Aktualności

Wrześniowe orzeczenia Komisji Faunistycznej

2012-09-21

Podobnie jak w sierpniu, we wrześniowych orzeczeniach Komisji Faunistycznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego, opublikowanych 18.09.2012, znalazła się tylko 1 obserwacja gatunku obcego. Tym razem jest to karolinka Aix sponsa. Jedną samicę stwierdzono 7.09.2012 w Kostkowicach w powiecie Cieszyńskim.

Inwazyjne gatunki obce na Międzynarodowym Kongresie Ochrony Przyrody

2012-09-13

W trakcie obrad Międzynarodowego Kongresu Światowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN) na wyspie Jeju w Korei, głosami 100% przedstawicieli rządów i 99% przedstawicieli organizacji pozarządowych, został dziś przyjęty wniosek nr 21 w sprawie inwazyjnych gatunków obcych. Wzywa on kraje do zidentyfikowania gatunków obcych, których kontrola powinna być priorytetem, do wprowadzenia ścisłych zasad dla przeciwdziałania introdukcjom inwazyjnych gatunków obcych i do promowania kampanii mających na celu ich eliminację.

Aktualizacja portalu DAISIE

2012-09-13

W dniu dzisiejszym została uruchomiona zaktualizowana wersja europejskiego portalu o gatunkach obcych DAISIE. Aktualizacja polegała na dodaniu do bazy danych informacji o ponad 1000 nowych gatunków. Ponadto uzupełniono informacje o gatunkach wprowadzonych do bazy danych wcześniej. Obecnie w bazie danych DAISIE znajduje się już ponad 12 000 gatunków obcych w Europie.

Badania genetyczne pomogły wdrożyć kontrolę sterniczki jamajskiej w Europie

2012-09-13

W najnowszym numerze czasopisma “Biological Invasions” ukazał się artykuł opisujący w jaki sposób, dzięki badaniom genetycznym, udało się wdrożyć w Europie program wytępnienia sterniczki jamajskiej Oxyura jamaicensis, która w połowie 20. wieku została introdukowana do celów hodowli w kilku krajach Europy Zachodniej. Ucieczki z hodowli doprowadziły do powstania lęgowych populacji, których liczebność na początku 21. wieku osiągnęła ponad 4 500 osobników.

Ta atrakcyjnie wyglądająca kaczka uznawana jest jeden z najgroźniejszych gatunków obcych w Europie (DAISIE) i została objęta całkowitym zakazem importu żywych osobników do krajów Unii Europejskiej. Przyczyną tego jest negatywny wpływ sterniczki jamajskiej na globalnie zagrożoną rodzimą dla Europy sterniczkę O. leucocephala. Te spokrewnione gatunki krzyżują się ze sobą, co istotnie obniża liczbę wyprowadzanych młodych rodzimych sterniczek. Tym samym obecność sterniczki jamajskiej stanowi największe zagrożenie dla przetrwania populacji sterniczki europejskiej.

Sytuacja ta wymagała podjęcia pilnych działań w celu ograniczenia liczebności inwazyjnego gatunku. Jednak część środowiska naukowego oraz miłośników ptaków sprzeciwiała się działaniom kontrolnym. Jako jeden z argumentów wykorzystywano fakt, że sterniczki jamajskie potencjalnie mogły o własnych siłach zalatywać z obszaru naturalnego występowania do Europy, zatem nie powinny tu być uznawane za gatunek obcy. Jednak badania genetyczne jednoznacznie potwierdziły, że wszystkie obserwowane w Europie sterniczki jamajskie są potomstwem uciekinierów z niewoli.

Kolejnym argumentem obalonym dzięki badaniom genetycznym było to, że odrębność obu gatunków była poddawana w wątpliwość. Ponadto udowodniono, że u osobników o fenotypie gatunku europejskiego nie zaszła introgresja genów sterniczki jamajskiej, zatem są to osobniki „czystej krwi”, w pełni zasługujące na ochronę.

Dzięki kontroli sterniczki jamajskiej, liczba obserwowanych hybryd znacznie się zmniejszyła. W program kontroli najbardziej zaangażowane są te kraje, w których liczebność sterniczki jamajskiej była początkowo największa (zwłaszcza Wielka Brytania). Jednak aby program odniósł pełny skutek, konieczne jest większe zaangażowanie krajów, w których sterniczka jamajska tworzy w chwili obecnej małe populacje lęgowe (Francja, Belgia, Holandia) oraz tych, w których obserwowane są osobniki nielęgowe (m. in. Polska).

Konferencja ”Dobre praktyki w zakresie stosowania roślin gatunków obcych w ogrodnictwie”

2012-09-12

W dniu 7 września 2012 r. w Warszawie odbyła się konferencja „Dobre praktyki w zakresie stosowania roślin gatunków obcych w ogrodnictwie” zorganizowana przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska.

Jej celem było przedstawienie zagrożeń wynikających z wykorzystywania inwazyjnych gatunków obcych roślin w ogrodnictwie i architekturze krajobrazu, a także zaproponowanie sposobów ograniczania tych zagrożeń. Przedstawiony został m. in. „Kodeks postępowania w zakresie ogrodnictwa i inwazyjnych roślin obcych”. Autorami wystąpień byli m. in. przedstawiciele Związku Szkółkarzy Polskich, Pszczelniczego Towarzystwa Naukowego, Generalnej Dyrekcji Dróg i Autostrad i jednostek naukowych zajmujących się problemem inwazji biologicznych obcych gatunków. Spotkanie było jednym z etapów przygotowywania krajowego kodeksu dobrych praktyk w zakresie stosowania dobrych praktyk w ogrodnictwie.

Sierpniowe orzeczenia Komisji Faunistycznej

2012-08-24

Jedynym gatunkiem obcego ptaka, wymienionym w sierpniowych orzeczeniach Komisji Faunistycznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego, jest łabędź czarny Cygnus atratus. Jednego osobnika tego gatunku stwierdzono 12.07.2012 na stawach rybnych w Górkach w powiecie buskim (woj. świętokrzyskie).

Zmiany w ustawie o ochronie przyrody dotyczące gatunków obcych

2012-08-23

W dniu 17 sierpnia 2012 r. Prezydent RP podpisał ustawę z dnia 13 lipca 2012 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw. Część wprowadzonych zmian bezpośrednio dotyczy gatunków obcych.

W konsekwencji zmian wprowadzonych do ust. 2 w Art. 120 Ustawy o ochronie przyrody, zezwolenia na odstępstwa od zakazów przetrzymywania, hodowli, rozmnażania, oferowania do sprzedaży i zbywania gatunków obcych, które w przypadku uwolnienia do środowiska przyrodniczego mogą zagrozić gatunkom rodzimym lub siedliskom przyrodniczym, będą wydawane przez regionalnych dyrektorów ochrony środowiska (dotychczas były one wydawane przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska). W gestii Generalnego Dyrektora pozostaje natomiast wydawanie zezwoleń na odstępstwa od zakazów wwożenia z zagranicy takich gatunków oraz na pozostałe czynności w stosunku do tych okazów. W uzasadnieniu do tej zmiany napisano, że terenowe organy dysponują większa wiedzą o lokalnych zagrożeniach, które mogą być wynikiem wydania zezwolenia na czynności zakazane

Uchylony został ust. 2a – obecnie zasięganie przez organ wydający zezwolenie opinii Państwowej Rady Ochrony Przyrody nie będzie już konieczne.

W ust. 2b uchylony został pkt 8. Oznacza to, że składający wniosek o wydanie zezwolenia na czynność zakazaną w stosunku do gatunków obcych, nie będzie musiał dołączać opinii lub orzeczenia lekarsko-weterynaryjnego lekarza weterynarii, stwierdzających spełnianie przez wnioskodawcę warunków przetrzymywania gatunków, odpowiadających ich potrzebom biologicznym. Warunki te będą określone w wydawanych zezwoleniach.

Dodano ust. 2g, dzięki czemu organy wydające zezwolenia będą mogły przeprowadzać kontrolę wypełniania warunków, które zostały w nich zawarte.

Dodano ust. 2h, nakładający na regionalnych dyrektorów ochrony środowiska obowiązek składania Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska corocznych sprawozdań o wydawanych zezwoleniach, ich wykorzystaniu oraz wynikach kontroli wypełniania ich warunków.

W Art. 130., w ust. 1 uchylony został pkt 2 i zmieniony został pkt 3. Wskutek tych zmian, odpis wydanego prawomocnego orzeczenia o przepadku okazów gatunków obcych będzie przez sąd doręczany nie do Generalnego, ale do regionalnych dyrektorów ochrony przyrody.

Podobne przeniesienie kompetencji jest skutkiem zmiany w ust. 4. tego artykułu: decyzja administracyjna, dotycząca uśmiercania zwierząt gatunków obcych będzie wydawana przez regionalnego dyrektora ochrony przyrody. Nowością jest wprowadzenie możliwości wydania decyzji dotyczącej niszczenia roślin i grzybów gatunków obcych.

W Ustawie – Prawo Łowieckie , w Art.. 44 a, po ust. 1 został dodany ust. 1a, zgodnie z którym dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego dokonuje uśmiercenia schwytanych w pułapki żywołowne drapieżników, za pomocą broni myśliwskiej lub innych metod stosowanych przy uboju zwierząt gospodarskich. Dotychczasowe przepisy pozwalały na odłów norki amerykańskiej Neovison vison, szopa pracza Procyon lotor oraz jenota Nyctereutes procyonoides (a spośród gatunków rodzimych – lisa Vulpes vulpes), jednak nie wskazywały sposobu postępowania ze schwytanymi osobnikami. Wprowadzona zmiana wypełnia tą lukę, co ma przyczynić się do usprawnienia eliminacji gatunków zagrażających rodzimej różnorodności przyrodniczej.

Ustawa wejdzie w życie 30 września 2012 r.

Kolejny obcy pasożytniczy nicień w Polsce

2012-08-17

Najnowsze badania wskazują, że w Polsce doszło do wytworzenia rezerwuaru nicienia Dirofilaria repens, który do niedawna występował głównie w krajach tropikalnych. Gatunek ten jest przenoszony przez komary, a jego żywicielem ostatecznym jest pies lub lis. Jednak przypadkowo zarażony może zostać także ukąszony przez komara człowiek.

W Europie u ludzi odnotowano około 1500 przypadków dirofilariozy wywołanej przez D. repens, głównie w basenie Morza Śródziemnego. Pierwsze stwierdzenie w Polsce miało miejsce w 2007, a jego źródłem był prawdopodobnie pies, który wcześniej przebywał ze swoim właścicielem w rejonach powszechniejszego występowania nicienia. Dirofilarioza u człowieka objawia się w formie zmiany podskórnej w różnych częściach ciała, pod spojówką oka lub w gałce ocznej. Do chwili obecnej w Polsce potwierdzono zarażenie u 20 osób. Najnowsze badania wskazują, że na obszarze naszego kraju doszło do wytworzenia trwałego rezerwuaru D. repens u psów, skutkującego ekspansją zasięgu występowania pasożyta.

Szczegółowe informacje o D. repens można znaleźć na stronach Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny.

Dofinansowanie inwentaryzacji, monitoringu i usuwania inwazyjnych gatunków obcych

2012-08-07

Ministerstwo Środowiska, we współpracy z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, planuje na przełomie 2012 i 2013 r. nabór wniosków o dofinansowanie projektów mających na celu inwentaryzację, monitoring, usuwanie inwazyjnych gatunków obcych w ramach programu „Ochrona różnorodności biologicznej i ekosystemów”. Beneficjantami projektów mogą być m.in. jednostki samorządu terytorialnego, instytucje publiczne oraz organizacje pozarządowe.

Dofinansowaniem mogą być objęte np. programy usuwania inwazyjnych obcych gatunków roślin, takich jak barszcz Sosnowskiego Heracleum sosnowskyi i mantegazyjski H. mantegazzianum. W tym przypadku beneficjentami mogą być również Lasy Państwowe i zarządcy dróg, a jeżeli są to drogi lokalne, to zazwyczaj także samorządy terytorialne. O dofinansowanie takich projektów można się także zwrócić do właściwych wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej.

Lęg mandarynki w powiecie gostyńskim

2012-07-11

W opublikowanych 10.07.2012 r. orzeczeniach Komisji Faunistycznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego znajduje się pozytywna decyzja dotycząca obserwacji lęgu mandarynki Aix galericulata. W Siedlcu, w powiecie gostyńskim, w dniach 25.04.-01.06.2012 obserwowana była 1 para ptaków z 16 pisklętami.

Jest to czwarte pewne stanowisko lęgowe tego gatunku w Polsce. Dotychczas lęgi mandarynek były stwierdzane w Parku Łazienkowskim w Warszawie (od 2001 r.), w Pruszkowie (w 2007 r.) i w powiecie Środa Śląska (w 2008 r.). W ostatnich latach w całej Polsce nastąpił znaczny wzrost liczby obserwacji pojedynczych osobników i par ptaków, które uciekły z hodowli ptaków ozdobnych lub zostały nielegalnie wsiedlone do środowiska przez ich właścicieli. Dlatego w najbliższym czasie należy się liczyć z kolejnymi stwierdzeniami lęgów tego obcego gatunku w naszym kraju.

Nowe obce pająki w Polsce

2012-07-09

W ostatnim czasie ukazały się publikacje potwierdzające stwierdzenia 2 nowych obcych gatunków pająków w Polsce.

Naturalny zasięg Steatoda triangulosa obejmuje najprawdopodobniej region śródziemnomorski. Wskutek licznych niezamierzonych zawleczeń ten mały pająk (długość ciała 3,5-5 mm) ma obecnie niemal kosmopolityczne rozmieszczenie. W 2009 i 2010 r., w dwóch dużych centrach ogrodniczych w Lublinie, stwierdzono rozmnażające się populacje tego gatunku. Ich początek najprawdopodobniej dały osobniki zawleczone wraz z importowanymi roślinami. Są to pierwsze udokumentowane stwierdzenia S. triangulosa w Polsce, wypełniające lukę informacjach o rozmieszczeniu tego gatunku, stwierdzonego dotychczas w wielu krajach Europy.

Z kolei drugi gatunek, Nesticella mogera, był wcześniej w Europie stwierdzony tylko w Berlinie. Ten mały pająk, o długości ciała 2,0-2,6 mm, został opisany w Japonii. Stwierdzenia w Polsce zostały dokonane w ogrodzie zoologicznym we Wrocławiu, gdzie gatunek ten tworzy rozradzającą się populację, oraz w centrum ogrodniczym w Lublinie, gdzie stwierdzono 1 osobnika na roślinach importowanych z Holandii. Co ciekawe, w Holandii gatunek ten nie był dotychczas obserwowany.

Czasowe zawieszenie dostępu do portalu „Księga gatunków inwazyjnych w faunie Polski”

2012-07-06

Dostęp do portalu „Księga gatunków obcych i inwazyjnych w faunie Polski” (www.iop.krakow.pl/gatunkiobce) został czasowo zawieszony. Portal jest obecnie modyfikowany i aktualizowany. Jego ponowne udostępnienie przewidziane jest na wrzesień 2012 r.

Konferencja ”Dobre praktyki w zakresie stosowania roślin gatunków obcych w ogrodnictwie”

2012-07-04

W dniu 7 września 2012 r. w Warszawie odbędzie się konferencja ”Dobre praktyki w zakresie stosowania roślin gatunków obcych w ogrodnictwie”, organizowana przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska.

Jej celem jest przedstawienie zagrożeń wynikających z wykorzystywania inwazyjnych gatunków obcych roślin w ogrodnictwie i architekturze krajobrazu, a także zaproponowanie sposobów ograniczania tych zagrożeń. Przedstawiony zostanie m. in. „Kodeks postępowania w zakresie ogrodnictwa i inwazyjnych roślin obcych”. Autorami wystąpień będą m. in. przedstawiciele Związku Szkółkarzy Polskich, Pszczelniczego Towarzystwa Naukowego, Generalnej Dyrekcji Dróg i Autostrad i jednostek naukowych zajmujących się problemem inwazji biologicznych obcych gatunków. Zgłoszenia uczestnictwa w konferencji należy przesyłać na adres emilia.bylicka@gdos.gov.pl .

Gatunki obce w projektach badawczych Narodowego Centrum Nauki

2012-06-08

Narodowe Centrum Nauki ogłosiło listy rankingowe projektów zakwalifikowanych do finansowania w ramach konkursów OPUS 2, PRELUDIUM 2 i SONATA 2. Wśród nich znalazło się 5 projektów, w których obiektem badań są gatunki obce. Łączna suma przeznaczona na te projekty wynosi 2 487 425 zł.

W Konkursie OPUS 2, finansowanie uzyskały 3 projekty dotyczące inwazyjnych gatunków obcych roślin:

Interakcje roślin inwazyjnych z mikroorganizmami glebowymi; kierownik: dr Szymon Zubek z Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi UJ (296 000 zł)

Ograniczanie występowania roślin inwazyjnych z rodzajów Solidago i Reynoutria z wykorzystaniem biomasy do pozyskiwania biologicznie czynnych metabolitów; kierownik: dr Krzysztof Domaradzki z Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy (673 000 zł)

Czynniki determinujące inwazję obcych gatunków nawłoci: późnej (Solidago gigantea) i kanadyjskiej (S. canadensis), na obszarze polskich Karpat Zachodnich; kierownik: dr Wojciech Solarz z Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie (287 000 zł).

W konkursie PRELUDIUM 2 finansowanie uzyskał 1 projekt:

Zbiorowiska mikoryzowe daglezji zielonej (Pseudotsuga mensiezii (Mirb.) Franco) i sosny wejmutki (Pinus strobus L.) w Polsce - w poszukiwaniu obcych gatunków grzybów symbiotycznych; kierownik: mgr inż… Marcin Pietras z Instytutu Dendrologii PAN w Kórniku (232 000 ZŁ).

W konkursie SONATA 2 finansowanie również uzyskał 1 projekt:

Testowanie hipotezy "invasional meltdown" na przykładzie zespołu inwazyjnych gatunków ponto-kaspijskich w wodach śródlądowych Polski; kierownik: dr Karolina Bącela-Spychalska z Katedry Zoologii Bezkręgowców i Hydrobiologii, Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego (998 000 zł).

Rzadkie gatunki obcych ptaków w kwietniowych i majowych orzeczeniach Komisji Faunistycznej PTZool

2012-05-30

W dniach 14.04. i 1.06. 2012 Komisja Faunistyczna PTZool wydała kolejne orzeczenia potwierdzające stwierdzenia rzadkich gatunków ptaków w Polsce. Orzeczenia dotyczące obcych gatunków odnoszą się wyłącznie do obserwacji dokonanych we wcześniejszych latach.

Znajduje się wśród nich 5 stwierdzeń karolinki Aix sponsa (w sumie 6 samców) w 2011 r., co zwiększa liczbę stwierdzeń tego gatunku w 2011 r. do 17, a liczbę obserwowanych osobników do 23. Ponadto akceptację Komisji uzyskała obserwacja 1 osobnika bernikli północnej Branta huchinsii w 2011 r., zatem łącznie w 2011 r. obserwowano ten gatunek czterokrotnie (wszystkie stwierdzenia dotyczą pojedynczych osobników). Natomiast akceptacja obserwacji ibisa czczonego Threskiornis aethiopicus z 2010 r. oznacza, że w roku tym dokonano łącznie 2 obserwacji 2 osobników tego gatunku. Kolejna pozytywna decyzja dotyczy obserwacji pingwina skalnego Eudyptes moseleyi z 1966 r. Samicę tego gatunku schwytano na plaży na wyspie Wolin, a następnie przetransportowano do ogrodu zoologicznego w Poznaniu, gdzie wkrótce padła. Sznurek na nodze ptaka i miejsce jego schwytania wskazywały, że był on uciekinierem, prawdopodobnie ze statku.

Azjatycki bielik olbrzymi Haliaetus pelagicus obserwowany we Władysławowie

2012-05-28

11 maja we Władysławowie dokonano obserwacji młodego bielika olbrzymiego Haliaetus pelagicus. Ptak przebywał wśród zabudowań, był mało płochliwy i miał na nogach pęta i obrączkę, co wskazywało, że jest uciekinierem z hodowli sokolniczej. Następnego dnia został schwytany i przetransportowany do Azylu dla Ptaków Drapieżnych przy Nadleśnictwie Wejherowo. Dzięki indywidualnemu oznakowaniu możliwe było zidentyfikowanie pochodzenia ptaka. Była to roczna samica, która 1 maja uciekła z hodowli w okolicach Drezna. 25 maja ptak został zwrócony właścicielowi.

Nowe czasopismo o inwazjach biologicznych

2012-05-04

W kwietniu 2012 ukazał się pierwszy numer nowego internetowego czasopisma BioInvasions Records .

Czasopismo koncentruje się na szybkim publikowaniu wyników badań nad gatunkami obcymi w celu ich efektywnego wykorzystania przy zapobieganiu inwazjom biologicznym i łagodzeniu ich skutków. Ważną rolą BioInvasions Records jest zapewnienie możliwości bardzo szybkiego publikowania informacji o pierwszych stwierdzeniach obcych gatunków w środowiskach wodnych i lądowych, a także innych informacji przyczyniających się do wzmocnienia systemów wczesnego ostrzegania o inwazjach biologicznych.

Czarne wdowy Latrodectus mactans zawleczone do Gdańska

2012-04-17

W dniu 13.04.2012, w czasie prowadzonej w porcie gdańskim inspekcji kontenera z wysłanymi w USA samochodami, celnicy znaleźli 3 czarne wdowy Latrodectus matcans.

Poprawnośc identyfikacji została potwierdzona przez eksperta arachnologa. Okazy znalezione w Gdańsku zostały po wypreparowaniu przekazane do granicznego oddziału Wojewódzkiej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Gdańsku.

Rzadkie gatunki obcych ptaków w orzeczeniach Komisji Faunistycznej PTZool

2012-04-16

W dniu 6.04.2012 Komisja Faunistyczna Polskiego Towarzystwa Zoologicznego wydała kolejne orzeczenia potwierdzające obserwacje rzadkich gatunków w Polsce. Jedynym obcym gatunkiem jest śnieżyca duża Anser caerulescens. W czasie dwóch marcowych obserwacji stwierdzono 3 osobniki tego gatunku. Ponadto akceptację uzyskała obserwacja lęgowych gęsiówek egipskich Alopochen aegyptiaca z 2011 r. Para w Bluszczowie (powiat raciborski) wodziła 7 piskląt. Tym samym liczba par, które przystapiły do lęgów w Polsce w 2011 wzrosła do 4, a liczba wyprowadzonych przez nie piskląt – do 19.

Dziś wchodzi w życie rozporządzenie w sprawie gatunków obcych

2012-04-05

W dniu dzisiejszym, po 6 miesiącach od opublikowania, wchodzi w życie Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 września 2011 r. w sprawie listy roślin i zwierząt gatunków obcych, które w przypadku uwolnienia do środowiska przyrodniczego mogą zagrozić gatunkom rodzimym lub siedliskom przyrodniczym.

Zawiera ono listę 52 obcych gatunków, których sprowadzanie do kraju, przetrzymywanie, prowadzenie hodowli, rozmnażanie i sprzedaż na terenie kraju wymaga zezwolenia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Zawartość wniosku o wydanie zezwolenia określona jest w art.. 120 ust. 2 b Ustawy o ochronie przyrody

Ponadto, zgodnie z art.. 131 ust. 4a) tej Ustawy, kto nie zachowując należytej ostrożności dopuszcza do ucieczki zwierzęcia z gatunku, umieszczonego na liście, podlega karze aresztu albo grzywny.

Celem rozporządzenia jest zmniejszenie ryzyka introdukcji najbardziej inwazyjnych gatunków, które nie występują jeszcze w środowisku przyrodniczym Polski, oraz spowolnienie tempa inwazji gatunków, które zostały tu introdukowane w przeszłości.

Finansowanie działań związanych z eliminacją gatunków obcych

2012-04-04

Zarząd województwa dolnośląskiego ogłosił kolejny konkurs o dotacje z programu regionalnego na projekty związane z ochroną przyrody i edukacją ekologiczną. Na liście przedsięwzięć przeznaczonych do finansowania znajdują się działania związane z eliminacją gatunków obcych w obszarach Natura 2000 i w rezerwatach. W konkursie swoje pomysły mogą zgłaszać m.in.. organizacje pozarządowe, parki narodowe i krajobrazowe, związki i stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego i Lasy Państwowe.

Kampania informacyjna PTOP Salamandra

2012-03-28

PTOP Salamandra rozpoczęło kampanię informacyjną, mającą na celu zwrócenie uwagi społeczeństwa na zagrożenia powodowane przez wypuszczanie do środowiska inwazyjnych obcych gatunków oraz na wprowadzony niedawno obowiązek uzyskiwania zezwoleń na ich przetrzymywanie.

Szczególną uwagę poświęcono żółwiowi czerwonolicemu Trachemys scripta elegans i innym gatunkom obcych słodkowodnych żółwi. Rosnące zainteresowanie hodowlą tych gatunków skutkuje coraz częstszymi przypadkami wypuszczania ich do środowiska przez właścicieli, którzy nie są świadomi, że jest to czyn niezgodny z prawem i szkodzący rodzimej przyrodzie. Rodzimym, szczególnie narażonym gatunkiem, jest rzadki w Polsce żółw błotny Emys orbicularis, którego egzotyczne żółwie mogą wypierać z optymalnych dla niego siedlisk. Możliwe jest również przenoszenie przez obce żółwie chorób i pasożytów, na które żółw błotny nie jest odporny.

W celu oceny skali tego zagrożenia w naszym kraju, konieczne jest zebranie informacji o występowaniu obcych gatunków żółwi, zwłaszcza w siedliskach naturalnych i półnaturalnych. Na stronie kampanii dostępny jest formularz, przy pomocy którego w prosty sposób można zgłaszać obserwacje tych gatunków. Wśród osób, które podadzą rzetelne informacje i udostępnią swoje dane osobowe, zostanie rozlosowanych około 1500 upominków.

Inwazje biologiczne w europejskich obszarach chronionych

2012-03-15

Z inicjatywy Sekretariatu Konwencji Berneńskiej i grupy ekspertów IUCN ds. gatunków inwazyjnych rozpoczęto zbieranie informacji o problemie gatunków obcych w europejskich obszarach chronionych.

W tym celu udostępniono ankietę skierowaną do pracowników parków narodowych i krajobrazowych. Pytania dotyczą m. in. skali zagrożenia dla obszarów chronionych ze strony inwazji biologicznych, tego jakie obce gatunki roślin i zwierząt stanowią największy problem i oraz tego jakie działania podejmowane są w celu jego minimalizacji i jakie przeszkody ograniczają skuteczność tych działań. Wypełnienie zajmuje około 15 minut.

Konferencja “Gatunki obce w lasach”

2012-03-01

W dniach 29-30 marca 2012 r. w Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej w Rogowie odbędzie się konferencja „Gatunki obce w lasach”.

Konferencja poświęcona jest doskonaleniu praktycznych metod ochrony przyrody w zrównoważonym leśnictwie oraz rozpoznaniu i określeniu wpływu gatunków obcych i inwazyjnych na ekosystemy leśne. Ma charakter ogólnopolskiego forum wymiany doświadczeń i poglądów w tym zakresie. Przeznaczona jest dla pracowników Lasów Państwowych, zarządców lasów prywatnych, regionalnych dyrekcji ochrony środowiska, wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska, parków narodowych i krajobrazowych, środowisk akademickich, a także instytucji i urzędów publicznych oraz organizacji pozarządowych związanych z ochroną przyrody, zachowaniem różnorodności biologicznej w ekosystemach leśnych, a zwłaszcza gatunków rodzimych.

Konsultacje Komisji Europejskiej w sprawie gatunków obcych

2012-01-30

Od kilkunastu miesięcy w Komisji Europejskiej trwają intensywne prace mające na celu opracowanie rozwiązań służących łagodzeniu problemu inwazji biologicznych. Planowane jest m. in. przyjęcie osobnego instrumentu prawnego dotyczącego wyłącznie inwazyjnych gatunków obcych. Na obecnym etapie prowadzone są konsultacje umożliwiające zebranie opinii dotyczących poszczególnych elementów nowych rozwiązań.

Konsultacje te dotyczą m. in. wpływu nowych regulacji ograniczenia w wolnym handlu, systemu zapobiegania i wczesnego wykrywania nowych inwazji, a także eliminacji i długoterminowej kontroli gatunków obcych wprowadzonych w przeszłości. W konsultacjach mogą wziąć udział wszystkie zainteresowane strony – przedstawiciele zainteresowanych struktur rządowych i pozarządowych, a także indywidualnych obywateli. W tym celu do 12.04.2012 należy wypełnić elektroniczny formularz.

Nowa książka o gatunkach obcych roślin w Polsce

2012-01-16

Nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Śląskiego ukazała się książka A. Urbisz pt. „Occurrence of temporarily-introduced alien plant species (ephemerophytes) in Poland – scale and assessment of the phenomenon.

Głównym celem pracy jest monograficzne opracowanie efemerofitów Polski oraz omówienie ich roli we współczesnej florze. Jako teren badań obrano obszar Rzeczypospolitej Polskiej we współczesnych granicach administracyjnych. Na podstawie zgromadzonych danych zaprezentowano syntetyczną charakterystykę efemerofitów, obejmującą ich aktualnie obowiązującą nazwę łacińską, przynależność systematyczną, sposoby zawlekania (jeśli są znane), obszar, z którego pochodzą, oraz siedliska występowania w granicach ich naturalnego zasięgu. Omówiono również typy ich siedlisk oraz liczbę notowań w wyróżnionych okresach historycznych. Uzyskane informacje posłużyły do utworzenia komputerowej bazy danych stanowisk efemerofitów w Polsce „Efem-ATPOL”, która jest kompatybilna z Atlasem rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce (Zając i Zając red. 2001) i stanowi jego uzupełnienie.

Stwierdzenia rzadkich obcych gatunków ptaków w Polsce w 2011 r.

2012-01-04

Na stronie Komisji Faunistycznej Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego ukazało się zestawienie wszystkich orzeczeń wydanych w 2011 r. Wśród rzadkich obcych ptaków, gatunkiem, który w 2011 r. był w Polsce obserwowany najczęściej jest karolinka Aix sponsa. Ta pólnocnoamerykańska kaczka była obserwowana siedemnastokrotnie, a w sumie stwierdzono 23 osobniki (7 stwierdzeń 8 osobinków uzyskało akceptację w 2012 r.), co nie odbiega znacząco od lat poprzednich.

Wzrost liczby obserwacji i liczby stwierdzonych osobników nastąpił natomiast w przypadku śnieżycy dużej Anser caerulescens. W 2010 r. miało miejsce tylko 1 stwierdzenie pojedynczego ptaka, podczas gdy w 2011 r. w 5 stwierdzeniach obserwowano 8 osobników. Ponadto miały miejsce 4 stwierdzenia pojedynczych osobników bernikli północnej Branta hutchinsii (jedno z tych stwierdzeń uzyskało akceptację Komisji w 2012 r.), po dwa stwierdzenia pojedynczych osobników sterniczki jamajskiej Oxyura jamaicensis, cynamonki Anas cyanoptera oraz hełmiatki różowodziobej Netta peposaca, a także po jednym stwierdzeniu pojedynczej gęsi tybetańskiej Anser indicus, kapturnika Lophodytes cucullatus, bażanta srebrzystego Lophura nycthemera, rozelli królewskiej Platycercus elegans oraz aleksandretty obrożnej Psittacula krameri. Gniazdowanie rzadkich obcych gatunków ptaków zostało potwierdzone dla mandarynki Aix galericulata (1 samica z 6 pisklętami), gęsiówki egipskiej Alopochen aegyptiaca (4 pary lęgowe z 19 piskląt) i bernikli kanadyjskiej Branta canadensis (1 para z 6 pisklętami).

Finansowanie projektu Gatunki obce w Polsce przez NFOŚ

2012-01-02

Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie został beneficjentem konkursu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na realizację przedsięwzięć z zakresu edukacji ekologiczne, otrzymując dofinansowanie projektu „Gatunki obce w Polsce”.

Przedsięwzięcie jest kontynuacją projektu pt. „Księga gatunków obcych inwazyjnych w faunie Polski” w wersji książki internetowej (HTML) i na płytkach CD sfinansowanego przez NFOŚiGW w 2008 roku. Dzięki dużemu zainteresowaniu internautów materiał do przygotowywanej książki został nie tylko zweryfikowany, ale również znacznie poszerzony, co przyczyniło się do powstania drugiego tomu książki przedstawiającego pogłębioną analizę najważniejszych problemów związanych z inwazjami obcych gatunków w Polsce. W oparciu o zebrane i zweryfikowane materiały, w pierwszym etapie realizacji projektu zostanie wydana dwutomowa książka wraz z płytą CD pod wspólnym tytułem „Gatunki obce w faunie Polski” z podtytułami: t. I. „Przegląd i ocena stanu”; t. II. „Zagadnienia problemowe i syntezy”.

W drugim etapie realizacji projektu zostanie zmodyfikowany portal „Gatunki obce w Polsce” oraz wprowadzone zostaną zmiany w prezentacji i treści zamieszczonej na stronie internetowej „Księgi gatunków obcych inwazyjnych w Faunie Polski”.