Aristichthys nobilis Richardson, 1836 — Tołpyga pstra — Big head carp (Ryba)

Status gatunku w Polsce

Gatunek jest obcy na całym obszarze, na którym występuje w Polsce

Inwazyjny gatunek obcy

Występuje w środowisku przyrodniczym; liczny, ale nie rozmnaża się w środowisku przyrodniczym

Liczba stanowisk: 101 - 1000; liczebność: na każdym stanowisku nieliczny.

Sposób dyspersji po introdukcji do Polski: Gatunek rozprzestrzenia się samodzielnie, bez udziału człowieka
pojedyncze osobniki zbiegłe do wód otwartych

Gatunek nie jest kontrolowany; należy podjąc kontrolę, ponieważ jest to inwazyjny lub potencjalnie inwazyjny gatunek obcy i istnieją skuteczne metody kontroli
Należy z rozwagą prowadzic zarybianie wód otwartych tym gatunkiem.

Biologia i opis gatunku

Gatunek limnofilny. Otwór gębowy duży, górny. Wycięcie pyska skierowane prawie pionowo w dół. Wyrostki filtracyjne długie, cienkie i gęste. Są one rzadziej rozstawione niż u tołpygi białej. Płetwa ogonowa duża z głębokim wcięciem dochodzącym do połowy jej długości. Płetwy piersiowe ostro zakończone i sięgają poza nasadę płetw brzusznych. Wszystkie płetwy z wyjątkiem piersiowych, mają ciemne zabarwienie. Ubarwienie ciała jest złotawoszare. Łuski bardzo drobne o czerwonobrązowym odcieniu. Pokrywa je delikatny deseń w postaci nieregularnych, marmurkowatych, rozmazanych pasm biegnących w poprzek ciała. Młode osobniki mają kolor srebrzysty, który z wiekiem szarzeje i nabiera złotawego odcienia. Kil widoczny tylko na odcinku między płetwami brzusznymi a płetwą odbytową. Tarło porcyjne. Ikra semipelagiczna składana jest w górze rzeki. Jej średnica wynosi 1,34-1,5 mm, a po napęcznieniu 4,7-5,2 mm. Wykluwanie się larw następuje po ok. 24 godzinach. Optymalna temperatura inkubacji ikry wynosi 22-28°C.

Wielkość: Długość ciała: 35-40 cm.

Dymorfizm płciowy: Samce i samice różnią się wyglądem
Samce w przeciwieństwie do samic mają na wewnętrznej stronie promieni płetw piersiowych rogowe zgrubienia.

Sposób odżywiania: Wszystkożerny
Odżywia się fito i zooplanktonem, do drugiego roku życia. W późniejszych okresach zjada prawie już tylko skorupiaki planktonowe.

Wpływ

Siedliska zajmowane w zasięgu wtórnym:

  • Powierzchniowe wody stojące (Dane pochodzą z Polski)
  • Powierzchniowe wody płynące (Dane pochodzą z Polski)

Mechanizmy wpływu:

  • Konkurencja, Skala wpływu: Mały
    Wpływ na: ryby karpiowate (Cyprynidae)
    (Dane pochodzą z: obszar, z którego pochodzą dane, nie został określony)

Introdukcja

Okoliczności poprzedzające pojawienie się gatunku w Polsce: W dawnych czasach tołpygę pstrą przemieszczano do różnych systemów wodnych wschodniej Azji, a dopiero w ostatnim stuleciu zaczęto ją szerzej rozprzestrzeniać po świecie.

Najwcześniejsza introdukcja/obserwacja: w roku 1965

Sposoby przetransportowania gatunku do Polski:

  • Gatunek został celowo sprowadzony

Przyczyny, dla których gatunek został przetransportowany do Polski:

  • Rybactwo komercyjne

Wektory odpowiedzialne za przedostanie się gatunku do Polski:

  • Brak danych

Sposoby przedostania się gatunku do środowiska przyrodniczego Polski:

  • Celowe wsiedlenie; brak danych o tym czy introdukcja była legalna

Literatura

  • DAISIE European Invasive Alien Species Gateway 2008. Aristichthys nobilis link
  • J. Tunowski 2006. Zmiany struktury i obfitości zooplanktonu pod wpływem wysokich obsad tołpygi w polimiktycznym jeziorze Warniak Komunikaty Rybackie 7-14. Instytut Rybactwa Śródlądowego w Olsztynie
  • Krzywosz T. 1986. Tołpyga pstra Aritichthys nobilis Richardson, 1836. W: Ryby słodkowodne Polski (M. Brylińska red.) PWN, Warszawa
  • Opuszyński K. 1979. Azjatyckie ryby roślinożerne wsiedlone do wód Polski. Przegląd Zoologiczny 28: 109-123.
  • Opuszyński K. 1979. Azjatyckie ryby roślinożerne - czy niespełnione nadzieje. Gosp. Ryb. 6: 6-9.
  • Wolny P. 1969. Ryby roślinożerne aklimatyzowane w Polsce. Biologia 3 gatunków. Broszury tematyczne IRS 1-18.

Typ: Vertebrata
Klasa/Gromada: Actinopterygii
Rząd: Cypriniformes
Rodzina: Cyprinidae

Synonimy łacińskie: Leuciscus nobilis

Synonimy angielskie: Bighead carp; Big-head carp; Black silver carp; Motley tolstolob