Opis gatunku
Duży chrząszcz (22-30 mm) z rodziny biegaczowatych, o czarnej barwie ciała i charakterystycznej rzeźbie pokryw. Dorosłe osobniki polują pod kamieniami na brzegach zbiorników i pod powierzchnią wody. 

Rozmieszczenie
W Karpatach i na pogórzach stwierdza się regularne występowanie biegacza urozmaiconego. Jest przedmiotem ochrony w 10 obszarach Natura 2000. Największą liczbę stwierdzeń odnotowano w Bieszczadach. Ponadto gatunek obserwowany w Beskidach: Niskim, Wyspowym, Sądeckim, Żywieckim oraz Pieninach, Gorcach, Tatrach i na Babiej Górze.

Siedlisko
Gatunek wybitnie higrofilny; zasiedla wilgotne zarośla nadrzeczne, pobrzeża drobnych zbiorników wodnych w lasach, bagna i torfowiska, młaki, a także kamieniste pobrzeża górskich potoków, przydrożne rowy.

Populacja
Wielkość populacji nieznana. Stwierdzenia dotyczą przeważnie pojedynczych osobników i są to obserwacje przypadkowe. Lokalnie, np. w Bieszczadach biegacz urozmaicony może występować licznie. Z kolei w masywie Babiej Góry jest to gatunek rzadki, ale spotykany regularnie. Brak danych nie pozwala ocenić zmian w wielkości populacji. Historyczne informacje pozwalają wnioskować, że przynajmniej na niektórych terenach, np. w Ostoi Jaśliskiej, gatunek nie jest już tak liczny jak kiedyś.

Zagrożenia
Zagrożenie stanowią zmiany stosunków wodnych na terenach występowania biegacza urozmaiconego spowodowane osuszaniem terenów bagienno-leśnych, regulacją potoków itp. Ponadto zagrożeniem dla tego chrząszcza mogą być zanieczyszczenia wód i powietrza, powodujące zmiany w składzie chemicznym i pH zbiorników wodnych, co z kolei silnie wpływa na populacje owadów wodnych, stanowiących główne źródło pokarmu biegacza urozmaiconego. Niebezpieczne może być wyłapywanie w celach handlu kolekcjonerskiego.

Stan ochrony
Stan ochrony gatunku jest nieznany. Liczba obserwacji nie jest zbyt duża. Brak danych odnośnie trendów w populacji oraz powierzchni i jakości siedlisk gatunku. Pomimo, że stan siedlisk gatunku w obszarach Natura 2000 oceniano na ogół jako właściwy, jednak środowiska, z którymi gatunek jest związany, należą do zagrożonych.

Program ochrony
Celem ochrony biegacza urozmaiconego jest utrzymanie jego siedlisk. Działania ochronne powinny się skupiać na zachowaniu zanikających drobnych, izolowanych siedlisk, takich jak: małe stawki, młaki, niewielkie strumienie i ich rozlewiska. Wskazane byłoby obejmowanie takich miejsc ochroną w formie użytków ekologicznych.

Literatura
Czachorowski S., Buczyński P., 2000. Zagrożenie i ochrona owadów wodnych w Polsce. W: Ochrona owadów w Polsce u progu integracji z Unią Europejską. Wiad. Entomol., 18, Supl. 2: 95-120.
Adamski P., Bartel R., Bereszyński A., Kepel A., Witkowski Z. (red.) 2004. Gatunki Zwierząt (z wyjątkiem ptaków). Poradnik ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska, Warszawa. Tom 6.