona siedliska sprowadza się głównie do zabezpieczenia naturalnie występujących procesów biologicznych, dlatego należy utrzymać ochronę ścisłą typowo wykształconych płatów. W miejscach, gdzie zwarcie warstwy krzewów bądź drzew jest zbyt duże, należy przeprowadzić cięcia w zależności od potrzeb. Proponuje się kilkuletni okres nawrotu cięć i usuwanie w pierwszej kolejności gatunków iglastych. Zbytnie prześwietlenie prowadzić może natomiast do inwazji gatunków obcych i zagłuszenie typowych dla tego siedliska gatunków runa.