Opis gatunku
ziemnowodny ssak z rodziny bobrowatych Castoridae; największy europejski i północnoamerykański gryzoń

Rozmieszczenie
W Karpatach bóbr występuje głównie na pogórzu, w kotlinach śródgórskich oraz w niższych pasmach Karpat (Bieszczady, Beskid Niski). Jest przedmiotem ochrony w 5 obszarach siedliskowych sieci Natura 2000: „Bieszczady”, „Jasionka”, „Moczary”, „Ostoja Jaśliska”, „Ostoja Magurska”.

Siedlisko
Bóbr europejski związany jest przede wszystkim z dużymi rzekami, zalewami i jeziorami o względnie stałym poziomie wody. Przyjmuje się, że optymalnym środowiskiem są dla niego naturalne, kręte cieki wodne, mające powyżej 10 m szerokości, głębokość 2-4 m, o niewielkim tempie przepływu wody i niewielkim stopniu nachylenia. Chętnie zasiedla też tereny bagienne, torfowiska, obniżenia terenu (szczególnie, gdy ma tam do dyspozycji osikę i wierzbę), ale również strumienie i inne niewielkie cieki umożliwiające mu spiętrzanie wody. W Karpatach jego siedliska mają charakter suboptymalny. Z powodu trudnych warunków środowiska (m.in. długie zimy, gwałtowne spływy wody) unika terenów wysokogórskich, choć zauważa się, że kolejne pokolenia bobrów urodzonych w górach wykształciły pewne adaptacje do takich warunków (zasiedlają mniejsze, możliwe do opanowania cieki; budują serie kilku lub kilkunastu tam odpornych na napór wody itp.).

Populacja
Bóbr zniknął z terenu Karpat i ich pogórza około XVI wieku. Powrócił dzięki prowadzonej od lat 80. XX wieku reintrodukcji. Obserwacje wskazujące na zdolności adaptacyjne bobra europejskiego do warunków górskich pozwalają wnioskować, że odbudowana populacja bobra może się jeszcze zwiększać.

Zagrożenia
Istniejąca karpacka populacja bobra nie wydaje się być zagrożona. Lokalnie zagrożenia związane są przede wszystkim z kłusownictwem oraz celowym tępieniem osobników wyrządzających szkody w gospodarce leśnej czy rolnej (m.in. poprzez ich zabijanie, niszczenie tam i żeremi itp.). Z innych negatywnych czynników należy wymienić prace związane z regulacją rzek i potoków, likwidację zadrzewień w dolinach rzecznych oraz intensyfikację gospodarki leśnej i rybackiej. Bobry bywają też ofiarami wypadków drogowych.

Stan ochrony
Ogólny stan zachowania gatunku w rejonie alpejskim Karpat ocenia się jako dobry.

Program ochrony
W zawiązku z rosnącą liczną konfliktów wynikających głównie ze szkód powodowanych przez bobry, potrzebna jest szeroko zakrojona akcja uświadamiająca społeczeństwu rolę i znaczenie tego gatunku w przyrodzie (gatunek odgrywający dużą rolę w procesie zwiększania małej retencji i różnorodności biologicznej zasiedlanych środowisk). Jednocześnie trzeba dążyć do opracowania metod pozwalających na zapobieganie szkodom wyrządzanym przez bobry bądź na zmniejszanie ich dotkliwości. W przypadku prowadzenia budowlanych robót drogowych pamiętać należy o wykonaniu przepustów umożliwiających bobrom pokonywanie drogowych przeszkód liniowych.

Literatura:
Czech. Dane niepubl. z lat 1997-2006.

Żurowski W. 1992. Castor fiber (Linne, 1758). W: Głowaciński Z. (red.). Polska Czerwona Księga Zwierząt (Polish Red Data Book of Animals). PWRiL, Warszawa, s. 56-59.

Dzięciołowski R. 2004. Castor fiber (L., 1758). W: Adamski P., Bartel L., Bereszyński A., Kepel A., Witkowski Z. (red.) Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska, Warszawa, T. 6, s. 457-462.