Perccottus glenii Dybowski, 1877 — Trawianka — Amur sleeper (Ryba)

Status gatunku w Polsce

Gatunek jest obcy na całym obszarze, na którym występuje w Polsce

Inwazyjny gatunek obcy

Występuje w środowisku przyrodniczym; rozmnażająca się populacja; liczebność wzrastająca

Liczba stanowisk: 101 - 1000; liczebność: na niektórych stanowiskach występuje masowo.

Skuteczna kontrola gatunku nie jest możliwa (np. z powodu braku metod lub/i zbyt dużej skali inwazji)
Kontrola liczebności praktycznie niemożliwa ze względu na bardzo dużą liczbę osobników

Biologia i opis gatunku

Ciało o kształcie wrzecionowatym, wydłużone. Przednia część na przekroju poprzecznym walcowata, tylna bocznie ścieśniona. Głowa duża i mocno spłaszczona, w tylnej części od góry pokryta łuskami. Pysk szeroki, żuchwa wystaje ponad szczękę. Oczy duże, przesunięte w górne partie głowy. Dwie płetwy grzbietowe, z których tylna jest większa, wielkością i kształtem zbliżona do odbytowej. Płetwa ogonowa jest duża i zaokrąglona. Płetwy brzuszne o niewielkich rozmiarach znajdują się tuż pod piersiowymi. Łuski na bokach ciała ktenoidalne, na grzbiecie cykloidalne. Aktywność życiową wykazuje w temperaturach od 1 - 2 do 20, a nawet przy 37°C. Ubarwienie jest zmienne, od oliwkowozielonego do szarobrunatnego, uwarunkowane charakterem zbiornika i jego dna. Na bokach i brzuchu występują ciemnobrunatne, nieregularne plamy i smugi. Od pyska przez oczy do końca pokrywy skrzelowej biegnie ciemna pręga. Na pierwszej płetwie grzbietowej znajdują się 3 - 4 ciemno pigmentowane smugi. Podobny wzór znajduje się na płetwie ogonowej i odbytowej.

Wielkość: Maksymalna długość ciała: 20 - 25 cm. Długość całkowita ryb łowionych w środkowej Wiśle wynosi od 1,5 do 9,0 cm; w Zbiorniku Wrocławskim: 6,9 - 10,5 cm, przy masie ciała wahającej się od 6,8 - 23,9 g.

Dymorfizm płciowy: Samce i samice różnią się wyglądem

Sposób odżywiania: Drapieżnik
Pokarm stanowią larwy owadów wodnych (Chironomidae, Ephemeroptera, Odonata, Trichoptera, Coleoptera, Heteroptera), skorupiaki planktonowe (Copepoda, Cladocera)oraz stadia młodociane współbytujących gatunków ryb.

Rozmnażanie: Dojrzałość płciową osiąga po ukończeniu dwóch lat przy wymiarach 5-6 cm. Maksymalne rozmiary jaj mogą osiągać długość 3,8 mm i szerokość 1,3 mm. W Zbiorniku Włocławskim okres reprodukcji trawianki trwa od kwietnia do sierpnia, a płodność waha się od 680 do 23 479 (średnio 7 066) jaj. Przed tarłem para odbywa taniec godowy. Ikra składana jest najczęściej na roślinach, kamieniach i innych trwałych na dnie przedmiotach (lito-fitofilna grupa rozrodcza). Rozwój embrionalny przy temperaturze wody 19 st.C trwa 10-12 dni. Do momentu wyklucia larw opiekę sprawuje samiec. Długość świeżo wylęgłych larw waha się od 4,5-5,0 mm. Trzydniowe larwy pływają już swobodnie w toni wodnej i rozpoczynają poszukiwanie pokarmu.Gatunek limnofilny. Dojrzewa do wieku 2 lat. Tarło porcyjne.

Wpływ

Siedliska zajmowane w zasięgu wtórnym:

  • Powierzchniowe wody stojące (Dane pochodzą z obszaru Europy, gdzie gatunek jest obcy)
  • Powierzchniowe wody płynące (Dane pochodzą z obszaru Europy, gdzie gatunek jest obcy)

Mechanizmy wpływu:

  • Konkurencja, Skala wpływu: Istotny
    Wpływ na: gatunki ryb rodzimych (Osteichthyes)
    (Dane pochodzą z: Polski)

Introdukcja

Okoliczności poprzedzające pojawienie się gatunku w Polsce: Pierwsze informacje o introdukcji gatunku na teren Europy pochodzą z 1912 r., a pierwsze okazy przywiezione zostały z rzeki Zeja, dorzecza Amuru . Hodowane w akwariach ryby w 1916 roku zostały wypuszczone do stawów parkowych w miejscowości Lisij Nos -k. St. Petersburga - skąd trawianka rozprzestrzeniła się do okolicznych jezior i Zatoki Fińskiej. W 1948 r. gatunek został przywieziony do Moskwy, gdzie był hodowany w akwariach, a w następnych latach został wypuszczony do wód otwartych . W 1970 r. został wprowadzony do gospodarstw rybackich w okolice Nižnego Novgorodu wraz z amurskim karpiem. W 1982 r. trawiankę stwierdzono w rejonie Kaliningradu w jez. Inzgener które, łączy się z Pregołą, uchodzącą do Zalewu Wiślanego. W ostatnich kilkunastu latach na terenie Europy Środkowej i Wschodniej odnotowano bardzo szybkie rozprzestrzenianie się trawianki. Stwierdzono ją w dorzeczu Dźwiny , Donu, Dniepru i Dniestru , Cisy i jej wschodniosłowackich dopływach - Latorica, Bodrog , gdzie szybko utworzyła liczebne populacje. W 2001 r. trawiankę stwierdzonio po raz pierwszy w Serbii (Vojvodina), a prawdopodobnie przybyła z Węgier systemem rzecznym Cisy.

Najwcześniejsza introdukcja/obserwacja: przed rokiem 1993

Sposoby przetransportowania gatunku do Polski:

  • Gatunek został celowo sprowadzony

Przyczyny, dla których gatunek został przetransportowany do Polski:

  • Handel i hodowla zwierząt domowych

Wektory odpowiedzialne za przedostanie się gatunku do Polski:

  • Brak danych

Sposoby przedostania się gatunku do środowiska przyrodniczego Polski:

  • Dla niektórych introdukcji danych o sposobie przedostania się gatunku do środowiska przyrodniczego Polski są niepewne

Literatura

  • Antychowicz J. 1994. Percottus glehni w naszych wodach. Komunikaty Rybackie 2: 21-22.
  • DAISIE European Invasive Alien Species Gateway 2008. Perccottus glenii link
  • Grabowska Joanna , Pietraszewski Dariusz, Przybylski Mirosław, Tarkan Ali Serhan, Marszał Lidia, Lampart-Kałużniacka Magdalena 2010. Life-history traits of Amur sleeper, Perccottus glenii,in the invaded Vistula River: early investment in reproduction but reduced growth rate Hydrobiologia 661: 197-210. Springer link
  • Jakub Wałowski, Jacek Wolnicki 2010. Occurrence and biology of the Amur sleeper, Perccottus glenii Dybowski, 1877 Komunikaty Rybackie 114: 6-11. Instytut Rybactwa Śródlądowego w Olsztynie link
  • Kakareko T. 1999. Perccottus glenii (Odontobutidae) - nowy gatunek ryby w Zbiorniku Włocławskim na Dolnej Wiśle. Przegląd Zoologiczny
  • Michał Nowak, Włodzimierz Popek, Piotr Epler 2008. Range expansion of an invasive alien species, Chinese sleeper, Perccottus glenii Dybowski, 1877 (Teleostei: Odontobutidae) in the Vistula River drainage Acta Ichthyologica et Piscatoria 38: 37-40(4). Acta Ichthyologica et Piscatoria link
  • Strużyński W., Pestis V., Dobruk Y., Balcerak M. 2016. Trawianka Percottus glenii na wybranych stanowiskach staroczerzy Wisly i bagien pod Drohiczynem w Białorusi Kulon 21: 83-87.
  • Terlecki J., Pałka R. 1999. Occurrence of Perccottus glenii Dybowski, 1877 (Perciformes, Odontobutidae) in the middle stretch of the Vistula river, Poland. Archives of Polish Fisheries 7: 141-150. link
  • Woźniewski M. 1997. Trawianka - nowy gatunek ryby w Wiśle. Wiadomości Wędkarskie 12: 69.

Typ: Vertebrata
Klasa/Gromada: Actinopterygii
Rząd: Perciformes
Rodzina: Odontobutidae

Synonimy łacińskie: Eleotris dybowskii Gercenshtein&Varpakhovskiy 1887; Eleotris glehnii Gercenshtein&Varpakhovskiy 1887; Eleotris pleskei Gercenshtein&Varpakhovskiy 1877; Perccottus glehnii Berg 1912; Perccottus pleskei Berg 1909

Synonimy angielskie: Chinese sleeper