Salvelinus fontinalis (Mitchill, 1815) — Pstrąg źródlany — Speckled brook trout (Ryba)

Status gatunku w Polsce

Gatunek jest obcy na całym obszarze, na którym występuje w Polsce

Inwazyjny gatunek obcy

Występuje w środowisku przyrodniczym; liczny, ale nie rozmnaża się w środowisku przyrodniczym
W wodach otwartych stwierdzane są najczęściej osobniki, które uciekły z zamkniętych ośrodków hodowlanych.

Liczba stanowisk: 11 - 100. Liczebność dzikiej populacji trudna do oceny ze względu na częste introdukcje.

Sposób dyspersji po introdukcji do Polski: Gatunek jest celowo rozprzestrzeniany przez człowieka

Gatunek nie jest kontrolowany; należy podjąc kontrolę, ponieważ jest to inwazyjny lub potencjalnie inwazyjny gatunek obcy i istnieją skuteczne metody kontroli
W przypadku potrzeby zwalczenia tego gatunku (np. na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego) proponuje się zastosować selektywne piscicydy

Biologia i opis gatunku

Gatunek stenotermiczny, zimnolubny, litofilny. Tarło od października do stycznia. Głowa i grzbiet zazwyczaj pokryte marmurkowym wzorem, utworzonym przez jasnożółte lub kremowe faliste linie, które na bokach rozpraszają się, tworząc liczne biało-kremowe, koliste plamy. Pomiędzy nimi występują małe wiśniowoczerwone plamy z niebieską obwódką. Przedni brzeg płetw parzystych oraz płetwy odbytowej jest śnieżnobiały, od strony wewnętrznej podkreślony czarną linią. Pozostała część tych płetw ma czerwonawe zabarwienie. U form wędrownych osobniki spływające do morza stają się srebrzyste, szkarłatnie opalizujące, a boki mają pokryte czerwonymi plamami.

Dymorfizm płciowy: Samce i samice różnią się wyglądem
Różnice między osobnikami obu płci wyraźnie zaznaczają się w czasie tarła, szczególnie u samców, które przybierają jaskrawe karminowoczerwone zabarwienie brzusznej strony ciała - od głowy aż do trzonu ogona

Sposób odżywiania: Drapieżnik
Odżywia się larwami owadów i ich postaciami dorosłymi, skorupiakami, rybami pająkami, ryby - głównie głowaczowate, ciernikowate i karpiowate, a także ikra, młodociane osobniki własnego gatunku oraz płazy. Duże osobniki, szczególnie w północnej części zasięgu, zjadają latem duże ilości drobnych ssaków, głównie norniki i nornice.

Wpływ

Siedliska zajmowane w zasięgu wtórnym:

  • Powierzchniowe wody płynące (Dane pochodzą z obszaru Europy, gdzie gatunek jest obcy)

Mechanizmy wpływu:

  • Krzyżowanie się z gatunkiem rodzimym, Skala wpływu: Istotny
    Wpływ na: troć (Salmo trutta)
    (Dane pochodzą z: Polski)

Introdukcja

Okoliczności poprzedzające pojawienie się gatunku w Polsce: W Ameryce Północnej wprowadzony najpierw w zachodnie rejony i na kontynent południowoamerykański. Później introdukowany także do Nowej Zelandii i Europy. Do Niemiec, w dorzecze Dunaju, Renu i Łaby sprowadzony dla celów hodowlanych i wędkarskich pod koniec XIX wieku.

Najwcześniejsza introdukcja/obserwacja: w roku 1881

Sposoby przetransportowania gatunku do Polski:

  • Gatunek został celowo sprowadzony

Przyczyny, dla których gatunek został przetransportowany do Polski:

  • Dla części introdukcji brak danych o przyczynie, dla której gatunek dostał się do Polski

Wektory odpowiedzialne za przedostanie się gatunku do Polski:

  • Brak danych

Sposoby przedostania się gatunku do środowiska przyrodniczego Polski:

  • Celowe wsiedlenie; brak danych o tym czy introdukcja była legalna

Literatura

  • DAISIE European Invasive Alien Species Gateway 2008. Salvelinus fontinalis link
  • Gliwicz, Z.M. 1963. Wpływ zarybiania na biocenozy jezior tatrzańskich. Chrońmy Przyrodę Ojczystą 19: 27-35.
  • Jara, Z., Markiewicz, F., Bory-Miączyński, T., 1972. Results of investigations on the state of health of the trout in lakes of the Tatra National Park in years 1966-1970. Acta Hydrobiologica 14: 129-141.
  • Kaczkowski, Z. 1996. Morfologia, biologia, ekologia oraz rola w ekosystemach wodnych pstąga źródlanego Salvelinus fontinalis Mitchell, 1815 - introdukowanego gatunku w Polsce Praca licencjacka 1-47. Muzeum Przyrodnicze U. Wr.
  • Paschalski, J. 1951. 70-lecie zarybienia Czarnego stawu Gąsienicowego w Tatrach. Wierchy 20: 236-237.
  • Witkowski, A. 1996. Ryby. W: Przyroda Tatrzańskiego Parku Narodowego. (Z. Mirek, Z. Głowaciński, K. Klimek, H. Pieńkoś-Mirkowa red.) Wyd. TPN, Zakopane-Kraków
  • Żarnecki S. 1955. Pstrąg źródlany (Salmo fontinalis) w jeziorach tartrzańskich Kosmos A,4: 707-711.

Typ: Vertebrata
Klasa/Gromada: Actinopterygii
Rząd: Salmoniformes
Rodzina: Salmonidae

Synonimy łacińskie: Salmo fontinalis Mitchill, 1815

Synonimy angielskie: Brook char; Brook trout