Oncorhynchus mykiss (Walbaum, 1792) — Pstrąg tęczowy — Rainbow trout (Ryba)

Status gatunku w Polsce

Gatunek jest obcy na całym obszarze, na którym występuje w Polsce

Potencjalnie inwazyjny gatunek obcy

Występuje w środowisku przyrodniczym; liczny, ale nie rozmnaża się w środowisku przyrodniczym
W wodach otwartych występują przede wszystkim osobniki zbiegłe z osrodków hodowlanych.

Liczba stanowisk: 101 - 1000. Liczebność dzikiej populacji trudna do oceny ze względu na częste introdukcje i ucieczki z hodowli.

Sposób dyspersji po introdukcji do Polski: Gatunek rozprzestrzenia się samodzielnie, bez udziału człowieka
Zbiegły z hodowli

Gatunek nie jest kontrolowany; należy prowadzić monitoring, a w przypadku stwierdzenia negatywnego wpływu należy podjąć kontrolę
Gatunek nie rozradza się w wodach otwartych. Należy jednak z rozwagą prowadzić zarybianie tym gatunkiem.

Biologia i opis gatunku

Kształt ciała torpedowaty, nieznacznie bocznie ścieśniony. U form hodowlanych ciało jest często wysokie. Głowa duża. Otwór gębowy duży, o mocnych zębach. Tylny brzeg kości szczękowych sięga poza tylną krawędź oka. Płetwa ogonowa lekko wcięta. Drobne łuski cykloidalne, wyraźnie zaznaczona linia naboczna . Ubarwienie zmienne, zależy od charakteru środowiska, wieku i płci. Barwa grzbietu zazwyczaj stalowoniebieska, z licznymi ciemnymi plamkami przechodzącymi na głowę, boki ciała, płetwę grzbietową, ogonową i tłuszczową. Wzdłuż boków biegnie szeroka, różowa smuga z fioletowym połyskiem. Na kości wieczkowej znajduje się czerwono-różowa plama. Gatunek litofilny, reofilny, zimnolubny. Siedlisko pstrąga tęczowego stanowią potoki, rzeki i jeziora z chłodną, czystą i dobrze natlenioną wodą o dnie żwirowatym lub kamienistym.

Wielkość: W sprzyjających warunkach osiąga maksymalne rozmiary 60 - 70 cm , a forma anadromiczna (steelhead) nawet 120 cm. Maksymalny ciężar ciała: 5 kg.

Dymorfizm płciowy: Samce i samice różnią się wyglądem
W czasie tarła ciało samców nabiera intensywnego ubarwienia. Dymorfizm płciowy jest wyraźnie zaznaczony. Samce mają większą, szpiczastą głowę z wysuniętą dolną szczęką, często u starszych osobników zagiętą do góry. Samice mają walcowaty pokrój ciała, głowę mniejszą, bardziej zaokrągloną. U form narybkowych na bokach występują ciemne, owalne plamy ulokowane wzdłuż linii nabocznej w liczbie 5-10.

Sposób odżywiania: Drapieżnik
Odżywia się larwami i postaciami dorosłymi owadów, skorupiakami i rybami.

Rozmnażanie: Ikrę składa w gniazdach wykopanych w żwirowatym podłożu. Na obszarach naturalnego zasięgu pora rozrodu różnych form tego gatunku jest rozciągnięta od grudnia do maja, choć większość trze się wiosną. Gatunek litofilny - składają ikrę w gniazdach wykopanych w żwirowatym podłożu, zazwyczaj przy temperaturze wody 10,0 - 15,5°C. Samce dojrzałość płciową osiągają w wieku 1 - 3 (najczęściej w 2), a samice 2 - 4 lat.

Wpływ

Siedliska zajmowane w zasięgu wtórnym:

  • Powierzchniowe wody stojące (Dane pochodzą z Polski)
  • Powierzchniowe wody płynące (Dane pochodzą z Polski)

Mechanizmy wpływu:

  • Konkurencja, Skala wpływu: Mały
    Wpływ na: reofilne ryby karpiowate (Cyprinidae)
    (Dane pochodzą z: obszar, z którego pochodzą dane, nie został określony)
  • Konkurencja, Skala wpływu: Mały
    Wpływ na: łososiowate (Salmonidae)
    (Dane pochodzą z: obszar, z którego pochodzą dane, nie został określony)

Introdukcja

Okoliczności poprzedzające pojawienie się gatunku w Polsce: Pstrąga tęczowego zaczęto sprowadzać w ostatnim kwartale XIX wieku w różne rejony świata; najpierw z Kalifornii na zachód do stanu Nowy Jork (1875 r.), później do Japonii (1877 r.), Niemiec (1882 r.), Nowej Zelandii (1883 r.), Anglii (1884 r.) i innych krajów. Materiał hodowlany był wielokrotnie sprowadzany z różnych rejonów zasięgu tego gatunku Ameryki Północnej oraz z innych krajów Europy. W początkowym okresie sprowadzano tak formę wędrowną, jak i rezydentalną. Nieco później (1899 r.) odrębny gatunek Salmo clarki. Z tych form najprawdopodobniej wyprowadzono hodowlane europejskie pstrągi tęczowe. Obecnie brak możliwości określenia, jaki pstrąg tęczowy jest hodowany w naszych wodach . Aktualnie występuje na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy .

Najwcześniejsza introdukcja/obserwacja: w roku 1882

Sposoby przetransportowania gatunku do Polski:

  • Gatunek został celowo sprowadzony

Przyczyny, dla których gatunek został przetransportowany do Polski:

  • Dla części introdukcji brak danych o przyczynie, dla której gatunek dostał się do Polski

Wektory odpowiedzialne za przedostanie się gatunku do Polski:

  • Brak danych

Sposoby przedostania się gatunku do środowiska przyrodniczego Polski:

  • Dla niektórych introdukcji brak danych o sposobie przedostania się gatunku do środowiska przyrodniczego Polski
  • Dla niektórych introdukcji danych o sposobie przedostania się gatunku do środowiska przyrodniczego Polski są niepewne

Literatura

  • Bartel, R. 1985. Studies on rainbow trout (Salmo gairdneri Rich.) introduction to the Baltic Sea. 15: 1-85.
  • Bartel, R. 1988. Trouts in Poland. Pol. Arch. Hydrobiol. 35: 321-339.
  • DAISIE European Invasive Alien Species Gateway 2008. Oncorhynchus mykiss link
  • Goryczko, K. 1986. Salmo gairdneri Richardson, 1836. W: Ryby Slodkowodne Polski. (M. Brylińska red.) PWN Warszawa
  • Goryczko, K. 1999. Pstrągi - chów i hodowla. IRŚ, Olsztyn link
  • MacCrimmon, H.R. 1971. World distribution of rainbow trout (Salmo gairdneri) J. Fish. Res. Bd. Can. 28: 663-704. link
  • S. Bontemps 2006. Analiza produkcji i sprzedaży pstrągów tęczowych w 2005 r. Komunikaty Rybackie 1-13. Instytut Rybactwa Śródlądowego w Olsztynie
  • S. Bontemps 2007. Analiza produkcji i sprzedaży pstrągów tęczowych w 2006 r. Komunikaty Rybackie 1-11. Instytut Rybactwa Śródlądowego w Olsztynie
  • Witkowski, A. 1996. Introduced fish species in Poland: pros and cons. Archives of Polish Fisheries 4: 101-112. link

Typ: Vertebrata
Klasa/Gromada: Actinopterygii
Rząd: Salmoniformes
Rodzina: Salmonidae

Synonimy łacińskie: Salmo gairdneri Richardson 1836; Salmo irideus Gibbons 1855

Synonimy angielskie: Steelhead trout