Ctenopharyngodon idella Vallenciennes, 1844 — Amur biały — Grass carp (Ryba)

Status gatunku w Polsce

Gatunek jest obcy na całym obszarze, na którym występuje w Polsce

Inwazyjny gatunek obcy

Występuje w środowisku przyrodniczym; liczny, ale nie rozmnaża się w środowisku przyrodniczym
Występowanie zależy przede wszystkim od zarybień.

Liczba stanowisk: >1000. Liczebność dzikiej populacji trudna do oceny ze względu na częste introdukcje i ucieczki z hodowli.

Sposób dyspersji po introdukcji do Polski: Gatunek rozprzestrzenia się samodzielnie, bez udziału człowieka
zbiegły z hodowli

Gatunek nie jest kontrolowany; należy podjąc kontrolę, ponieważ jest to inwazyjny lub potencjalnie inwazyjny gatunek obcy i istnieją skuteczne metody kontroli
Należy z rozwagą prowadzić zarybienia tym gatunkiem.

Biologia i opis gatunku

Gatunek limnofilny, semipelagiofilny, ciało wydłużone, walcowate, lekko spłaszczone z boków, kształtu torpedowatego. Otwór gębowy lekko skierowany ku górze, wargi mięsiste. Wyrostki filtracyjne krótkie. Na koronach zębów gardłowych głębokie rowki o brązowoczarnym zabarwieniu. Linia boczna biegnie lekkim łukiem od krawędzi pokryw do płetwy ogonowej. Trzon ogona gruby i długi zakończony dużą, mocno wciętą płetwą. Płetwa grzbietowa, odbytowa i brzuszne mają lekko zaokrąglone tylne krawędzie. Ciało jest jasnooliwkowozielone. Boki ciemnozłociste, brzuch jasnożółty. Grzbiet ciemny, a brzuch jasnożółty. Płetwy grzbietowa i ogonowa ciemnoszare, odbytowa i parzyste jaśniejsze. Łuski duże, cykloidalne z centrum położonym w środku. Tylne brzegi łusek są obrzeżone ciemną obwódką pigmentu. U samców promienie wewnętrznej strony płetw piersiowych w okresie tarła mają rogowe, grzebykowate wyrostki. Ryba eurytermiczna. Zamieszkuje wody ciepłe, stojące i wolno płynące, a przy tym zarośnięte.

Wielkość: Maksymalny ciężar ciała: 50 kg.

Sposób odżywiania: Roślinożerny
Stadia larwalne i narybek odżywiają się glonami nitkowatymi i zooplanktonem. Z wiekiem w pokarmie zaczynają dominować mchy, ramienice, później pędy oraz liście trzciny i oczeretów. Żywi się też zwisającymi nad wodą gałęziami i liśćmi roślin lądowych.

Rozmnażanie: Tarło odbywa od kwietnia do sierpnia w bystrych potokach. Temperatura wody podczas rozrodu wysoka - powyżej 18°C - zazwyczaj 20 - 23°C. Ikra pelagiczna składana jest porcyjnie w okresie podwyższonej mętności wody, co zapobiega opadaniu jej na dno. Średnica ikry 3,8 - 5,3 mm. Rozwój ikry przy temperaturze wody 20°C trwa 3 dni.

Wpływ

Siedliska zajmowane w zasięgu wtórnym:

  • Antropogeniczne zbiorniki i cieki wodne o bardzo małym stopniu naturalności, wraz z towarzyszącymi konstrukcjami
    Zamieszkuje wody ciepłe, stojące i wolno płynące, a przy tym zarośnięte. (Dane pochodzą z: Polski)

Mechanizmy wpływu:

  • Konkurencja, Skala wpływu: Średni
    Wpływ na: gatunki ryb fitofilnych (Osteichthyes)
    (Dane pochodzą z: obszar, z którego pochodzą dane, nie został określony)

Introdukcja

Okoliczności poprzedzające pojawienie się gatunku w Polsce: W 1937 roku podjęto pierwszą, nieudaną próbę introdukcji amura do wód europejskiej części ZSSR. Powtórzono ją, z powodzeniem, po II wojnie światowej, m.in. na Ukrainie. W drugiej połowie XX wieku został rozprowadzony niemal po całym świecie

Najwcześniejsza introdukcja/obserwacja: w roku 1964

Sposoby przetransportowania gatunku do Polski:

  • Gatunek został celowo sprowadzony

Przyczyny, dla których gatunek został przetransportowany do Polski:

  • Rybactwo komercyjne

Wektory odpowiedzialne za przedostanie się gatunku do Polski:

  • Brak danych

Sposoby przedostania się gatunku do środowiska przyrodniczego Polski:

  • Dla niektórych introdukcji brak danych o sposobie przedostania się gatunku do środowiska przyrodniczego Polski

Literatura

  • DAISIE European Invasive Alien Species Gateway 2008. Ctenopharyngodon idella link
  • Krzywosz T., Krzywosz W., Radziej J. 1980. The effect of grass carp, Ctenopharyngodon idella (Val.) on aquatic vegetation and ichthyofaona of Lake Dgał Wielki. Ecol. Pol. 28: 433-450.
  • Mastyński J., Małecki J., Iwaszkiewicz M. 1987. Ryby roślinożerne w jeziorach - perspektywy czy niebezpieczeństwo. Gosp. Ryb. 1: 9-10.
  • Opuszyński K. 1979. Azjatyckie ryby roślinożerne wsiedlone do wód Polski. Przegląd Zoologiczny 28: 109-123.
  • Wilkońska H. 1988. The effect of the introduction of herbivorous fish in the heated Lake Gosłoawickie (Poland) on the fry of local ichthyofauna. Ekol. Pol. 36: 275-282.
  • Wolny P. 1968. Dalekowschodnie gatunki ryb roślinożernych w Polsce. Wszechświat 46: 88-91.

Typ: Vertebrata
Klasa/Gromada: Actinopterygii
Rząd: Cypriniformes
Rodzina: Cyprinidae

Synonimy łacińskie: Ctenopharyngodon laticeps Steindachner, 1866; Leuciscus idella Valenciennes, 1844; Pristiodon siemionovi Dybovsky, 1877

Synonimy angielskie: White amur