Projekt PL0108 „Optymalizacja wykorzystania zasobów sieci Natura 2000 dla zrównoważonego rozwoju w Karpatach” realizowany jest w Instytucie Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk w ramach Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego (Islandia, Liechtenstein, Norwegia).
czytaj więcej »O projekcie
Działania projektu
Natura 2000 w Karpatach
Barczatka kataks (Eriogaster catax )
Opis gatunku
Motyl o aktywności nocnej, trudny do wykrycia, znacznie łatwiej od imago zaobserwować gąsienice. Roślinami pokarmowymi gąsienic są przede wszystkim tarnina Prunus spinosa i głóg Crataegus, ponadto inne gatunki śliw Prunus spp., dęby Quercus spp., brzozy Betula spp., topole Populus spp. Motyl lata od końca września do końca października.
Rozmieszczenie
W Polsce gatunek znany jest z nielicznych, rozproszonych stanowisk w południowej i środkowej części kraju. W polskich Karpatach występuje w Bieszczadach i na Pogórzu Przemyskim. Przy czym wiedza na temat rozmieszczenia tego gatunku pozostaje niepełna.
Siedlisko
Gatunek ciepłolubny, w polskiej części areału preferuje środowiska będące mozaiką ciepłych muraw z klasy Festuco-Brometea i zarośli z klasy Rhamno-Prunetea.
Zagrożenia
Zagrożeniem może być zarastanie muraw kserotermicznych, wiosenne wypalanie traw oraz stosowanie chemicznych środków zwalczania szkodników na polach uprawnych w sąsiedztwie miejsc występowania. Jako rzadkość motyl narażony jest również na wyłapywanie przez kolekcjonerów.
Stan ochronny
Polska Czerwona Lista – gatunek wysokiego ryzyka, narażony na wyginięcie w Polsce – VU.
Konwencja Berneńska – wymieniany w II Załączniku.
Dyrektywa Siedliskowa – wymieniany w Załącznikach II i IV.
Status prawny w Polsce – gatunek chroniony.
Program ochrony
Dla ochrony gatunku największe znaczenie ma utrzymanie w odpowiednim stanie środowisk lęgowych. Ważne jest również prowadzenie badań dotyczących charakteru występowania i trybu życia motyla.
Literatura
Buszko J. 2004. Przeplatka aurinia. W: Adamski P., Bartel R., Bereszyński A., Kepel A., Witkowski Z. (red.). Poradnik ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). Ministerstwo środowiska, Warszawa. T. 6, s. 47-48.
Oleksa A. 2004. Barczatka kataks. W: Głowaciński Z., Nowacki J. (red.) Polska Czerwona Księga Zwierząt. Bezkręgowce. IOP PAN, Kraków.