Zabiegi ochrony czynnej na terenie Babiogórskiego Parku Narodowego

Zbiorowiska leśne regla dolnego w Babiogórskim Parku Narodowym zostały silnie zniekształcone w wyniku trendów panujących w gospodarce leśnej na przełomie XIX i XX wieku. W wyniku preferowania świerka i sztucznych nasadzeń tego gatunku mającego przynieść szybki efekt ekonomiczny na rozległym obszarze powstały monokultury świerkowe. W obecnej chwili drzewostany te znalazły się w fazie gwałtownego rozpadu na skutek masowego pojawu kornika. Intensywność i skala tego zjawiska powoduje powstawanie luk oraz silnych przerzedzeń. Aby przyspieszyć proces przebudowy drzewostanów i przywrócenie właściwego składu gatunkowego Babiogórski Park Narodowy od lat prowadzi sadzenia gatunków pożądanych. Gatunkiem wymagającym najwięcej zabiegów jest jodła. Nieliczna i rozrzucona populacja tego gatunku nie gwarantuje skutecznego obsiewania a przez to naturalnego odnowienia tego gatunku, który w większości zbiorowisk docelowych jest gatunkiem głównym bądź domieszkowym stałym.

W ramach projektu PL0108 na wybranych powierzchniach Babiogórskiego PN prowadzone są nasadzenia jesienne jodły. Celem działania jest przywrócenie właściwego składu gatunkowego drzewostanu dla zbiorowisk Dentario glandulosae-Fagetum i Abieti-Piceetum montanum. Dentario glandulosae-Fagetum to zbiorowisko z dominacją buka i gatunkami domieszkowymi: jodłą i świerkiem. Udział każdego z nich nie powinien przekraczać 20%. Pozycja buka jako gatunku dominującego jest zagwarantowana dzięki obficie pojawiającemu się odnowieniu naturalnemu. W chwili obecnej, aby odtworzyć zbiorowisko niezbędne jest wysadzanie jodły, gdyż gatunek ten nie występuje w najbliższej okolicy, w związku z czym nie ma możliwości naturalnego odnowienia jodłowego. Jodła z uwagi na powolny przyrost sadzona jest w pierwszej kolejności. Analogiczna sytuacja występuje w zbiorowisku Abieti-Piceetum montanum, w którym jodła obok świerka jest gatunkiem głównym.

Jodła jako gatunek wymagający na obszarach przebudowywanych specjalnej troski. Jest na uprawach oraz w miejscach odnowień naturalnych zabezpieczana przed zgryzaniem przez jeleniowate. Zabezpieczeniu podlega pęd wierzchołkowy za pomocą wełny owczej. Silne zagęszczenie jeleniowatych dokonuje dużych zniszczeń doprowadzając nawet do przepadnięcia całych upraw. Stosowane zabezpieczenie pędów wierzchołkowych skutecznie ogranicza uszkodzenia w odnowieniach. W ramach działań ochrony czynnej wybrano do zabezpieczeń powierzchnie obsadzone jodłą w latach 2007-2009. Zbiorowiska docelowe na zabezpieczanych powierzchniach to Dentario glandulosae-Fagetum i Abieti-Piceetum montanum.

Prowadzona inwentaryzacja przyrodnicza również skierowana jest na prowadzoną przebudowę drzewostanów oraz kształtowanie właściwego składu gatunkowego. W pierwszej kolejności do inwentaryzacji wybrano wydzielenia gdzie obserwuje się bardzo intensywny rozpad świerczyn. Wyniki inwentaryzacji mają wskazać jak postępuje proces naturalnego odnowienia i jaka jest jego struktura gatunkowa w zbiorowiskach dążących do Dentario glandulosae-Fagetum i Abieti-Piceetum montanum. Inwentaryzacja da odpowiedź czy na powierzchniach należy wykonać nasadzenie oraz jakich gatunków, w tym szczególnie gatunków stanowiących domieszki sporadyczne i spontaniczne.

Na terenach leśnych Babiogórskiego PN przeprowadzono również inwentaryzację wiciokrzewu czarnego Lonicera nigra, gatunku żywicielskiego dla sichrawy karpackiej Pseudogaurotina excellens. Inwentaryzacją objęto pas terenu wokół potoku Jaworzyna i drogi wojewódzkiej 957 na odcinku od granicy Parku w Zawoi Policzne, gdzie stwierdzono liczne ślady żerowania sichrawy.

Dodatkowo na terenie Babiogórskiego Parku Narodowego prowadzone są koszenia hal zagrożonych sukcesją roślinności oraz zabiegi usuwania zakrzaczeń z hal. Polany objęte zabiegami na terenie Babiogórskiego Parku Narodowego zajmują ok. 23 ha. W celu zatrzymania sukcesji prowadzi się na nich zabiegi mające odzwierciedlać ekstensywny typ gospodarki rolnej tj. 1 pokos w ciągu roku, bądź co 2-3 lata, wraz ze zbiorem biomasy i jej wywiezieniem poza polanę, jak również przepasanie stad owiec (polany na stokach południowych) bądź wypas pojedynczych sztuk bydła. Większość polan koszona jest w cyklach 2 letnich, choć również są wśród nich takie, które koszone są, co roku jak również polany bądź fragmenty koszone nie częściej niż co 3 lata.

W ramach projektu PL0108 zabiegami ochrony czynnej objęto polany: Gubernasówka, Morgi, Tajh, Skarpa i Markowe Rówienki. Dodatkowo w celu określenia efektywności podejmowanych zabiegów mających na celu zachowanie polan reglowych na wybranych polanach przeprowadzono coroczny monitoring polegającą na określeniu stopnia kwiecistości polan (procent powierzchni polany pokrytej przez kwiaty (kw.) bądź kwiatostany (kwst.) roślin dwuliściennych).